Đảm nhận vai trò Chủ tịch ASEAN 2026 trong bối cảnh tình hình khu vực và thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, Philippines xác định các ưu tiên gồm củng cố đoàn kết nội khối, nâng cao năng lực ứng phó với các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống, đồng thời thúc đẩy vai trò trung tâm của ASEAN.

Phát biểu tại phiên đối thoại giữa Chủ tịch ASEAN với truyền thông trong khuôn khổ Diễn đàn Truyền thông ASEAN lần thứ 10 diễn ra ở Manila ngày 29/7, Ngoại trưởng Philippines Maria Theresa P. Lazaro cho biết sau 7 tháng đảm nhiệm vai trò Chủ tịch ASEAN, Philippines đã dẫn dắt ASEAN xử lý nhiều vấn đề khu vực cấp bách, đồng thời duy trì đà triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045.

Theo bà Lazaro, ASEAN đang phải ứng phó với một môi trường chiến lược ngày càng phức tạp, trong đó có vấn đề Myanmar, diễn biến ở Trung Đông và những nỗ lực thúc đẩy đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC), giữa bối cảnh cục diện địa chính trị toàn cầu tiếp tục thay đổi nhanh chóng.

Theo Ngoại trưởng Philippines, môi trường chiến lược hiện nay đang chứng kiến điều bà gọi là “3 chữ U”: biến động (upheaval), bất định (uncertainty) và không thể đoán trước (unpredictability). Tuy nhiên, theo bà, đây cũng là thời điểm ASEAN tiếp tục khẳng định giá trị của cơ chế hợp tác dựa trên đối thoại, đồng thuận và phối hợp hành động.

Ngoại trưởng Maria Theresa P. Lazaro nhận định: “Chính trong những thời khắc như thế này, ASEAN đã liên tục chứng minh được giá trị bền vững của mình. Một trong những ưu tiên của chúng tôi là thúc đẩy khát vọng chung được đặt ra trong Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045”.

Tập trung vào các ưu tiên chiến lược

Theo Ngoại trưởng Philippines, một trong những trọng tâm của nhiệm kỳ Chủ tịch ASEAN năm 2026 là thúc đẩy triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045.

Tại Hội nghị Cấp cao ASEAN ở Cebu, các nhà lãnh đạo đã xác định 3 ưu tiên cấp bách gồm bảo đảm an ninh lương thực, an ninh năng lượng và tăng cường an toàn cho công dân ASEAN. Các cuộc thảo luận cũng tạo ra một số kết quả cụ thể, trong đó có Tuyên bố của các nhà lãnh đạo ASEAN về ứng phó với khủng hoảng Trung Đông, đặt nền tảng cho phản ứng tập thể của khu vực trước các cuộc khủng hoảng. Bên cạnh đó, ASEAN thông qua Tuyên bố về Hợp tác Hàng hải, tái khẳng định cam kết tăng cường phối hợp trên biển, đồng thời ủng hộ đề xuất thành lập Trung tâm Hàng hải ASEAN tại Philippines.

Tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN vừa qua, các bộ trưởng cũng ra tuyên bố về tình hình Trung Đông, kêu gọi các bên kiềm chế tối đa và tránh những hành động có thể làm gia tăng căng thẳng.

Mở rộng quan hệ đối ngoại và tăng cường kết nối

Song song với việc xử lý các vấn đề nội khối, Philippines cũng thúc đẩy mở rộng quan hệ đối ngoại của ASEAN. Theo bà Lazaro, ASEAN đã chào đón Thổ Nhĩ Kỳ trở thành Đối tác Đối thoại thứ 12; trao quy chế Đối tác Đối thoại theo lĩnh vực cho Đức và Qatar; đồng thời tiếp nhận Vương quốc Anh tham gia Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF).

Năm 2026 cũng đánh dấu 50 năm Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á (TAC). Theo bà, việc có thêm các bên tham gia hiệp ước tiếp tục khẳng định giá trị của TAC như nền tảng điều chỉnh quan hệ giữa các quốc gia trong và ngoài khu vực, qua đó củng cố vai trò trung tâm của ASEAN.

Đề cập đến vai trò của truyền thông, Ngoại trưởng Philippines cho rằng các tuyên bố, hiệp định hay đồng thuận của ASEAN chỉ thực sự phát huy giá trị khi được truyền tải chính xác và dễ tiếp cận với gần 700 triệu người dân trong khu vực.

Theo bà Lazaro: “Truyền thông không chỉ là những người quan sát nhiệm kỳ Chủ tịch của Philippines, mà còn là những đối tác trong việc đưa các mục tiêu của nhiệm kỳ, giúp công việc của ASEAN đến gần hơn với người dân”.

Bà cũng nhấn mạnh, trong bối cảnh khu vực tiếp tục đối mặt với nhiều biến động, cách ASEAN thúc đẩy truyền thông về các hoạt động hợp tác cũng quan trọng không kém bản thân những kết quả đạt được. Ngoại trưởng Philippines bày tỏ kỳ vọng: “Chúng tôi mong muốn công việc của ASEAN được truyền tải một cách chính xác, công bằng và sâu sắc, qua đó góp phần nâng cao hiểu biết của người dân về giá trị của hợp tác khu vực, đặc biệt khi nhiệm kỳ Chủ tịch ASEAN bước vào những tháng cuối”.