Theo Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương), Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ (CNHT) giai đoạn 2026 - 2035 nhấn mạnh yêu cầu đổi mới công nghệ và chuyển đổi số, hướng tới tự lực, tự chủ, tự cường về khoa học công nghệ theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị. Các tiêu chuẩn về môi trường, năng lượng và phát triển bền vững cũng được tích hợp xuyên suốt trong định hướng thực hiện.

Đồng tình với nội dung yêu cầu và mục tiêu của Chương trình phát triển CNHT giai đoạn 2026 - 2035, song ông Nguyễn Vân, Phó Chủ tịch Hiệp hội CNHT Thành phố Hà Nội (HANSIBA) đề xuất, Quốc hội, Chính phủ và Bộ Công Thương cần sớm ban hành Luật Phát triển CNHT phù hợp với bối cảnh và tình hình mới. “Đây là tiền đề dẫn hướng cho các chủ thể DN trong lĩnh vực CNHT nói riêng, công nghiệp nói chung trong đầu tư phát triển sản xuất các sản phẩm thế hệ mới, phù hợp với nhu cầu cũng như năng lực của DN Việt Nam”, ông Vân đề xuất.

Cũng theo ông Vân, các DN CNHT bắt tay vào đầu tư nghiên cứu sản xuất sản phẩm phải cần thời gian ít nhất từ 2 - 3 năm mới có lợi nhuận bền vững. Do đó các định chế tài chính, tổ chức ngân hàng, các Quỹ hỗ trợ cần tích cực hơn trong việc xem xét khoản vay, giải ngân nguồn vốn cho các DN CNHT đa phần là các DNVVN để có thêm điểm tựa về tài chính.

“Đối với vấn đề đất đai hạ tầng, thực tế trong số hơn 300 các DN hội viên của HANSIBA không cần nhiều diện tích. Tuy nhiên, hiện giá thuê đất khu công nghiệp tại các tỉnh, thành lớn còn đang quá cao, nên tới đây Chính phủ cần điều chỉnh hệ số bảng giá thuê đất phù hợp với nhu cầu và khả năng của các DN CNHT”, ông Vân mong muốn.

Nâng cao năng lực tự chủ

Xác định triển khai chương trình phát triển CNHT là nhiệm vụ trọng tâm cần được triển khai khẩn trương và bài bản, Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương) cho biết, thời gian tới sẽ tập trung hoàn thiện các thủ tục cần thiết để đưa Chương trình vào thực hiện, bao gồm trình phê duyệt quy chế làm việc, bố trí nguồn vốn và các điều kiện bảo đảm theo đúng quy định hiện hành.

Song song với đó, Cục Công nghiệp sẽ phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành và địa phương liên quan để xây dựng kế hoạch triển khai cụ thể theo 4 nhóm nhiệm vụ, giải pháp bao gồm: Thể chế pháp luật; khoa học - công nghệ, nhân lực và đào tạo; xây dựng và vận hành hệ thống cơ sở dữ liệu; phát triển thị trường và truyền thông.

Theo ông Trần Việt Hoà, Cục trưởng Cục Công nghiệp, việc chuẩn bị kỹ lưỡng nền tảng pháp lý và nguồn lực ngay từ giai đoạn đầu sẽ là yếu tố then chốt để Chương trình triển khai hiệu quả, thực chất, góp phần hiện thực hóa các mục tiêu tỷ lệ nội địa hóa, nâng cao năng lực DN và hội nhập chuỗi giá trị toàn cầu đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, hướng tới mục tiêu tăng trưởng “2 con số” cho nền kinh tế.

“Song song với đó, Bộ Công Thương cũng đang xây dựng dự thảo Luật Công nghiệp trọng điểm với trọng tâm khuyến khích sản xuất trong nước và phát triển CNHT, hướng tới nâng cao năng lực tự chủ và tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu”, ông Hòa cho hay.

Chỉ rõ những lĩnh vực có nhu cầu lớn và còn nhiều dư địa tăng trưởng cho CNHT, PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, chuyên gia kinh tế và thương mại quốc tế, giảng viên cao cấp Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế (Trường Đại học Kinh tế Quốc dân) cho rằng, trước hết cần xây dựng được hệ sinh thái CNHT theo hướng liên kết chặt chẽ giữa các DN, để cùng học hỏi, hợp tác và nâng cấp năng lực. Các DN vừa làm vừa tích lũy kinh nghiệm và công nghệ có vai trò rất quan trọng.

Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này cần có sự đồng hành chặt chẽ giữa Nhà nước và DN. Nhà nước phải đóng vai trò kiến tạo, hỗ trợ DN tiếp cận đất đai, tín dụng, ưu đãi thuế, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. “Quan trọng hơn, cần phát hiện và nuôi dưỡng những DN có tiềm năng trở thành hạt nhân của hệ sinh thái CNHT mới. Khi hình thành được lực lượng DN dẫn dắt đủ mạnh, CNHT Việt Nam sẽ có điều kiện tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu”, PGS.TS Nguyễn Thường Lạng nêu giải pháp.

Từ Chương trình phát triển CNHT giai đoạn 2026 - 2035 sẽ hình thành năng lực sản xuất nội sinh, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu nguyên vật liệu, linh kiện, phụ tùng và thiết bị đầu vào. Đây cũng là điều kiện tiên quyết để CNHT Việt Nam có thể tham gia sâu và thực chất vào chuỗi giá trị toàn cầu, thay vì chỉ đóng vai trò gia công, lắp ráp như hiện nay.