Phân cấp, phân quyền cho địa phương trong quản lý biển và hải đảo: "Khơi thông nguồn lực phát triển kinh tế biển”

Vậy cần hoàn thiện, đổi mới hệ thống luật pháp và cơ chế giám sát hiện nay như thế nào để các địa phương phát triển kinh tế biển một cách bền vững?

Xung quanh vấn đề này, PV Ban VOV Giao thông Quốc gia đã có cuộc trao đổi với bà Nguyễn Thị Việt Nga - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa - Xã hội của Quốc hội.

PV: Vừa qua, Chính phủ đã ban hành nhiều Nghị định sửa đổi, bổ sung các quy định về quản lý tài nguyên, môi trường biển, hải đảo và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho chính quyền các cấp địa phương. Vậy bà đánh giá như thế nào về điều này?

Bà Nguyễn Thị Việt Nga: Tôi cho rằng đây là một bước chuyển biến rất cần thiết và đúng hướng, phù hợp với chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với việc sắp xếp tổ chức bộ máy, xây dựng chính quyền địa phương hai cấp và cũng đồng thời đáp ứng yêu cầu khơi thông nguồn lực, mở rộng không gian phát triển kinh tế biển.

Tôi thấy đáng chú ý là việc đã làm rõ hơn ranh giới các vùng biển, điều chỉnh cơ chế thiết lập hành lang bảo vệ bờ biển, đơn giản hóa một số thủ tục về nhận chìm ở biển. Bổ sung những hoạt động sử dụng khu vực biển không phải thực hiện thủ tục giao khu vực biển và hoàn thiện căn cứ trình tự thẩm quyền giao khu vực biển.

Trong Nghị định 65 cũng cho phép một khu vực biển có thể được sử dụng cho nhiều mục đích nếu như không gây xung đột với quyền, lợi ích hợp pháp và các hoạt động đang được phép tiến hành.

Nghị định số 131 năm 2025 phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương hai cấp và Nghị định số 136 năm 2025 về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường cũng đã tiếp tục đưa ra nhiều nhiệm vụ thủ tục về gần hơn với địa phương, với người dân và doanh nghiệp.

Tôi thấy đây là thay đổi có ý nghĩa rất thiết thực bởi vì đã giảm được tầng nấc trung gian, rút ngắn được thời gian xử lý và nâng cao được trách nhiệm của cơ quan trực tiếp giải quyết công việc”.

PV: Như bà vừa chia sẻ, rõ ràng việc phân cấp, phân quyền cho địa phương sẽ giúp cho các địa phương chủ động hơn. Tuy nhiên, nhiều ý kiến còn băn khoăn về vấn đề năng lực thực thi của địa phương. Vậy hệ thống luật pháp và cơ chế giám sát hiện nay cần được hoàn thiện, đổi mới như thế nào để các địa phương phát triển kinh tế biển một cách bền vững?

Bà Nguyễn Thị Việt Nga:Theo tôi, trước hết hệ thống pháp luật phải được tiếp tục rà soát để đảm bảo tính thống nhất giữa pháp luật về tài nguyên, về môi trường biển và hải đảo với những pháp luật về quy hoạch, đất đai, về đầu tư, xây dựng, về thủy sản, hàng hải...

Điểm thứ hai tôi cho rằng, cũng cần cụ thể hóa nguyên tắc địa phương quyết định địa phương chịu trách nhiệm. Nhưng mà trách nhiệm phải gắn với những tiêu chí mà có thể kiểm tra và có thể đo lường được.

Điểm thứ ba là cần phải chuyển mạnh từ kiểm soát trước bằng nhiều tầng nấc thủ tục hành chính hiện tại sang giám sát trong quá trình thực hiện và hậu kiểm dựa trên mức độ rủi ro.

Thứ tư, chúng ta phải thiết lập được cơ chế phối hợp và giải quyết xung đột liên vùng. Bởi vì không gian biển không bị chia cắt tuyệt đối bởi địa giới hành chính.

Và cuối cùng phải tăng cường chức năng giám sát của Quốc hội, của Hội đồng nhân dân, Mặt trận Tổ quốc và đặc biệt là sự giám sát của cộng đồng dân cư ven biển. Bởi vì người dân, nhất là cộng đồng sống dựa vào biển họ không chỉ là đối tượng chịu tác động mà họ phải được tham gia từ rất sớm vào quá trình xây dựng phương án sử dụng biển".

PV: Hiện nay, nhiều địa phương cho biết vẫn gặp nhiều khó khăn khi hệ thống cơ sở dữ liệu không gian biển dùng chung vẫn chưa được hoàn thành. Chúng ta cần giải quyết vấn đề này như thế nào?

Bà Nguyễn Thị Việt Nga: "Theo tôi, đây không đơn thuần là một vướng mắc về công nghệ, mà nó thực sự đang là một điểm nghẽn trực tiếp đối với việc quản trị và phát triển kinh tế biển.

Cho nên, theo tôi, trước hết Chính phủ cần phải xác định, việc hoàn thiện hạ tầng dữ liệu không gian biển quốc gia là một nhiệm vụ phải được ưu tiên, có thời hạn và sản phẩm đầu ra cụ thể. Yêu cầu về dữ liệu phải đảm bảo đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất và dùng chung.

Thứ hai, dữ liệu cần thực hiện theo hướng vừa hoàn thiện vừa khai thác, chứ không nên chờ là đến khi toàn bộ dữ liệu biển đạt được trạng thái hoàn chỉnh mới đưa vào sử dụng. Thứ ba, phải quy định trách nhiệm cung cấp và cập nhật dữ liệu là một nghĩa vụ pháp lý.

Dữ liệu được lập bằng ngân sách nhà nước cho nên phải được chuyển giao đầy đủ vào hệ thống dùng chung và tuyệt đối là không để tình trạng dữ liệu bị chia cắt hoặc cát cứ ở tại từng cơ quan".

PV: Vâng,xin cảm ơn bà!