Một mối đe dọa Iran nhằm ám sát Tổng thống Donald Trump đã dẫn tới một chiến dịch an ninh đặc biệt của mật vụ Mỹ hồi đầu tháng 7, trong đó ông Trump bí mật rời Thổ Nhĩ Kỳ trên một máy bay quân sự, trong khi Nhà Trắng vẫn thông báo rằng ông đang ở trên chiếc Air Force One.

Theo các tài liệu được báo chí Mỹ thu thập cùng thông tin từ một quan chức Mỹ và một người am hiểu về hành trình của Tổng thống, chiến dịch bí mật này vừa mới được hé lộ. Đáng chú ý, một số phóng viên và nhân viên Nhà Trắng thậm chí không biết rằng họ không còn ở trên cùng máy bay với Tổng thống.

Những nguồn tin này yêu cầu giấu tên vì không được phép công khai thông tin về hoạt động bảo vệ yếu nhân của nước Mỹ.

Air Force One trở thành “mồi nhử”

Chiến dịch di chuyển đầy kịch tính bắt đầu khi Tổng thống Donald Trump rời Thổ Nhĩ Kỳ ngày 8/7, sau Hội nghị Thượng đỉnh NATO, trên chiếc Air Force One cũ, tức chiếc Boeing 747 màu xanh-trắng từng được sử dụng để chuyên chở Tổng thống Mỹ.

Trước đó, ông Trump đã thông báo trên mạng xã hội rằng ông sẽ sử dụng chiếc Air Force One cũ thay vì chiếc máy bay Boeing 747-8 mới do Qatar tặng Mỹ.

Chiếc máy bay mới này được đưa vào sử dụng hồi tháng 7 nhưng đã làm dấy lên những câu hỏi về năng lực bảo vệ trước các mối đe dọa. Sau chuyến công du, ông Trump cho biết máy bay sẽ được nâng cấp thêm.

Tại Ankara, ông Trump thực sự lên chiếc Air Force One cũ trước sự chứng kiến của các máy quay truyền hình.

Nhưng chỉ vài phút sau, Tổng thống bí mật được đưa xuống khỏi chiếc máy bay này và chuyển sang một chiếc Boeing C-32A, loại máy bay nhỏ hơn thuộc quản lý của Không quân Mỹ, thường được sử dụng để chuyên chở các quan chức cấp cao của Chính phủ Mỹ.

Theo các nguồn tin tiết lộ, ông Trump được đưa sang chiếc Boeing C-32A thông qua một chiếc xe chuyên dụng của sân bay vốn thường được sử dụng để vận chuyển suất ăn và các vật dụng phục vụ máy bay.

Trong khi đó, các phóng viên và một số nhân viên Nhà Trắng vẫn ở trên chiếc Air Force One cũ.

Tờ The Washington Post dẫn lời một quan chức Mỹ mô tả chiếc Air Force One khi đó như một “mồi nhử”, nhằm khiến những người bên ngoài tin rằng Tổng thống vẫn đang ở trên máy bay này.

Chiến dịch diễn ra chỉ một đêm sau khi Mỹ nối lại các cuộc không kích Iran theo chỉ thị của Tổng thống Trump, sau khi các cuộc đàm phán giữa Washington và Tehran nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài nhiều tháng bị đổ vỡ.

Việc thay đổi phương tiện di chuyển khiến vị trí thực tế của Tổng thống bị che giấu trong nhiều giờ đối với công chúng Mỹ và thậm chí với một số quan chức cấp cao của chính quyền.

Đến nay vẫn chưa rõ chính quyền Mỹ đã thông báo chiến dịch này cho bao nhiêu người.

Mối đe dọa từ Iran là có thật

Phương án an ninh cho Tổng thống Mỹ được kích hoạt khi đội ngũ an ninh của Mỹ đánh giá mối đe dọa của Iran là có thật và thông tin này đáng tin cậy. Lựa chọn được đưa ra là “chiến dịch đánh lạc hướng”.

Trước đó, The New York Times và CBS News từng đưa tin rằng các cơ quan tình báo Mỹ đã phát hiện một mối đe dọa cụ thể nhằm vào Tổng thống hoặc máy bay chở ông, qua đó dẫn đến việc tăng cường các biện pháp bảo vệ.

Mối lo ngại về các âm mưu khủng bố có liên hệ với Iran nhằm vào các quan chức Mỹ đã tồn tại trong nhiều thập kỷ. Những lo ngại này gia tăng sau khi Washington tiến hành các chiến dịch hạ sát một loạt lãnh đạo cấp cao của nước Cộng hòa Hồi giáo.

Điều đáng nói là chiến dịch bí mật rời Thổ Nhĩ Kỳ diễn ra chỉ vài ngày sau khi ông Trump bắt đầu sử dụng chiếc Boeing 747-8 do Qatar tặng.

Ông Trump tới Thổ Nhĩ Kỳ trên chiếc máy bay này sau khi chiếc Air Force One cũ được nâng cấp với chi phí lên tới hàng trăm triệu USD. Tuy nhiên, chiếc máy bay mới dù được Không quân Mỹ đưa vào sử dụng từ tháng 7 vẫn thiếu một số hệ thống đối phó phòng thủ được trang bị trên chiếc Air Force One cũ.

Kịch bản đánh lạc hướng hoàn hảo

Việc sử dụng máy bay nghi binh không phải hoàn toàn chưa từng có tiền lệ.

Năm 2000, Tổng thống Bill Clinton từng sử dụng một phương án tương tự trong chuyến thăm Pakistan. Khi đó, các máy quay truyền hình ghi lại hình ảnh ông Clinton rời một máy bay màu trắng đi sau chiếc Air Force One màu xanh-trắng.

Một cựu quan chức Mỹ cho biết trong 30 năm qua đã có những trường hợp Air Force One được sử dụng như máy bay nghi binh khi Tổng thống phải đối mặt với mối đe dọa nghiêm trọng hoặc tới một khu vực có tính nguy hiểm cao.

Chiếc Air Force One cũ được đánh giá là có mức độ bảo vệ rất cao nhưng đồng thời cũng dễ bị nhận diện. Vì vậy, đưa Tổng thống lên một máy bay khác đôi khi có thể được xem là phương án an toàn hơn.

Ronald L. Rowe Jr., cựu quyền Giám đốc Cơ quan Mật vụ Mỹ, cho rằng việc bảo vệ Tổng thống phải được đặt lên hàng đầu và các chi tiết về hoạt động bảo vệ cần được giữ bí mật.

Theo ông, công chúng cần biết Tổng thống đang làm gì hàng ngày, nhưng những phương thức cụ thể mà Cơ quan Mật vụ sử dụng để bảo vệ ông phải được giữ kín.

Thậm chí nhóm phóng viên chuyên trách tháp tùng Tổng thống Mỹ trong chuyến đi cũng không biết mình đang tham gia vào màn nghi binh.

Mọi hoạt động tiến hành trơn tru theo đúng kịch bản an ninh.

Sau khi ông Trump công khai tuyên bố sẽ rời Thổ Nhĩ Kỳ trên chiếc Air Force One cũ, chiếc Boeing 747-8 mới do Qatar tặng đã rời Thổ Nhĩ Kỳ trước.

Tiếp đến, ông Trump lên chiếc Air Force One cũ trước sự chứng kiến của truyền thông và vẫy tay chào các máy quay.

Nhưng ngay sau đó, Tổng thống và một số trợ lý được đưa xuống khỏi máy bay thông qua một chiếc xe chở suất ăn của sân bay.

Chiếc xe được nâng bằng hệ thống thủy lực tới ngang cửa máy bay ở phía đối diện với khu vực mà Tổng thống vừa xuất hiện.

Hình ảnh tại sân bay cho thấy một xe thang được bố trí ở một bên chiếc Air Force One, trong khi chiếc xe chuyên dụng được đưa tới phía bên kia.

Nhà lãnh đạo số một nước Mỹ đến bằng xe limousine, bước lên cầu thang và vẫy tay chào các nhân viên trên đường băng.

Vài phút sau, khi các phóng viên của Nhà Trắng bắt đầu lên máy bay, chiếc xe chở suất ăn được hạ xuống và rời khỏi Air Force One.

Nó di chuyển tới một chiếc Boeing C-32A đang đỗ gần đó. Có khoảng 40 giây chiếc xe nằm ngoài tầm quan sát của máy quay khi di chuyển phía sau động cơ C-32A.

Một người mặc vest sau đó bước ra khỏi cabin xe và lên cầu thang của C-32A.

Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cũng lên chiếc Boeing C-32A bằng cầu thang bên ngoài trong một động thái nhằm khiến chuyến bay trông như một hoạt động bình thường.

Ông Hegseth cùng Tổng thống Trump bay tới Anh trên chiếc máy bay này.

Trong khi đó, các phóng viên vẫn được hướng dẫn lên chiếc Air Force One cũ và được yêu cầu hạ rèm cửa sổ.

Mật danh “Reach 18” thay cho “Air Force One”

Chiếc Boeing C-32A là một phiên bản cải tiến của Boeing 757, được sử dụng để vận chuyển các quan chức cấp cao của Chính phủ Mỹ.

Nó có thể được sử dụng để chuyên chở Tổng thống hoặc Phó Tổng thống, nhưng thông thường sẽ mang mật danh “Air Force One” hoặc “Air Force Two” khi có Tổng thống hoặc Phó Tổng thống trên máy bay.

Trong trường hợp này, chiếc máy bay sử dụng mật danh “Reach 18”, hay RCH18, nhằm che giấu việc Tổng thống đang có mặt trên máy bay.
Dữ liệu theo dõi chuyến bay cho thấy chiếc Boeing 747-8 do Qatar tặng bay tới căn cứ không quân Mildenhall của Anh với mật danh “SAM 33”.

Trong khi đó, chiếc Air Force One cũ chở các nhân viên Nhà Trắng và phóng viên xuất hiện trên radar gần Istanbul. Ban đầu máy bay không sử dụng mật danh, nhưng sau đó lại được chuyển sang mật danh “AF1” giữa chuyến bay, dù Tổng thống không có mặt trên máy bay.

Chiếc máy bay này hạ cánh tại Mildenhall khoảng 22h29 theo giờ địa phương.

Không có dữ liệu theo dõi chuyến bay công khai của chiếc C-32A. Tuy nhiên, các video tại sân bay cho thấy chiếc máy bay này hạ cánh khoảng 22h20, vài giờ sau khi chiếc máy bay mới do Qatar tặng cập bến.

Sau đó, chiếc Air Force One cũ cũng hạ cánh.

Không rõ ông Trump được đưa từ C-32A trở lại Air Force One cũ bằng cách nào. Nhưng khoảng 22h56, ông xuất hiện trước các máy quay và bước xuống cầu thang của chiếc Air Force One cũ.

Khoảng 5 phút sau, Tổng thống lên chiếc Air Force One mới để bay trở về Washington cùng các nhân viên và phóng viên.

Nhà Trắng sau đó vẫn đăng thông báo cho biết Tổng thống Trump đã tới Anh “trên chiếc Air Force One cũ”, kèm hình ảnh chiếc máy bay này.

“Các bạn đang ở trên một chuyến bay nguy hiểm”

Sau khi lên chiếc Air Force One mới, ông Trump nói chuyện với các phóng viên khoảng 15 phút.

Ông nhấn mạnh mối đe dọa từ Iran nhưng không đề cập đến màn đánh lạc hướng vừa diễn ra.

Khi được hỏi vì sao các phóng viên được yêu cầu hạ rèm cửa sổ trên máy bay tại Thổ Nhĩ Kỳ, ông Trump nói rằng đó là vì “có lẽ các bạn đang trên một chuyến bay nguy hiểm, do những kẻ mà chúng ta phải đối phó”.

Tổng thống Mỹ cho biết ông luôn phải đối mặt với các mối đe dọa nhằm vào tính mạng và hiện là “mục tiêu số một” trong “danh sách” của Iran.

“Nhưng nếu tôi ra đi, các bạn cũng sẽ ra đi. Đúng không?” ông Trump nói với các phóng viên.

“Có lẽ một ngày nào đó các bạn sẽ muốn đổi nghề.”

Xét về khía cạnh an ninh, việc đánh lạc hướng những người có thể theo dõi hành trình của Tổng thống trong bối cảnh có mối đe dọa cụ thể từ Iran là điều có thể hiểu được.

Tuy nhiên, chiến dịch lần này cũng đặt ra vấn đề về ranh giới giữa bí mật cần thiết để bảo vệ Tổng thống và mức độ và cách thức thông tin tới công chúng.

Khác với những vụ việc tiền lệ, trong chiến dịch lần này, Nhà Trắng không đơn thuần giữ kín vị trí của Tổng thống mà công khai một thông tin khác với thực tế: rằng ông Trump rời Thổ Nhĩ Kỳ trên chiếc Air Force One cũ.

Trong khi đó, các phóng viên đi cùng trên chiếc máy bay này cũng không được thông báo rằng Tổng thống đã rời máy bay.

Sự việc vì thế không chỉ là câu chuyện về một phương thức bảo vệ Tổng thống trước nguy cơ ám sát.

Nó còn cho thấy mức độ nghiêm trọng mà các cơ quan an ninh Mỹ đánh giá về mối đe dọa từ Iran trong bối cảnh Washington và Tehran đang đối đầu trong một cuộc xung đột quân sự kéo dài.