Các phép đo vệ tinh tại núi lửa Masaya ở Nicaragua cho thấy magma có thể đang đi vào một kho chứa dưới lòng đất, trong khi một kho chứa khác có dấu hiệu suy giảm. Phát hiện này giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về hoạt động bên dưới núi lửa, qua đó cải thiện công tác giám sát nguy cơ trong tương lai.

Theo nghiên cứu của các nhà khoa học Đại học Bang Pennsylvania, Mỹ, khoảng 2 triệu người sinh sống trong phạm vi 21 km quanh núi lửa Masaya đang hoạt động. Dù hồ dung nham tại đây thu hút đông đảo du khách, những gì quan sát được trên bề mặt mới chỉ phản ánh một phần hệ thống magma bên dưới.

Trong giai đoạn 2018–2024, dữ liệu vệ tinh cho thấy mặt đất trong lòng chảo núi lửa ban đầu sụt xuống, sau đó chuyển sang nâng lên. Ngược lại, khu vực quanh miệng núi lửa Santiago và hồ dung nham tiếp tục lún trong suốt thời gian nghiên cứu.

Các nhà khoa học sử dụng dữ liệu radar từ vệ tinh Sentinel-1, với tần suất quan sát khoảng 12 ngày một lần, kết hợp kỹ thuật radar khẩu độ tổng hợp giao thoa (InSAR) để đo những thay đổi rất nhỏ trên bề mặt đất.

Nhóm nghiên cứu nhận định, hiện tượng mặt đất nâng lên có thể cho thấy kho magma chính đang phồng lên, có khả năng do được bổ sung magma từ nguồn sâu hơn. Trong khi đó, sự sụt lún kéo dài quanh miệng núi lửa Santiago có thể phản ánh lượng magma giảm tại một kho chứa nông hơn.

Tuy nhiên, đây là những cách diễn giải từ chuyển động bề mặt, chưa phải bằng chứng xác nhận trực tiếp diễn biến bên dưới lòng đất.

Giám sát để nhận diện nguy cơ sớm

Theo nghiên cứu đăng trên tạp chí Geophysical Research Letters, những biến động trái chiều cho thấy hệ thống magma của Masaya có cấu trúc phức tạp, với các khu vực chứa magma có thể thay đổi độc lập.

Ngoài nguy cơ từ dung nham, khí sulfur dioxide phát thải từ núi lửa cũng gây quan ngại do nồng độ có thể thường xuyên đạt mức nguy hiểm, dù đợt phun trào dung nham lớn gần nhất được ghi nhận vào năm 1772.

Các nhà nghiên cứu không xác định nguy cơ tức thời đối với cộng đồng xung quanh từ những biến động được khảo sát. Việc tiếp tục theo dõi chuyển động mặt đất trong thời gian dài, kết hợp mô hình hóa hệ thống magma, có thể giúp nhận diện những thay đổi bất thường và nâng cao khả năng cảnh báo sớm tại Masaya cũng như các núi lửa tương tự.