Từ học sinh chuyên Anh, nữ thủ khoa Đại học Luật Hà Nội từng đạt giải Nhất trong Kỳ thi chọn học sinh giỏi cấp tỉnh môn Tiếng Anh, Phạm Phương Linh(quê Hưng Yên), từng nghĩ sẽ theo ngành Sư phạm tiếng Anh, nhưng sau đó lại rẽ hướng sang luật theo định hướng của gia đình. Bốn năm sau, cô tốt nghiệp với danh hiệu Thủ khoa ngành Luật Kinh tế (Chương trình chất lượng cao) khoá 47, Trường Đại học Luật Hà Nội, đồng thời là Thủ khoa tốt nghiệp với điểm GPA cao nhất toàn khoá (3,81/4.0).

Trong ba năm học liên tiếp, Linh là sinh viên có thành tích học tập cao nhất khóa 47. Cô nhận học bổng Khuyến khích học tập loại Xuất sắc do Trường Đại học Luật Hà Nội trao trong 6 học kỳ, đạt giải Nhất cuộc thi Sinh viên nghiên cứu khoa học năm 2026 của Trường, đồng thời có nhiều công bố khoa học trong nước và quốc tế.

Tìm “phần lõi” giữa những văn bản luôn thay đổi

Khi mới vào đại học, Phạm Phương Linh từng mang theo thói quen học tập từ phổ thông: cố gắng ghi nhớ đầy đủ mọi nội dung để bước vào phòng thi với cảm giác an toàn. Nhưng ngay trong học kỳ đầu tiên, cô nhận ra không thể học luật theo cách đó.

Khối lượng kiến thức lớn, hệ thống pháp luật thường xuyên được sửa đổi khiến cách học thuộc lòng mà Linh từng áp dụng nhanh chóng bộc lộ giới hạn. “Có thời điểm, chúng em vừa in xong tài liệu học tập, kiểm tra lại đã thấy văn bản pháp luật cập nhật, thay đổi. Luật là lĩnh vực luôn vận động, thay đổi liên tục. Chúng em chỉ có thể học những vấn đề cốt lõi, phần còn lại phải tự suy luận và ứng biến”, Linh chia sẻ.

Thay vì học riêng lẻ từng quy định, Linh nhìn toàn bộ nội dung môn học như một hệ thống. Cô xác định những nguyên tắc nền tảng, sau đó dựa vào đó để phân tích các vấn đề cụ thể. “Em sẽ nhìn lại nội dung từ đầu đến cuối như một hệ thống, sau đó lọc ra những phần cốt lõi. Điều gì có thể tự suy ra từ phần lõi thì em buộc mình phải tự suy luận, thay vì học thuộc toàn bộ nội dung trong slide”, Linh nói.

Phương pháp này được thử thách rõ nhất khi Phương Linh học và thi môn Luật Đất đai trong giai đoạn chuyển tiếp giữa Luật Đất đai năm 2013 và Luật Đất đai năm 2024.

Để chuẩn bị cho phần thi vấn đáp, Linh quay lại hệ thống những nguyên tắc nền tảng, đồng thời theo dõi thông tin trên báo chí về quy hoạch treo, những dự án được dư luận quan tâm và các vấn đề phát sinh trong quản lý, sử dụng đất. Cô đưa những quan sát thực tế vào câu trả lời thay vì chỉ trình bày lý thuyết.

“Đối với em, đó không chỉ là kỳ thi mà giống như cơ hội được trao đổi với các chuyên gia. Các thầy cô cũng đánh giá cao việc sinh viên biết lồng ghép thực tiễn vào câu trả lời”, Linh kể.

Bằng cách này, cô đạt điểm 10 trong phần thi vấn đáp. Tuy nhiên, giá trị lớn nhất mà Linh nhận được không chỉ là điểm số. Cô hiểu rằng nếu nắm chắc nguyên tắc, người học vẫn có thể thích ứng khi văn bản pháp luật thay đổi.

Luôn soi chiếu kiến thức vào thực tiễn

Trong những năm đầu đại học, Phương Linh ưu tiên xây dựng nền tảng kiến thức. Đến năm thứ ba, khi đã học các môn chuyên ngành, Linh mới bắt đầu thực tập tại Tòa án Nhân dân khu vực 5 tỉnh Hưng Yên và có cơ hội tiếp xúc với thực tiễn xét xử tại Toà.

Trải nghiệm đầu tiên khiến cô nhận ra khoảng cách rất lớn giữa giáo trình và đời sống. “Khi tiếp xúc với bản án về tranh chấp, em thấy những điều mình học giống như muối bỏ biển. Thế giới bên ngoài biến động và phức tạp hơn rất nhiều. Nhưng càng tiếp xúc, em lại càng thích soi chiếu kiến thức vào thực tiễn”, Linh nói.

Không chỉ trong những vụ việc tại tòa án, các lần đến văn phòng công chứng hoặc cơ quan hành chính cũng đem lại cho nữ sinh luật những bài học cụ thể. Có vấn đề Linh tưởng mình đã hiểu, nhưng khi trực tiếp làm thủ tục và nghe người thực hiện công việc giải thích, cô mới nhận ra phía sau đó còn nhiều lớp kiến thức cần đào sâu tìm hiểu.

Khả năng quan sát thực tế tiếp tục được Linh đưa vào những bài thi và hoạt động nghiên cứu khoa học. Năm 2023, Linh cùng hai người bạn nghiên cứu pháp luật bảo vệ dữ liệu cá nhân trong quan hệ lao động tại Liên minh châu Âu và rút ra hàm ý chính sách cho Việt Nam. Kết quả nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội.

Từ đề tài này, nhóm của Linh tiếp tục triển khai một dự án tuyên truyền về bảo vệ dữ liệu cá nhân cho học sinh trung học cơ sở trong khuôn khổ cuộc thi Đại sứ tuyên truyền pháp luật do Trường Đại học Ngoại thương tổ chức.

Ban đầu, nhóm nghĩ chỉ cần chuẩn bị một số slide rồi trình bày. Tuy nhiên, để đưa kiến thức pháp luật đến với học sinh, các thành viên phải dành nhiều thời gian xây dựng nội dung, liên hệ với nhà trường và lựa chọn cách diễn đạt phù hợp.

“Những điều mình đang học, những vấn đề mình nghĩ ai cũng hiểu, thực ra không phải ai cũng hiểu theo cách đó. Để pháp luật tiếp cận được với mọi người cần nhiều công sức hơn chúng em từng nghĩ”, Linh chia sẻ.

Dự án đó giúp Linh trưởng thành từ công tác tổ chức đến nhận thức về ý nghĩa của giáo dục, phổ biến pháp luật cho cộng đồng. Từ đó thôi thúc em phải học, đào sâu và dấn thân vào con đường học thuật.

Học và nghiên cứu khoa học

Năm học 2025-2026, Phạm Phương Linh tiếp tục nghiên cứu đề tài về đào tạo nguồn nhân lực pháp luật chất lượng cao trong kỷ nguyên mới. Đề tài đạt giải Nhất cuộc thi Sinh viên nghiên cứu khoa học năm 2026 của Trường Đại học Luật Hà Nội.

Từ hướng nghiên cứu này, Linh cùng giảng viên, các cộng sự có nhiều bài viết về đào tạo nhân lực pháp luật đáp ứng yêu cầu hội nhập, chuyển đổi số, kinh nghiệm của một số quốc gia và những gợi mở cho Việt Nam.

Cô cũng tham gia khóa học trao đổi “Quyền cơ bản và tác động đối với các hệ thống dân luật” do Trường Đại học Luật Hà Nội phối hợp với các trường đại học của Đức và Quỹ Friedrich-Ebert-Stiftung Việt Nam tổ chức; tham dự Diễn đàn Khoa học Sinh viên Quốc tế lần thứ 9 và là đồng tác giả nghiên cứu về nguyên tắc “người gây ô nhiễm phải trả tiền” (Polluter Pays Principle) trong lĩnh vực pháp luật môi trường.

PGS.TS Nguyễn Quang Tuyến, Trưởng khoa Pháp luật Kinh tế, Trường Đại học Luật Hà Nội cho biết, K47 là khóa đầu tiên có lớp Chất lượng cao ngành luật kinh tế. Linh là một trong những sinh viên xuất sắc của Khoa trong các năm học.

Thầy Tuyến cho biết, năm 2027 trường sẽ xếp hạng QS (QS World University Rankings - bảng xếp hạng các trường Đại học nổi tiếng trên toàn thế giới) thì phải có giảng viên có ngoại ngữ tốt để giảng dạy sinh viên nước ngoài học tập tại trường. “Linh là một trong những người chuẩn bị trong tương lai sẽ là giảng viên kế cận và đảm nhiệm chương trình đào tạo bằng tiếng Anh”, thầy Tuyến cho biết.

Sau khi tốt nghiệp, Linh bắt đầu công việc trợ giảng tại Khoa Pháp luật Kinh tế, Trường Đại học Luật Hà Nội. Với những thành tích đạt được, Linh đã nhận học bổng để theo học chương trình Thạc sĩ Luật (Master of Laws) tại Đại học Durham, Vương quốc Anh. Một trong những thử thách cô chờ đợi là cơ hội tiếp cận sâu hơn hệ thống thông luật và án lệ, khác với nền tảng dân luật được học tại Việt Nam.

Linh dự định sau khi hoàn thành chương trình thạc sĩ sẽ tiếp tục trở về Việt Nam và theo đuổi công việc giảng dạy. Với nữ thủ khoa, trở thành chuyên gia không đơn giản là có thâm niên trong một nghề.

“Những nền tảng kiến thức để một người có thể nói về chuyên môn một cách rõ ràng, mạch lạc không tự nhiên mà đến. Đó là quá trình trau dồi, tích lũy trong nhiều năm. Em cũng muốn trở thành một chuyên gia trong lĩnh vực của mình”, Linh nói.

Hành trình của Phạm Phương Linh cho thấy điểm số có thể ghi nhận kết quả học tập, nhưng điều làm nên năng lực của một người học luật nằm ở cách họ tư duy trước những vấn đề luôn vận động.