Khai mở tiềm năng từ những thị trường bỏ ngỏ

Trong bối cảnh xuất khẩu chịu áp lực lớn về đa dạng hóa đầu ra, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đang chủ động tìm kiếm cơ hội tại những thị trường vốn ít được chú ý trước đây.

Nam Á đang nổi lên như một điểm đến đầ y tiềm năng với khoảng 2 tỷ dân. Tại các đô thị lớn của Ấn Độ như: Mumbai, Delhi hay Bengaluru, nhu cầu tiêu thụ trái cây nhiệt đới ngày càng tăng cao.

Trong đó, thanh long Việt Nam đang là nguồn cung nhập khẩu chủ lực nhờ lợi thế cạnh tranh về giá và khả năng cung ứng ổn định.

Ông Võ Huy Hoàng, Giám đốc Công ty Cổ phần Trái cây Hoàng Thọ, tỉnh Lâm Đồng cho biết, doanh nghiệp đã mở văn phòng đại diện tại Mumbai với hai nhân sự thường trực. Bước đi chiến lược này giúp công ty tiếp cận trực tiếp khách hàng, theo dõi giá bán, kiểm soát chất lượng khi hàng cập cảng và xử lý nhanh các phát sinh.

Hiện tại, mỗi tuần công ty xuất khẩu từ 1–2 container thanh long sang Ấn Độ, chiếm khoảng 5% tổng doanh thu.

Tuy nhiên, mức tiêu thụ thực tế của thị trường này còn lớn hơn nhiều so với lượng hàng đang cung ứng. Bên cạnh thanh long, người tiêu dùng Ấn Độ cũng dành sự quan tâm lớn cho các mặt hàng như chanh, bưởi, chanh dây.

Từ bàn đạp Ấn Độ, các doanh nghiệp tiếp tục hướng tầm nhìn đến Bangladesh và Pakistan – những quốc gia có quy mô dân số lần lượt là hơn 170 triệu và khoảng 250 triệu người. Dù hiện tại nhiều đơn hàng sang các quốc gia này vẫn phải thông qua đầu mối trung gian tại Ấn Độ, nhưng đây được đánh giá là dư địa tăng trưởng rất lớn cho trái cây Việt Nam.

"Ấn Độ và những nước xung quanh họ rất muốn nhập trái cây của Việt Nam, nhưng rất khó nhập do chưa kết nối được nhu cầu với nhau... Trong đó, thứ nhất là Pakistan với dân số cũng hơn 300 triệu người, họ muốn nhập lắm nhưng phải nhập trung gian từ Ấn Độ. Rồi thị trường Bangladesh cũng phải qua ngõ Ấn Độ... Qua đánh giá, những nước Nam Á có nhu cầu trái cây rất lớn", ông Võ Huy Hoàng chia sẻ.

Tối ưu logistics qua các thị trường lân cận

Không chỉ trái cây tươi, ngành hàng chế biến cũng đang linh hoạt điều chỉnh chiến lược trước những biến động thương mại và căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông.

Theo ông Nguyễn Văn Hiển, Chủ tịch HĐQT Công ty TNHH Chanh Việt, tỉnh Tây Ninh, chi phí nhiên liệu, cước vận tải và giá đầu vào tăng cao đang bào mòn biên lợi nhuận xuất khẩu.

Các sản phẩm chế biến sâu của công ty như: nước cốt chanh, bột chanh, sốt chanh, chanh sấy, tinh dầu và đồ uống, vốn đã có mặt tại Trung Quốc, Nhật Bản, Mỹ, Na Uy và một số nước Trung Đông. Tuy nhiên, khi khu vực Trung Đông không còn là bến đỗ thuận lợi, doanh nghiệp buộc phải tái cơ cấu thị trường.

Thay vì dồn lực cho thị trường xa, Chanh Việt ưu tiên khai thác các quốc gia lân cận nhằm cắt giảm chi phí logistics và hạn chế rủi ro.

Campuchia trở thành điểm đến sáng giá nhờ nhu cầu tiêu dùng tăng và quan hệ thương mại song phương ổn định. Tận dụng vị trí địa lý giáp ranh tại Tây Ninh, công ty dễ dàng mở rộng mạng lưới phân phối sang Campuchia, từ đó từng bước thâm nhập thị trường Lào.

"Hiện nay, tình hình Thái Lan với Campuchia cũng tạm ổn nên chúng tôi sẽ quan tâm thêm thị trường này. Dù chuộng giá rẻ, đây vẫn là nơi có tiềm năng đang được nghiên cứu khai thác. Các thị trường khác cũng sẽ được tập trung, nhưng doanh nghiệp sẽ ưu tiên những nơi có thể tối ưu chi phí vận chuyển, giảm phát sinh, nhất là những thị trường gần với Việt Nam", ông Nguyễn Văn Hiển cho biết.

Cùng chung xu hướng tái cấu trúc, ngành điều Việt Nam cũng đang đưa ra những nước cờ thận trọng.

Ông Bạch Khánh Nhựt, Phó Chủ tịch Hiệp hội Điều Việt Nam (Vinacas) nhận định, trước những bất ổn tại thị trường Trung Đông, việc đa dạng hóa đầu ra và phân tán rủi ro là yêu cầu cấp thiết từ nay đến cuối năm 2026.

Tuy nhiên, thay vì chỉ dồn sức tìm kiếm những thị trường hoàn toàn mới, ngành điều chọn cách gia tăng sự hiện diện tại các thị trường lớn, có sức mua ổn định. Trong đó, Mỹ tiếp tục là điểm tựa vững chắc.

Đây không chỉ là quốc gia tiêu thụ hạt điều lớn nhất thế giới mà còn là nơi doanh nghiệp Việt đã xây dựng được mạng lưới khách hàng và kênh phân phối bền chặt nhiều năm qua. Song song đó, các thị trường như Trung Quốc, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia và Canada cũng được đánh giá là còn nhiều dư địa phát triển.

“Năm rồi, chính sách thuế từ Mỹ làm giảm sút sản lượng điều nhập vào thị trường này. Do đó, năm nay chúng tôi kêu gọi các nhà máy trước đây từng giao dịch với đối tác Mỹ tích cực đàm phán trở lại... bởi hiện giờ, thuế mặt hàng hạt điều đã quay về mức 0%, giống như thời điểm trước khi áp thuế đối ứng. Như vậy, doanh nghiệp Việt sẽ dễ tiếp cận thị trường hơn, thay vì chật vật đi tìm đầu ra ở những thị trường mới tinh...", ông Bạch Khánh Nhựt nhấn mạnh.

Có thể thấy, các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ từ việc phụ thuộc vào số ít thị trường lớn sang xây dựng một mạng lưới tiêu thụ đa tầng.

Sự kết hợp khéo léo giữa khai phá thị trường mới, tận dụng thị trường lân cận và củng cố các đối tác truyền thống chính là chìa khóa giúp ngành nông sản vượt qua sóng gió, duy trì đà tăng trưởng bền vững trong dài hạn.