Những ngày này, thời tiết nắng nóng, ruộng đồng khô nứt nẻ, tuy nhiêntrên nhiều cánh đồng ở xã Tài Văn, thành phố Cần Thơ, không ít thửa ruộng để trống đãđược người dân chuyển sang trồng màu. Bắp, bí đỏ, nhất là dưa hấu… đang phủ xanh những chân ruộng vốn quen với cây lúa, phản ánh sự dịch chuyển sản xuất linh hoạt của nông dân trước biến động thời tiết và hiệu quả kinh tế, tạo thu nhập cho người dân trong những lúc nông nhàn.

Ông Liêu Kết, ở ấp Bưng Chông, vừa tưới nước cho 3 công dưa hấu đã đến ngày thu hoạch, cho biết nếu thuận lợi, mỗi công dưa dự kiến có thể mang lại lợi nhuận khoảng 10 triệu đồng.

"Năng suất chưa biết thế nào, nhưng dưa tốt lắm. Tôi trồng 3 công này mới sử dụng hết 4 bao phân, nhưng về thuốc bảo vệ thực vậtthì tốn hơi nhiều một chút, chắc lời khoảng10 triệu đồng", ông Liêu Kết chia sẻ.

Còn ông Sơn Phun, đang chăm sóc ruộng dưa hấu gần đó, cho hay ông đã gắn bó với mô hình trồng dưa trên đất ruộng lúa khoảng 10 năm nay. Do không có đất riêng, ông chủ yếu mượn đất của người dân trong xóm để canh tác theo thời vụ. Theo ông Sơn Phun, vụ dưa của gia đình năm nay năng suất ước đạt hơn 3 tấn/công. Hiện giá thu mua dao động khoảng 5.000 đồng/kg nếu bán xô, trong khi loại dưa hấu đạt chuẩn từ 1,2 kg trở lên có thể được mua với giá khoảng 6.000 đồng/kg, nên lợi nhuận cũng khá.

"3 công này tôi tốn chi phí khoảng hai mươi mấy triệu đồng, gồm tiền thuê mướn lao động, tiền giống, phân, thuốc. Năm nay ước đạt trên 3 tấn/công; những năm trước đạt từ 4 tấn trở lên. Năm rồi tôi lời 40 triệu đồng/3 công, nhưng năm nay chắc lời cỡ 30 triệu đồng", ông Sơn Phun nói.

Nhiều nông dân trồng màu trên chân ruộng cũng cho hay thời tiết năm nay nhìn chung thuận lợi, nguồn nước ngọt dồi dào, không bị ảnh hưởng bởi xâm nhập mặn.

Thực tế tại nhiều khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng hạn, mặn của TP. Cần Thơ (trước thuộc khu vực Sóc Trăng cũ) như Tài Văn, Liêu Tú, Long Phú, Đại Ngãi, Nhu Gia… cho thấy việc không xuống giống lúa vụ 3 không chỉ xuất phát từ yếu tố thời tiết mà còn là bài toán chi phí – lợi nhuận. Khi giá lúa bấp bênh, chi phí đầu vào tăng, nguy cơ hạn hán, mặn xâm nhập cao, nhiều nông dân chủ động bỏ vụ để giảm rủi ro.

Từ thực tế này, cơ cấu sản xuất cũng dần thay đổi, kéo theo chuyển biến về việc làm ở nông thôn. Nếu như trước đây, vào thời điểm không sản xuất vụ 3, lao động nhàn rỗi thường phải lên thành phố hoặc đi các tỉnh khác tìm việc, thì nay, khi diện tích trồng màu gia tăng, nhu cầu lao động tại chỗ cũng tăng lên, góp phần giữ chân người dân ở lại quê nhà.

Do đó, việc phát triển cây màu không chỉ là giải pháp thích ứng với điều kiện thời tiết mà còn mở ra hướng sinh kế ổn định hơn, giảm áp lực di cư lao động và từng bước nâng cao đời sống người dân nông thôn.