Không đi tìm thì sẽ không bao giờ thấy

Kiến trúc sư Nguyễn Xuân Thắng (ngụ phường Hiệp Bình, thuộc TP Thủ Đức trước đây) cho biết, bản thân ông đã dành gần 10 năm tìm mộ tập thể ở công viên Lê Thị Riêng, bắt đầu từ những bức ảnh tư liệu chiến tranh đen trắng thời điểm năm 1968.

Khi những tư liệu dần phong phú, ông Thắng dành thời gian khảo sát thực địa, đối chiếu các địa điểm trong ảnh với thực tế. Từ kết quả nghiên cứu, ông Thắng chia sẻ với Bộ Tư lệnh TP.HCM để rà soát, xác minh.

Ngày 15/6, dưới cái nắng gắt mùa hè của TP.HCM, lực lượng chức năng chính thức mở cuộc thăm dò thực địa tại Công viên Lê Thị Riêng. Từ đó đến nay, hầu như mỗi ngày ông Thắng đều dành thời gian đến khu vực tìm kiếm để theo dõi, trao đổi với lực lượng chức năng trong quá trình bóc tách từng lớp đất.

Lý giải về việc đến nay mới bắt đầu cuộc tìm kiếm mà không phải thời điểm sớm hơn, ông Thắng cho biết, trải qua quá trình tiếp cận các nguồn thông tin từ nước ngoài, nhân chứng trong nước, đến việc sử dụng các thiết bị dò tìm hiện đại, hiện mới đủ điều kiện để triển khai.

"Thông tin khi thu thập thì chỉ là từng mảnh rời rạc, sau khi chắp nối lại với nhau, dùng các kỹ thuật hiện đại bây giờ. Từ việc nghiên cứu, xác định trong văn phòng, cho đến ra hiện trường dùng các máy ra đa địa chất, các thiết bị đo xác định vị trí ở hiện trường", ông Thắng chia sẻ.

Theo ông Thắng, thời điểm này là “giai đoạn vàng”, các điều kiện cần thiết đã chín muồi. Thêm vào đó, từ Trung ương đến địa phương đều có động thái tích cực, đẩy mạnh hoạt động tìm kiếm, cùng với sự quan tâm của toàn xã hội. Điều quan trọng làkhông đi tìm thì sẽ không bao giờ thấy.

Ông cho rằng, mặc dù ngân sách dành cho việc tìm kiếm, quy tập còn giới hạn, tuy nhiên với những thế hệ đã nằm xuống, thì công việc ý nghĩa này sẽ được lan toả, kêu gọi được nhiều nguồn lực xã hội cùng thực hiện.

Về công việc sắp tới, ông Thắng cho biết, việc tìm kiếm tiếp tục diễn ra tại rãnh mộ số 3 (được chôn ngày 12/2/1968) thông qua đối chiếu từ không ảnh vệ tinh. Đến thời điểm này, từ các nguồn thông tin có thể xác định chắc chắn ít nhất 2 rãnh mộ nữa. Bản thân gia đình ông cũng có liệt sĩ chưa thể đón về, nên ông hiểu rõ nỗi day dứt của các gia đình đang chờ đợi người đã khuất trở về.

"Còn tư liệu thì còn làm, còn người chờ đợi thì vẫn còn đi tìm. Về cơ bản vẫn là tập trung vào các mộ tập thể. Rất hy vọng trong giai đoạn này, khi có sự quan tâm về cả con người, cả phương tiện và nhiều ngành cùng tham gia vào, tôi có lòng tin về kết quả sẽ tốt hơn, thời gian sẽ nhanh hơn", ông Thắng khẳng định.

Nhân chứng sống hỗ trợ từ ngày đầu

Cómặt từ những ngày đầu triển khai tìm kiếm, ông Nguyễn Thành Phước (ngụ xã Xuân Thới Sơn, thuộc huyện Hóc Môn trước đây) cho biết: Ông sinh ra, lớn lên và sống cách khu vực Công viên Lê Thị Riêng hiện nay khoảng 200m. Bảnthân ông trực tiếp chứng kiến việc chôn cất tập thể vào dịp Tết Mậu Thân 1968, khi đó ông 12 tuổi và hiếu kỳ nên ra xem.

Sau năm 1975, ông Phước làm việc tại bộ phận cây xanh Công viên Lê Thị Riêng, rồi làm cán bộ văn thư tại đây trong 8 năm tới khi nghỉ hưu. Khi biết thông tin về hoạt động tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại công viên, ông Phước chủ động đến hiện trường để cung cấp thêm thông tin cho lực lượng tìm kiếm.

Theo ông, các chiến sĩ được chôn dưới 2 rãnh sâu, sát khu vực hồ nước hiện nay, mỗi vị trí khoảng 300 người. Ôngsẽ tiếp tục phối hợp, hỗ trợ lực lượng chức năng. "Để theo dõi xem sao rồi chỉ thêm, vì có tới 2-3 hầm. Coi mức độ, cốt lên sao rồi hướng dẫn để anh em đào", ông Phước cho biết.

Có mặt tại hiện trường,Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung-Chính ủy Bộ Tư lệnh TP.HCMcho biết, lực lượng chức năng đãđiều chỉnh phương pháp quy tậpbằng việctiến hành cất bốc theo từng lớp địa tầng, hoàn thành lớp này mới tiếp tục sang lớp tiếp theo để bảo đảm lưu giữ đầy đủ thông tin phục vụ công tác giám định, xác minh danh tính.

Song song với việc khai quật, Bộ Tư lệnh còn phối hợp với Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam bảo quản, nghiên cứu các giấy tờ, kỷ vật thu được nhằm khai thác tối đa thông tin phục vụ xác định danh tính các liệt sĩ.

"Chúng tôi phối hợp để bảo quản, giữ gìn và đặc biệt là khai thác thông tin trong các giấy tờ đó. Mục đích là để tìm danh tính của các liệt sĩ để đưa các anh về với đồng đội, về với gia đình sau gần 60 năm chờ đợi", Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung cho biết.

Thời gian tới,Bộ Tư lệnh sẽ tham mưu cáccấp có thẩm quyềntiếp tục mở rộng tìm kiếm tại các rãnh nghi có hố chôn tập thể, trong đó có rãnh số 2 và rãnh số 3.Quá trình thực hiện sẽ tuân thủ phương châm "chắc đến đâu làm đến đó", bảo đảm khoa học, chặt chẽ, tuyệt đối không để xảy ra sai sót.