Những ngày này, dọc sông Hồng chảy qua phường Phố Hiến, tỉnh Hưng Yên lại bước vào mùa rộn ràng nhất trong năm - mùa cá mòi.

Mùa cá mòi thường bắt đầu từ tháng cuối Giêng, chính vụ trùng với thời điểm hoa gạo nở đỏ ven sông. Mùa khai thác kéo dài khoảng hai tháng, kết thúc vào tháng 3 âm lịch.

Ông Trần Văn Chính ở xã Nam Sang (tỉnh Ninh Bình) cho biết đã đi đánh cá mòi từ sáng sớm tới chiều tối, miệt mài với nghề gắn bó cả đời. Dù đã 73 tuổi, ông vẫn còn khá khỏe mạnh; mỗi ngày đánh bắt cho thu nhập khoảng 500.000 đồng đến 1 triệu đồng, tùy thuộc vào may rủi của nghề chài lưới.

Do sản lượng cá mòi năm nay giảm nên giá bán có tăng, dao động từ 30.000 đến 50.000 đồng/kg tại bến. Sau khi đưa về chợ, cá được phân loại; loại cá to (khoảng 10 con/kg) được cung cấp cho nhà hàng hoặc vận chuyển đi các tỉnh, thành phố; cá nhỏ hơn được bán cho người tiêu dùng hoặc chế biến thành chả cá mòi.

Là người nhiều năm thu mua cá mòi để chế biến và tiêu thụ, chị Trần Thị Trang, số 4 Nguyễn Thiện Thuật (phường Phố Hiến), cho biết trước đây cá mòi thường được rán giòn để ăn. Tuy nhiên, nắm bắt thị hiếu người tiêu dùng, chị đã chọn cá to, béo để kho và bán ra thị trường. Sản phẩm cá mòi kho dân dã được nhiều người ưa chuộng, coi như một đặc sản.

Ngoài ra, cá còn được ướp nghệ, đóng gói hút chân không, ướp lạnh để thuận tiện cho việc tiêu thụ và làm quà biếu. Nhờ đó, mỗi vụ cá mòi, chị tiêu thụ được vài tạ cá, góp phần tăng thu nhập.

Từ một món ăn dân dã của cư dân ven sông, cá mòi nay đã trở thành đặc sản mang dấu ấn riêng của vùng đất Phố Hiến. Là loại cá tự nhiên, cá mòi được đánh giá khá sạch, giàu canxi, được nhiều người tiêu dùng lựa chọn.

Giữa dòng chảy bền bỉ của sông Hồng, mùa cá mòi không chỉ mang lại sinh kế mà còn góp phần gìn giữ những giá trị văn hóa, lao động và ký ức của một vùng quê trù phú.