Những ngày này, Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Quảng Trị, Sư đoàn 968- Quân khu 4 đang khảo sát, tìm kiếm khu vực nghi có mộ liệt sĩ đã hy sinh trong trận đánh ngày 8/5/1967 tại căn cứ Cồn Tiên, xã Cồn Tiên, tỉnh Quảng Trị (huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị cũ).Bên cạnh các phương pháp khảo sát hiện đại,lực lượng chức năng cũng thu thậpnguồn tin từ nhân chứng, cựu chiến binh và người dân địaphương. Những nguồn tin quý báu góp phần quan trọng giúp lực lượng tìm kiếm khoanh vùng, xác minh chính xác vị trí, đẩy nhanh tiến độ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

Nếu công nghệ giúp phát hiện những bất thường dưới lòng đất thì hành trình tìm kiếm mộ liệt sĩ tại căn cứ Cồn Tiên còn được dẫn lối bởi những ký ức chưa bao giờ phai nhạt trong lòng người dân địa phương.Những lời kể của nhân chứng, cựu chiến binh và những người từng gắn bó với vùng đất này đã trở thành những mảnh ghép quan trọng để đối chiếu, khoanh vùng và thu hẹp phạm vi tìm kiếm.

Trongnhững lần đi rà tìm phế liệu sau chiếntranh,ông Trần VănSự,ở thôn Gio Sơn, xã CồnTiên, tỉnh Quảng Trịđãphát hiện vàghi nhớ nhiều vị trí nghi có mộ liệt sĩ và cung cấp thông tinđếnlực lượngchức năng. “Trước đâychúngtôi làm nghềđirà tìm phế liệu, khiđào tìm thì chúng tôi cũng có gặp các bác (hài cốt liệt sĩ) thìcung cấp thông tin chochính quyền địa phương.Hiện nay, những địa điểm tôi biết thì tôi đã thông tin đến Huyện đội trước đây quy tập về. Ở khu vực này (Cồn Tiên) vừa qua tôi đã cung cấp thêm thông tin, khu vực này là bãi mìn trong chiến tranh, người dân chưa đến đây, rất có khả năng vẫn còn các hài cốt liệt sỹ”.

Gần sáu thập kỷ đã trôi qua, dấu tích chiến tranh trên vùng đất Cồn Tiên nhiều nơi đã bị thời gian và quá trình sản xuất, xây dựng làm thay đổi. Bởi vậy, việc lần tìm một vị trí chôn cất từ những mảnh ký ức của nhân chứng, tài liệu lịch sử và dấu vết còn lại dưới lòng đất rất khó khăn.

Theo một số nguồn tin do lực lượng chức năng thu thập được, trong trận đánh ngày 8/5/1967, các đơn vị của quân ta, gồm Đại đội 2, 3 thuộc Tiểu đoàn 31, Đặc công của Quân khu 4; Đại đội đặc công Vĩnh Linh; Đại đội đặc công Quảng Bình; Đại đội đặc công Núi Quyết thuộc Đoàn Thu Bồn và Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 812, Sư đoàn 324; Phân đội súng phun lửa thuộc Bộ đội hóa học đã tổ chức tiến công căn cứ Cồn Tiên. Kết thúc trận đánh này, 173 chiến sĩ hy sinh và nghi được chôn ở một rãnh dài khoảng 60 m ở khu vực này.

Nhiều thế hệ người dân Cồn Tiên hôm nay cũng dõi theo cuộc tìm kiếm với một niềm mong mỏi tìm thấy và đưa các liệt sĩ trở về. Mỗi dấu hiệu được phát hiện dưới lòng đất đều có thể mở ra hy vọng tìm thấy thêm một người lính còn nằm lại, đưa các anh trở về với tên tuổi, với quê hương.Ông Lê Văn Hưng, người dân ở thôn Gio Sơn, xã Cồn Tiên, tỉnh Quảng Trị bày tỏ: "Nghe thông tin tin tìm kiếm mộ liệt sĩ tại đây, người dân rất mong đợi, ủng hộ. Người dân cũng phối hợp với bộ đội của Sư đoàn 968 cung cấp thông tin tìm cho được các mộ liệt sĩ. Nếu như tìm thấy được, đào đất lên quy tập để đưa các chú, các bác (liệt sĩ) về với quê hương".

Căn cứ Cồn Tiên là một trong những vị trí then chốt của hệ thống phòng thủ hàng rào điện tử McNamara mà phía Mỹ xây dựng dọc khu vực phi quân sự. Hàng rào này nhằm ngăn chặn chi viện của miền Bắc cho miền Nam trong kháng chiến chống Mỹ. Qua gần 60 năm, những dấu tích dưới lòng đất đỏ bazan của căn cứ Cồn Tiên vẫn còn đó. Hôm nay, lực lượng quy tập đang tiếp tục khoanh vùng, xác minh các vị trí nghi có mộ liệt sĩ, từng bước tìm kiếm những người lính nằm lại ở vùng đất này.

Nhiều vị trí khảo sát nằm tại khu vực đồi cao su ở hướng Đông và Đông Nam so với căn cứ Cồn Tiên. Thông qua việc khảo sát bằng radar xuyên đất, lực lượng chức năng xác định khu vực này xuất hiện những vùng xáo trộn trong lòng đất, chiều rộng khoảng 2-3m, độ sâu khoảng 2-2,2m, chiều dài từ vài chục mét.

Trung tá Cao Xuân Cường, Đội trưởng Đội Quy tập, Phòng Chính trị, Sư đoàn 968 cho biết, nghi ngờ có rãnh hào sâu chôn cất mộ liệt sỹ, lực lượng bộ đội Sư đoàn 968 đã tiến hành khoanh vùng, xác minh, huy động lực lượng, phương tiện, máy móc chuyên dụng để phục vụ công tác tìm kiếm tại thực địa. “Với tinh thần trách nhiệm trong chiến dịch 500 ngày đêm này, cán bộ nhân viên trong đội quy tập tin tưởng và quyết tâm, sẽ cố gắng tìm kiếm và xác định được nơi chôn cất và nơi an táng của các liệt sĩ, đưa các liệt sĩ về với gia đình, về với đồng đội, quê hương trong thời gian nhanh nhất, đầy đủ và kịp thời nhất”.

Song song với công tác khảo sát thực địa, lực lượng chức năng và chính quyền địa phương đang tìm kiếm những người từng tham gia chiến đấu trực tiếp tại chiến trường Cồn Tiên hoặc những người biết thông tin về việc chôn cất các liệt sĩ sau trận đánh ngày 8/5/1967. Sau gần 60 năm, địa hình chiến trường đã có nhiều thay đổi nên những thông tin từ nhân chứng được xem là nguồn tư liệu đặc biệt quan trọng để thu hẹp phạm vi tìm kiếm. Trên cơ sở kết quả khảo sát, các cơ quan chức năng sẽ hoàn thiện hồ sơ và tổ chức hội thảo khoa học với sự tham gia của các cơ quan, đơn vị, chuyên gia và nhân chứng liên quan để xác minh, kết luận thông tin. Cách làm này nhằm bảo đảm công tác tìm kiếm được tiến hành thận trọng, khoa học, hạn chế việc đào tìm trên diện rộng khi vị trí chưa được xác định chắc chắn.

Ông Lê Văn Bảo, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị, Trưởng ban chỉ đạo vềtìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Quảng Trị cho rằng: “Những thông tin tiếp cận được hết sức quý báu phục vụ cho việc quy tập, tìm kiếm và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Chúng tôi rất cảm ơn các thông tin của nhân chứng, các cựu chiến binh, và từ các hồ sơ lịch sử để lại chúng ta sẽ có những căn cứ xác minh thông tin nào, điểm nào có căn cứ để vừa tìm kiếm, vừa mở rộng thêm các vị trí mà chúng ta còn nghi ngờ”.