Trách nhiệm trong mỗi chuyến biển

Ông Trương Văn Tám, một chủ tàu ở phường Phú Thuỷ, tỉnh Lâm Đồng (khu vực TP Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận cũ) cho biết, từ lúc Luật Thủy sản ra đời (2017), công tác quản lý tàu cá, chống khai thácthủy sản bất hợp pháp, không khai báo, không theo quy định (IUU)được triển khai quyết liệt, thường xuyên. Những ngư dân như ông cũng từ đó nâng cao hiểu biết và tăng thêm trách nhiệm của mình trong mỗi chuyến biển.

"Trước khi đi biển phải làm hết các thủ tục giấy tờ như xuất giấy tờ trình cảng, trình đồn để kiểm tra các trang thiết bị an toàn cho tàu, cho lao động. Rồi vào cảng cũng vậy, cũng trình anh em ở trạm biên phòng, rồi vô cảng cũng trình nhật ký, số lượng đánh bắt" - ông Tám chia sẻ.

Hơn 30 năm bám biển, ông Nguyễn Văn Bộ, ngư dân phường Phước Hội, tỉnh Lâm Đồng (khu vực thị xã La Gi, tỉnh Bình Thuận cũ) luôn thực hiện nghiêm các quy định trong việc vươn khơi, bám biển. Đặc biệt là việc duy trì giám sát hành trình (VMS) suốt thời gian bám biển.

Ông Bộ cho biết, trước đây, việc ghi chép nhật ký khai thác bằng tay, đánh bắt ở đâu, ghi chép ở đó cũng bất tiện. Nay tất cả thao tác trên điện thoại thông minh.

"Nhật ký điện tử thuận lợi hơn nhật ký viết tay. Trước kia, mình đánh mẻ nào lên là mình ghi lại bằng tay, bây giờ gõ vô điện thoại thông minh, mình nói rồi nó ghi âm vô trong đó luôn. Bán thuỷ sản cũng dễ dàng hơn, nó truy xuất được nguồn gốc thuỷ sản, mình đánh vùng nào để mình không vi phạm IUU là được rồi. Rồi làm các thủ tục tại cảng, lực lượng biên phòng kiểm tra cũng dễ dàng hơn" - ông Bộ cho biết thêm.

Chuyển đổi số trong nghề cá

Thiếu tá Đào Trọng Việt, Đồn phó Đồn Biên phòng Phước Lộc cho biết, thời gian qua, lực lượng biên phòng cùng các lực lượng chức năng khác tại cảng cá đã ứng dụng công nghệ số vào công tác phòng, chống khai thác IUU.

"Đồn biên phòng Phước Lộc có phân công cán bộ chuyên trách phụ trách tại Trạm Kiểm soát biên phòng La Gi để làm thủ tục xuất, nhập bến và tất cả các thủ tục cho bà con được thuận lợi hơn. Trước đây ý thức của bà con còn hạn chế, nhưng qua công tác tuyên truyền và thực hiện các biện pháp, hiện nay bà con đi trên các phương tiện và chủ thuyền, thuyền trưởng đã chấp hành 100% về làm thủ tục xuất, nhập bến và nộp nhật ký khai thác theo đúng quy định" - Thiếu tá Việt cho biết.

Nhằm góp phần minh bạch thông tin, dữ liệu xác nhận nguồn gốc thủy sản khai thác, phục vụ công tác phòng, chống khai thác IUU, từ đây đến cuối tháng 5/2026, tại các cảng cá: Phan Thiết, Phú Hải, La Gi, Phan Rí Cửa, Liên Hương và cảng Phú Quý, sẽ tổ chức cài đặt phần mềm ứng dụng nhật ký điện tử trên điện thoại hoặc thiết bị điện tử thông minh cho chủ tàu, thuyền trưởng. Đồng thời hướng dẫn thao tác trên hệ thống nhật ký điện tử để ghi chép thông tin nhật ký chuyến biển; gửi báo cáo nhật ký điện tử cho tổ chức quản lý cảng cá trước khi bốc dỡ sản phẩm theo quy định.

Ông Nguyễn Thanh Thu, Trưởng Ban Điều hành cảng cá Phan Thiết cho biết, đối với việc triển khai nhật ký điện tử, thời gian qua đơn vị cũng đã tuyên truyền sử dụng nhật ký điện tử cho chủ tàu, thuyền trưởng tàu cá từ 12m trở lên về ưu điểm của nhật ký điện tử.

"Về lộ trình triển khai nội dung nhật ký điện tử, đối với nhóm tàu từ 21m trở lên thực hiện từ ngày 1/7/2026; nhóm tàu từ 15m trở lên thực hiện từ ngày 1/9/2026 và nhóm tàu từ 12m trở lên thực hiện từ ngày 1/1/2027" - ông Thu chia sẻ.

Tính đến ngày 1/5/2026, tỉnh Lâm Đồng có 8.196 tàu cá. Trong đó, 4.318 tàu từ 6-12m; 1.943 tàu từ 12-15m và 1.935 tàu từ 15m trở lên. Tất cả số tàu trên được đăng ký, cập nhật lên hệ thống VNFishbase và đã được đối soát dữ liệu tàu cá, số hóa, định danh tàu cá đồng bộ với dữ liệu VNFishbase và cơ sở dữ liệu dân cư (VNeID).

Quản lý nghề cá bền vững

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, từ đầu năm đến nay, sản lượng thủy sản khai thác bốc dỡ qua các cảng là 13.994 tấn; thu 7.496 sổ nhật ký khai thác thủy sản, 879 báo cáo khai thác thủy sản.

Ông Nguyễn Văn Chiến, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lâm Đồng cho biết, để quản lý nghề cá bền vững, trong thời gian tới lực lượng chức năng kiên quyết không cho xuất bến đối với chủ tàu, thuyền trưởng không chấp hành đầy đủ các quy định.

"Chúng tôi đã tiến hành công tác đăng ký, quản lý, kiểm soát tàu cá, về cơ bản là đạt 100% tàu cá trên địa bàn tỉnh. Chúng tôi cũng đã tăng cường công tác kiểm soát, thống kê tàu cá, giám sát sản lượng hải sản lên các bến cá, giao nhiệm vụ rất cụ thể cho ban quản lý cảng cá làm tốt việc này.

Bên cạnh đó, cũng tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị trong khai thác hải sản. Trong đó bao gồm tổ chức liên kết giữa ngư dân, các doanh nghiệp, các vựa cũng như các cảng cá để có thể hình thành một chuỗi, tạo ra nguyên liệu có thể truy xuất được từ đầu vào cho đến quá trình đưa vào chế biến, xuất khẩu" -ông Chiến nhấn mạnh.

Với mong muốn nâng cao giá trị thuỷ sản khai thác cũng như mục tiêu quản lý nghề cá bền vững, hiện các ngành chức năng cùng ngư dân tỉnh Lâm Đồng đang ứng dụng công nghệ số vào công tác quản lý và khai thác. Trong đó, có việc sử dụng hệ thống nhật ký điện tử (e-Logbook).

Việc triển khai áp dụng đồng bộ, hiệu quả hệ thống nhật ký điện tử sẽ góp phần minh bạch thông tin, dữ liệu xác nhận nguồn gốc thủy sản khai thác, phục vụ công tác phòng, chống khai thác IUU.