Trước áp lực cạn kiệt nguồn lợi và chống khai thác IUU, nhiều ngư dân ở Quảng Trị chuyển hướng sinh kế khi tàu cá không còn đủ điều kiện ra khơi.

Nhiều năm làm nghề đi biển, thu nhập bấp bênh, ông Lê Xuân Vưỡng, ở thôn 8, xã Nam Cửa Việt, tỉnh Quảng Trị đã chuyển sang làm hồ nuôi tôm. Những ngày đầu còn nhiều lo lắng, nhưng được địa phương hỗ trợ kỹ thuật và tạo điều kiện thuận lợi, ông Vưỡng bắt tay vào xây dựng các hồ nuôi tôm. Đến nay, nhờ nuôi tôm, gia đình ông đã có thu nhập ổn định, đầu ra thuận lợi.Lê Xuân Vưỡng cho biết, nhờ chuyển đổi nghề đã giúp gia đình ông có cuộc sống khấm khá hơn: “Được sự hỗ trợ, tư vấn của các cấp các ngành, tôi quyết tâm đột phá, học hỏi, tìm thấy mô hình nuôi tôm công nghệ cao 3 giai đoạn. Sau 2 năm nuôi trồng thì tỷ lệ thành công tương đối ổn định, có thu nhập cao”.

Tại xã Nam Cửa Việt, tỉnh Quảng Trị, chính quyền địa phương đã khuyến khích ngư dân nuôi biển. Địa phương quy hoạch vùng nuôi trồng thuỷ sản diện tích hơn 800ha. Đa số người dân được định hướng phát triển nuôi trồng theo hướng bền vững đem lại thu nhập cao, qua đó khẳng định hiệu quả của quá trình chuyển đổi sinh kế gắn với phát triển kinh tế biển xanh.

Ông Đặng Huy Bằng, Trưởng Phòng Kinh tế xã Nam Cửa Việt, tỉnh Quảng Trị thông tin,để chống khai thác IUU, địa phương tuyên truyền ngư dân có tàu cá không đủ điều kiện hoạt động nhanh chóng chuyển đổi sang nuôi trồng: "Chúng tôi giữ vững ổn định diện tích nuôi trồng thủy sản đã có, chú trọng phát triển thêm các mô hình nuôi tôm 2 - 3 giai đoạn theo hướng bền vững. Tăng cường công tác quản lý về nuôi trồng thủy sản gắn liền với bảo vệ môi trường, sinh thái”.

Tại xã Phú Trạch, tỉnh Quảng Trị (xã Quảng Đông, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình trước đây), Chi cục Thủy sản và Kiểm Ngư tỉnh đã hỗ trợ kỹ thuật, làm mô hình nuôi cá biển bằng lồng nhựa HDPE, tạo hướng đi bền vững cho ngư dân. Đây là mô hình nuôi cá bớp trên biển đầu tiên của tỉnh Quảng Bình trước đây và đã cho hiệu quả kinh tế cao. Ban đầu, chỉ có 6 hộ nuôi, chủ yếu là các ngư dân đánh bắt, khai thác thủy sản gần bờ không mấy hiệu quả. Đến nay, có 12 hộ nuôi trên diện tích 5 ha mặt nước biển gần bờ.

Ông Cao Minh Thái là một trong những hộ đầu tiên chuyển từ khai thác sang nuôi cá bớp, cá mú trên biển tại xã Phú Trạch, tỉnh Quảng Trị. Mỗi năm, các hộ ở đây đều nuôi 3 vụ, mỗi vụ từ 1.000 – 2.000 con cá bớp, cá mú; hộ nuôi nhiều thì 5.000 con, thu nhập đều từ 100 – 200 triệu đồng/năm. Các hộ nuôi trồng ở đây đã liên kết và thành lập Hợp tác xã Sản xuất, Thương mại và Dịch vụ Đảo Yến- Vũng Chùa. Nhờ đó, việc nuôi trồng ngày càng hiệu quả hơn.

Ông Cao Minh Thái cho rằng, trong khi việc khai thác, đánh bắt thủy sản không hiệu quả thì việc chuyển đổi nghề đã tạo sinh kế bền vững cho ngư dân và giảm được áp lực lên hệ sinh thái biển. “Thực tế hiện nay ở địa phương nguồn lợi biển mỗi ngày mỗi cạn kiệt, khai thác phải đi xa. Việc nuôi trồng thủy sản ở mặt biển, người dân tự nuôi sẽ có những điều kiện chủ động hơn và bảo vệ môi trường, bảo vệ nguồn lợi”.

Hiện nay, Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư tỉnh Quảng Trị đã có kế hoạch, định hướng về chuyển đổi nghề cho ngư dân. Những chủ tàu cá có tàu đã xuống cấp, không đáp ứng yêu cầu về an toàn, kỹ thuật hoặc không còn nhu cầu khai thác sẽ được hỗ trợ thực hiện thủ tục giải bản, bán tàu, hoặc chuyển sang nuôi trồng, làm dịch vụ hậu cần nghề cá, du lịch cộng đồng hay xuất khẩu lao động. Việc chuyển đổi này giúp giảm áp lực khai thác nguồn lợi hải sản, hạn chế tình trạng tàu vi phạm quy định, tạo điều kiện để người dân phát triển kinh tế, tham gia xây dựng nghề cá có trách nhiệm, bền vững.

Ông Nguyễn Đức Trung, Phó Chi cục Trưởng Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư tỉnh Quảng Trị cho biết, kế hoạch chuyển đổi sinh kế cho ngư dân phải phù hợp với từng vùng, từng nhóm đối tượng. “Tỉnh hỗ trợ các hộ nuôi trồng thủy sản 30% tổng kinh phí xây dựng hệ thống cơ sở hạ tầng, hỗ trợ chi phí giống nuôi, thức ăn. Tỉnh cũng hỗ trợ việc quan trắc cảnh báo môi trường chất lượng nguồn nước cấp để kịp thời thông báo cho người nuôi để có kết quả chất lượng môi trường nước, xác định được giai đoạn môi trường nước được đảm bảo để cấp vào ao chứa, xử lý để đưa vào nuôi trồng”.