Việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 79 về phát triển kinh tế Nhà nước không chỉ là bước ngoặt về thể chế cho ngành hàng không, mà còn là chìa khóa mở ra cánh cửa tăng trưởng cho chuỗi cung ứng, logistics và du lịch toàn cầu của Việt Nam.

Nghị quyết 79: “Chìa khóa” để hàng không Việt Nam bứt tốc

Điểm cốt lõi của Nghị quyết 79 chính là việc phân định rõ chức năng chủ sở hữu nhà nước và chức năng quản trị kinh doanh của doanh nghiệp. Nhờ đó, các hãng hàng không có thể chủ động hơn trong việc chốt các hợp đồng thuê/mua tàu bay thế hệ mới, đón đầu các dòng chảy thương mại quốc tế mà không bị bó buộc bởi các quy trình phê duyệt đa tầng nấc như trước.

Hàng không là ngành đòi hỏi nguồn vốn khổng lồ, Nghị quyết 79 khẳng định vai trò dẫn dắt của kinh tế Nhà nước trong hạ tầng thiết yếu. Với cơ chế mới, việc huy động vốn và điều phối nguồn lực tại siêu dự án này trở nên thông thoáng hơn. Việc hoàn thiện đúng tiến độ không chỉ là bài toán giao thông, mà còn biến Việt Nam thành một Transit Hub (điểm trung chuyển) đối trọng với Singapore và Thái Lan.

Ông Đào Trọng Khoa, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Asean Cargo Gateway, cho biết:“Logictics của Việt Nam có mức độ tăng trưởng từ 16 đến 18% còn đối với air cargo hay vận tải hàng không thì con số này thậm chí cao hơn. Khi chúng ta có thể thiết kế những đường bay chuyên dụng, chuyên nghiệp thì chúng ta có thể nâng cao khả năng tiếp cận thị trường của các doanh nghiệp”…

Theo các chuyên gia, cứ 1% tăng trưởng của hàng không sẽ đóng góp khoảng 0,4 - 0,5% vào tăng trưởng GDP. Lợi ích từ Nghị quyết 79 lan tỏa qua 3 kênh chính, bao gồm hàn gắn chuỗi cung ứng khi mà hàng không vận chuyển chỉ 1% trọng lượng hàng hóa nhưng chiếm đến 35% giá trị thương mại toàn cầu. Việc nâng cao năng lực đội tàu bay vận tải theo tinh thần Nghị quyết giúp hàng xuất khẩu Việt Nam, từ linh kiện điện tử, nông sản cao cấp, tiếp cận thị trường quốc tế nhanh hơn, nâng cao giá trị hơn.

PGS. TS Phạm Ngọc Trung – chuyên gia giao thông, nhận định:“Đất nước ta có rất nhiều loại thực phẩm về hải sản, nông nghiệp cần vận chuyển bằng đường hàng không để đảm bảo chất lượng tươi ngon hai nữa là an toàn thực phẩm, ba nữa là giá cả được cao. Để xuất khẩu ra nước ngoài thì đi bằng đường bộ rất là lâu hoặc là muốn giữ được tươi sống thì chi phí tăng lên rất nhiều thế mà đường hàng không nếu được phục vụ xuất khẩu nó sẽ làm cho giá trị thành phẩm tăng lên rất nhiều”…

Đòn bẩy phát triển hàng không, logistics và du lịch

Việc cải cách quản trị theo Nghị quyết 79 giúp giảm bớt các rào cản hành chính trong thông quan, bốc dỡ tại sân bay. Điều này giúp rút ngắn thời gian luân chuyển hàng hóa, trực tiếp giảm chi phí logistics, nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm hàng hóa.

Theo ông Phạm Minh Đức, Chuyên gia kinh tế, Ngân hàng thế giới tại Việt Nam, phát triển logictics đóng góp rất lớn, cả gián tiếp lẫn trực tiếp, vào sự phát triển chung của nền kinh tế: “Sự phát triển của logictics ở Việt Nam ngày càng tăng đúng với khuynh hướng cần thiết của một ngành dịch vụ thúc đẩy xuất khẩu – một trong những động lực tăng trưởng chính của Việt Nam. Phát triển logictics có thể là thách thức không chỉ để nâng cao năng lực cạnh tranh thương mại của Việt Nam mà còn đóng góp vào sự tăng trưởng GDP trong tương lai, tạo công ăn việc làm và nhiều lĩnh vực khác. Logictics có thể kết nối Việt Nam với nước khác, mà tôi nghĩ rằng mối liên kết tạo ra giữa đầu vào và đầu ra tạo ra năng suất, tạo ra hiệu quả của sản xuất cũng như xuất khẩu của Việt Nam”.

Thứ hai, khi các doanh nghiệp hàng không nhà nước hoạt động hiệu quả, chi phí logistics cũng như giá vé được tối ưu, tạo điều kiện cho ngành du lịch bùng nổ, kéo theo sự phát triển của hệ thống khách sạn, nhà hàng và dịch vụ tiêu dùng nội địa. Nghị quyết cho phép các doanh nghiệp hàng không nhà nước linh hoạt trong việc hợp tác liên doanh, liên kết với các đối tác logistics toàn cầu. Điều này giúp thiết lập các "luồng xanh" vận tải hàng không quốc tế bền vững, tránh đứt gãy cung ứng khi có biến động thị trường.

TS. Nguyễn Quốc Việt, Phó Viện trưởng Viện nghiên cứu kinh tế và chính sách tin rằng, một hệ sinh thái khép kín lấy ngành hàng không làm trung tâm giúp cho nhiều ngành liên quan phát triển, duy trì sự kết nối.

“Chúng ta thấy rằng trên thế giới có rất nhiều hang hàng không người ta đã kết hợp, tích hợp giữa điểm đến khách sạn dịch vụ vui chơi giải trí với bán vé. Tôi tin rằng chính yếu tố kết hợp như vậy giúp ổn định doanh số vaf lượng khách trên mỗi chuyến bay”…

Nghị quyết 79 đặt ra mục tiêu đầy tham vọng là tạo ra các tập đoàn nhà nước vươn tầm quốc tế, với ngành hàng không, đây là lời giải cho bài toán cạnh tranh, từ chuyển đổi số toàn diện thông qua đầu tư vào Big Data để cá nhân hóa trải nghiệm hành khách. Bằng cách củng cố nội lực cho các doanh nghiệp hàng không nhà nước, chúng ta đang xây dựng một bệ phóng vững chắc để đưa kinh tế Việt Nam bay cao, bay xa hơn trong bản đồ kinh tế toàn cầu.