Thiếu và yếu nhân lực số: “Nút thắt” của chuyển đổi số cơ sở

Chất vấn tại kỳ họp, đại biểu Đỗ Ngọc Duy cho rằng nhân lực công nghệ thông tin tại cấp xã hiện nay vừa thiếu về số lượng, vừa hạn chế về chuyên môn. Thực trạng “có hệ thống nhưng thiếu người vận hành” khiến hiệu quả khai thác các nền tảng số chưa tương xứng với nguồn lực đầu tư.

Đại biểu đề nghị ngành chức năng đánh giá thực chất hiệu quả các lớp đào tạo, tập huấn thời gian qua, đồng thời có giải pháp căn cơ nhằm khắc phục tình trạng đầu tư nhưng thiếu nhân lực vận hành.

Cùng chung mối quan tâm, đại biểu Nguyễn Hữu Lượng cho rằng các lớp tập huấn ngắn hạn khó giải quyết triệt để bài toán nhân lực khi năng lực công nghệ của một bộ phận cán bộ còn hạn chế. Đại biểu đề xuất tỉnh nghiên cứu phương án thuê dịch vụ công nghệ thông tin trọn gói từ các doanh nghiệp viễn thông để bảo đảm vận hành, bảo trì hệ thống và xử lý sự cố chuyên nghiệp tại cơ sở.

Giải trình trước HĐND tỉnh, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Trần Duy Bình thừa nhận sau quá trình tinh gọn bộ máy hành chính, nhiều địa phương đang thiếu nhân lực có chuyên môn sâu về công nghệ thông tin.

Để khắc phục, năm 2025, Sở đã tổ chức nhiều lớp tập huấn trực tiếp và trực tuyến cho hơn 5.000 lượt cán bộ, công chức. Năm 2026, Sở tiếp tục mở 37 lớp bồi dưỡng kỹ năng sử dụng phần mềm mới và chữ ký số; đồng thời phối hợp với Sở Nội vụ xây dựng chương trình đào tạo chuyên sâu từ 3 đến 6 tháng, dự kiến đào tạo 338 cán bộ đăng ký mới.

Bên cạnh đó, các địa phương được yêu cầu hoàn thiện hồ sơ vị trí việc làm để đội ngũ làm công tác chuyển đổi số sớm được hưởng đầy đủ chính sách theo quy định.

Chuẩn hóa hạ tầng số, khắc phục đầu tư dàn trải

Trả lời chất vấn của đại biểu Lê Thị Hương, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ cho biết việc thẩm định các phần mềm, thiết bị luôn được thực hiện theo đúng quy định.

Đối với hạ tầng cơ sở, tỉnh đã hỗ trợ mỗi xã, phường 500 triệu đồng đầu tư hạ tầng bộ phận một cửa; từ năm 2026 tiếp tục bố trí 316 triệu đồng cho mỗi đơn vị để duy trì, sửa chữa và nâng cấp thiết bị.

Theo ông Trần Duy Bình, Sở sẽ siết chặt công tác thẩm định, hướng dẫn thay thế các thiết bị hết khấu hao, đồng thời không phê duyệt các dự án đầu tư dàn trải, hình thức, thiếu đánh giá về năng lực vận hành.

Liên quan phản ánh của đại biểu Hà Thị Hương về tình trạng mạng dùng riêng tại nhiều xã miền núi thường xuyên gián đoạn, ảnh hưởng đến họp trực tuyến và giải quyết hồ sơ, Giám đốc Sở cho biết đang phối hợp với các doanh nghiệp viễn thông triển khai chương trình viễn thông công ích, phấn đấu phủ sóng di động và internet băng rộng đến 38 thôn, bản, chòm bản còn lại trong năm 2026.

Đối với bất cập trong liên thông dữ liệu giữa Trung ương và địa phương, ông Bình cho biết nguyên nhân chủ yếu do phần mềm chưa đồng bộ, giao diện chưa ổn định. Tỉnh đang tiếp tục kiến nghị các bộ, ngành sớm hoàn thiện kết nối cơ sở dữ liệu quốc gia nhằm rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính.

Về hoạt động của các Tổ công nghệ số cộng đồng, Sở sẽ tham mưu UBND tỉnh rà soát, điều chỉnh mức hỗ trợ phù hợp nhằm duy trì lực lượng nòng cốt sau sắp xếp thôn, tổ dân phố; đồng thời yêu cầu cán bộ bộ phận một cửa phân định rõ giữa việc hướng dẫn và làm thay người dân để bảo đảm an toàn thông tin.

Tháo gỡ điểm nghẽn để Nghị quyết 57 đi vào cuộc sống

Kết luận nội dung chất vấn, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Nguyễn Hồng Phong đánh giá chuyển đổi số chỉ thực sự có ý nghĩa khi mang lại giá trị thiết thực cho người dân, doanh nghiệp và nâng cao hiệu quả quản trị.

Theo Chủ tịch HĐND tỉnh, nguồn nhân lực công nghệ thông tin ở cơ sở còn thiếu, hạ tầng số chưa đồng bộ, việc kết nối, chia sẻ dữ liệu còn hạn chế là những điểm nghẽn cần sớm tháo gỡ để Nghị quyết số 57-NQ/TW đi vào cuộc sống.

Ông yêu cầu các cấp ủy, chính quyền nâng cao trách nhiệm người đứng đầu; đưa mục tiêu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào nghị quyết, chương trình, kế hoạch phát triển của địa phương; xác định rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm và thời hạn thực hiện.

Đồng thời, các sở, ngành cần chủ động hoàn thiện cơ chế, chính sách; đẩy mạnh xây dựng, kết nối và chia sẻ dữ liệu; ứng dụng trí tuệ nhân tạo; tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo. Sở Khoa học và Công nghệ được giao tham mưu sử dụng hiệu quả nguồn lực đầu tư, gắn kết với các cơ sở đào tạo nhằm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Đối với những nhiệm vụ trước mắt, Chủ tịch HĐND tỉnh yêu cầu UBND tỉnh khẩn trương khắc phục tình trạng thiếu nhân lực công nghệ thông tin tại cấp xã; bảo đảm đầy đủ chính sách đối với đội ngũ làm công tác chuyển đổi số; tiếp tục đầu tư hạ tầng, thiết bị, an toàn mạng, mở rộng vùng phủ sóng 4G, 5G, nhất là tại khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa.

Nhấn mạnh tinh thần “nói đi đôi với làm”, ông Nguyễn Hồng Phong giao Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ chịu trách nhiệm trước HĐND tỉnh về tiến độ, chất lượng thực hiện các nhiệm vụ; báo cáo kết quả rà soát vùng lõm sóng, bố trí nhân lực công nghệ thông tin trong quý III/2026. UBND tỉnh báo cáo kết quả thực hiện tại kỳ họp thường lệ cuối năm 2026. Các nội dung kết luận sẽ được thể chế hóa trong nghị quyết về hoạt động chất vấn của kỳ họp, làm cơ sở để HĐND tỉnh giám sát việc tổ chức thực hiện.