Phòng chống tham nhũng phải gắn với phát triển bền vững

Nghị quyết số 04, Hội nghị lần thứ 2, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV "về tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới" có ý nghĩa rất quan trọng, tiếp tục khẳng định quyết tâm của Đảng trong việc kiên quyết, kiên trì đẩy mạnh cuộc đấu tranh chống "giặc nội xâm",góp phần xây dựng Đảng, hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, thực sự liêm chính, phục vụ Nhân dân và thúc đẩy thực hiện mụctiêu tăng trưởng kinh tế "2 con số" trong những năm tới.

Tại Hội nghị lần thứ 2, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIV, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh công tác kiểm tra giám sát, kiểm soát quyền lực, đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn tới cần được đặt trong tổng thể yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước, với cách tiếp cận vừa mang tính hệ thống, vừa có chiều sâu chiến lược.

Người đứng đầu Đảng, Nhà nước cho rằng đây không chỉ là nhiệm vụ cấp bách thường xuyên nhằm làm trong sạch bộ máy, mà còn là điều kiện nền tảng để củng cố niềm tin của Nhân dân, bảo đảm sự ổn định chính trị - xã hội và tạo lập môi trường lành mạnh cho phát triển. Bối cảnh đất nước đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng ở mức cao, với hàng loạt công trình, dự án quy mô lớn; các cơ chế, chính sách mới theo hướng thông thoáng, cởi mở hơn để khơi thông nguồn lực phát triển, thì những băn khoăn trăn trở của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về nguy cơ phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực là có cơ sở, đặt ra yêu cầu cần có cơ chế phòng ngừa, kiểm tra, kiểm soát hiệu quả.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêucầu đặt ra là phải thiết kế, cải tiến thể chế đủ chặt chẽ để "không thể" tham nhũng, lãng phí, đồng thời xây dựng cơ chế giám sát đủ mạnh để "không dám" và "không muốn" tham nhũng.

“Công tác kiểm tra giám sát, kiểm soát quyền lực phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong thời gian tới phải được triển khai với quyết tâm chính trị cao, hành động kiên quyết, kiên trì, thường xuyên và liên tục. Xử lý nghiêm minh mọi vi phạm, bảo đảm nguyên tắc "không có vùng cấm, không có ngoại lệ", nhưng đồng thời phải quán triệt sâu sắc tính nhân văn, thượng tôn pháp luật và mục tiêu phát triển. Trong đó, phải thiết lập và vận hành hiệu quả các cơ chế bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Phân định rõ ranh giới giữa sai phạm do động cơ vụ lợi với sai sót trong quá trình thử nghiệm, đổi mới", Tổng Bí thư, Chủ tịch nươc nhấn mạnh.

Cụ thể những chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm,ngay sau Hội nghị, Nghị quyết số 04 của"về tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới"đã được ban hành với điểm nhấn là đặt ra yêu cầu mới đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, đó là phải đồng hành với mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, phục vụ mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững.

Như vậy, phòng, chống tham nhũng không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà còn là động lực phát triển. Theo TS Lê Trung Kiên, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh và Nhà báo Nguyễn Mạnh Thắng, báo Đại Đoàn kết thì phòng chống tham nhũng, tiêu cực là yêu cầu cấp thiết, là "đòn bẩy" để tạo ra môi trường phát triển lành mạnh và bền vững.

“Tôi cho rằngmục tiêu cốt lõi, trung tâmchính là phát triển kinh tế xã hội.nhưng đồng hành với mục tiêu,nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội chính là phải đặt ra yêu cầu về công tác phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Bởi vì, phòng chống thamnhũng, lãng phí tiêu cựcsẽ có một động lực quan trọng, chất xúc tác quan trọng để từ đó yêu cầu về phát triển kinh tế xã hội trong bối cảnh mới tốt hơn, mạnh mẽ hơn, phát triển và thúc đẩy hơn nữa, tăng trưởng cao hơn nữa và bền vững hơn nữa", TS Lê Trung Kiên cho biết.

Nhà báo Nguyễn Mạnh Thắng, báo Đại Đoàn kết thì cho rằng, phòng, chống tham nhũng là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, đồng thời là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững, tạo môi trường kinh doanh minh bạch và củng cố niềm tin của nhân dân.

“Đấu tranh phòng chống tham nhũng giúp thu hồi tài sản, ngăn chặn lãng phí, tiêu cực, từ đó tập trung nguồn lực tài chính, đầu tư cho các dự án phát triển kinh tế - xã hội quan trọng. Phòng chống tham nhũng giúp giảm chi phí không chính thức cho doanh nghiệp, đảm bảo sự cạnh tranh lành mạnh, minh bạch, thu hút đầu tư trong và ngoài nước", Nhà báo Nguyễn Mạnh Thắng kiến nghị.

Một định hướng cũng rất quan trọng mà Trung ương đặt ra trong xử lý vi phạmlà phải "nghiêm minh, kịp thời, nhân văn, thuyết phục", đồng thời "xem xét kỹ bối cảnh lịch sử cụ thể", lấy hiệu quả chính trị, kinh tế, xã hội và lợi ích quốc gia - dân tộc làm căn cứ. Cách tiếp cận này nhằm bảo vệ người đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung, tránh tình trạng "sợ sai, không dám làm".

Bên cạnh đó, bối cảnh khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số là động lực trung tâm, Trung ương đã đặt ra yêu cầu hoàn thiện pháp luật để xử lý phù hợp với những rủi ro khách quan. Chủ trương loại trừ hoặc giảm trách nhiệm hình sự đối với trường hợp không có động cơ vụ lợi, chủ động khắc phục hậu quả là bước đi cần thiết để khuyến khích sáng tạo, đồng thời vẫn giữ nghiêm kỷ cương.

Hoàn thiện thể chế, kiểm soát quyền lực để phòng ngừa từ gốc

Trung ương xác định chuyển mạnh từ "chống" là chủ yếu, sang "phòng ngừa từ gốc" với bốn giải pháp trụ cột để "không muốn", "không thể", "không dám", "không cần" tham nhũng. Đây là cách tiếp cận hệ thống, toàn diện, hướng tới xử lý tận gốc nguyên nhân.

Trọng tâm là hoàn thiện thể chế, pháp luật, tăng cường minh bạch, kiểm soát quyền lực, đồng thời xây dựng văn hóa liêm chính trong toàn xã hội. Đặc biệt, chống lãng phí cần phải tạo được đột phá mạnh mẽ, là yêu cầu cấp bách. Không chỉ là tiết kiệm chi tiêu, mà còn là chống lãng phí nguồn lực vật chất, thời gian, cơ hội phát triển. Việc rà soát, xử lý các dự án tồn đọng, tháo gỡ vướng mắc để "khơi thông nguồn lực" gắn trực tiếp với mục tiêu tăng trưởng là cách làm mới, thiết thực.

Nghị quyết 04 về "tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới" nhấn mạnh vai trò then chốt của người đứng đầu, bởi lẽ kết quả thực tiễn thời gian qua cũng đã cho thấy rõ điều này.

Theo PGS.TS Ngô Huy Cương, Đại học Quốc gia Hà Nội, không chỉ xử lý nghiêm khi để xảy ra sai phạm, mà còn phải có cơ chế bảo vệ, khuyến khích người đứng đầu chủ động phát hiện, xử lý từ sớm, từ xa.

"Nếu xử lý trách nhiệm người đứng đầu khi phát hiện tham nhũng trong cơ quan đơn vị thì rõ ràng người ta tìm mọi cách để bao che. Và cơ chế của Việt Nam hiện nay thì không có gì người đứng đầu không biết hoặc là người ta không muốn biết, hoặc người ta lờ đi. Theo tôi người ta biết được hết và vai trò người đứng đầu rất quan trọng, bởi vì chế độ thủ trưởng ở Việt Nam mạnh, chính vì thế có liên quan", PGS Cương kiến nghị.

Việc ban hành Nghị quyết 04 một lần nữa tiếp tục khẳng định quyết tâm của Đảng trong việc kiên quyết, kiên trì đẩy mạnh cuộc đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới.

Giai đoạn vừa kiên quyết, kiên trì đấu tranh, vừa chủ động phòng ngừa, vừa tạo môi trường để phát triển. Những quyết tâm và cách làm ngày càng bài bản, khoa học, cụ thể và với sự đồng lòng của nhân dân hi vọng công cuộc đấu tranh phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực sẽ tiếp tục đạt kết quả, góp phần xây dựng một nền quản trị liêm chính, minh bạch, hiện đại và một đất nước phát triển bền vững.