Từ “cơ duyên” đến sứ mệnh ngoại giao

Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thu Hằng, công tác bảo hộ công dân, đặc biệt trong bối cảnh xung đột, là nhiệm vụ áp lực nhất khi mỗi quyết định đều liên quan trực tiếp đến an toàn, thậm chí sinh mệnh của người dân.

Chia sẻ về hành trình sự nghiệp, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thu Hằng cho biết bà đến với ngành ngoại giao không phải từ một lựa chọn định sẵn ngay từ đầu, mà xuất phát từ một “cơ duyên”. Sau khi tốt nghiệp đại học, bà có cơ hội thực tập tại một đơn vị thuộc Bộ Ngoại giao Việt Nam.

Thời điểm đó, đất nước vừa bước qua giai đoạn bị cấm vận, bắt đầu mở cửa hội nhập mạnh mẽ với thế giới. Nhu cầu về nguồn nhân lực trong ngành ngoại giao vì thế tăng cao. “Lúc đó tôi chỉ thử sức và may mắn trúng tuyển”, bà Hằng nhớ lại.

Tuy nhiên, chính môi trường làm việc năng động, giàu tính quốc tế đã dần khiến bà nhận ra ý nghĩa và tầm quan trọng của ngành. Dù không định hướng từ đầu, nhưng niềm yêu thích với lĩnh vực ngoại giao đã được hình thành từ rất sớm. Khi còn nhỏ, bà từng dành sự ngưỡng mộ đặc biệt cho những nhà ngoại giao tiêu biểu của Việt Nam, đặc biệt là hình ảnh người phụ nữ bản lĩnh trên trường quốc tế, đó là nguyên Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình.

Thứ trưởng ngoại giao Lê Thu Hằng cho biết, theo thời gian, nhận thức của bà về nghề cũng thay đổi rõ rệt: “Thuở bé thấy nghề này sang trọng, lớn lên thấy nghề này quan trọng, và khi trực tiếp làm việc thì nhận ra đây là một lĩnh vực rất hệ trọng”.

Chính sự chuyển biến trong nhận thức đó đã trở thành động lực để bà kiên trì theo đuổi và cống hiến cho ngành ngoại giao - lĩnh vực không chỉ đại diện cho hình ảnh quốc gia mà còn góp phần bảo vệ lợi ích dân tộc trong bối cảnh toàn cầu hóa và diễn biến tình hình diễn biến rất nhanh, rất phức tạp, đa chiều.

Trong quá trình công tác, Thứ trưởng Lê Thu Hằng cho biết lĩnh vực khiến bà cảm nhận rõ áp lực là công tác bảo hộ công dân Việt Nam ở nước ngoài. Đây không chỉ là nhiệm vụ mang tính nghiệp vụ đơn thuần, mà gắn trực tiếp với yếu tố con người, thậm chí là sinh mệnh của công dân. Mỗi quyết định đưa ra đều cần sự cân nhắc thận trọng trên nhiều phương diện, từ chính trị, pháp lý đến an ninh và nhân đạo.

“Đây là lĩnh vực luôn đòi hỏi sự cẩn trọng cao nhất, bởi mỗi phương án đưa ra đều liên quan đến sự an toàn của người dân”, bà nhấn mạnh.

Tuy nhiên, theo Thứ trưởng, thực tế không phải lúc nào cũng diễn ra đúng kịch bản vì tình hình diễn biến rất nhanh. Trong những tình huống khẩn cấp, đặc biệt là khi xung đột vũ trang hoặc khủng hoảng xảy ra, việc ra quyết định nhanh chóng, chính xác là yếu tố sống còn.

Một trong những thời điểm áp lực nhất, theo bà khi phải “bấm nút” triển khai các chiến dịch sơ tán công dân khỏi vùng nguy hiểm. Đây là quyết định đòi hỏi sự cân nhắc kỹ lưỡng về thời điểm, phương án di chuyển, tuyến đường an toàn cũng như các biện pháp đảm bảo an ninh.

“Đó là lúc cần sự bình tĩnh, sáng suốt để đưa ra quyết định đúng đắn trong bối cảnh mọi thứ diễn biến nhanh phưc tạp”, Thứ trưởng Hằng chia sẻ.

Những khoảnh khắc “cân não” phía sau các chiến dịch sơ tán

Trong các tình huống khẩn cấp ở nước ngoài, công tác bảo hộ công dân luôn đặt ra yêu cầu cao về sự nhanh nhạy, chính xác và trách nhiệm, có những thời điểm quyết định được đưa ra rất khẩn trương, tác động tới sự an toàn của nhiều người. Việc đánh giá tình hình nhanh chóng, đồng thời phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan trong nước và nước sở tại là yếu tố then chốt.

“Có những lúc phải cân nhắc từng phương án để vừa thuyết phục bà con, vừa đảm bảo triển khai kịp thời và hiệu quả”, bà Hằng nhắc lại.

Thứ trưởng Lê Thu Hằng dẫn lại một minh chứng điển hình là trong bối cảnh xung đột tại Ukraine, Việt Nam đã tổ chức sơ tán hơn 6.000 công dân một cách an toàn. Thành công này là kết quả của sự phối hợp đồng bộ giữa các lực lượng trong nước, các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài và sự hỗ trợ của các quốc gia liên quan.

Theo bà, yếu tố quyết định không chỉ là tính chuyên nghiệp mà còn ở tinh thần trách nhiệm, phải dám quyết định và dám chịu trách nhiệm. Như trong đàm phán ngoại giao, chỉ vài từ nhưng mang yếu tố quyết định và mất nhiều thời gian để hai bên trao đi đổi lại.Những câu chuyện này cho thấy rõ sứ mệnh thầm lặng nhưng đầy áp lực của ngành ngoại giao: luôn đặt sự an toàn của người dân lên hàng đầu, đồng thời đảm bảo hài hòa lợi ích quốc gia và quan hệ quốc tế.

Trong bối cảnh thế giới liên tục xuất hiện những điểm nóng về xung đột, thiên tai và khủng hoảng, công tác bảo hộ công dân ngày càng đối mặt với nhiều thách thức.Thứ trưởng Lê Thu Hằng cho biết, các tình huống phát sinh thường bất ngờ, phức tạp, đòi hỏi phản ứng nhanh chóng và hiệu quả. Đặc biệt tại các khu vực chiến sự hoặc thiên tai khắc nghiệt, việc triển khai hỗ trợ gặp nhiều khó khăn.

Dù vậy, bà ghi nhận rằng công dân Việt Nam tại nhiều khu vực nguy hiểm cơ bản vẫn được đảm bảo an toàn. Đây là kết quả của sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan trong nước và các cơ quan đại diện ở nước ngoài. Bà cho biết, thời gian tới, Bộ Ngoại giao sẽ tiếp tục nâng cao năng lực ứng phó, tăng cường các biện pháp chủ động nhằm bảo vệ tốt nhất người Việt Nam ở nước ngoài.

Chia sẻ với các bạn trẻ, Thứ trưởng Lê Thu Hằng thẳng thắn cho rằng nghề ngoại giao không giống như những gì nhiều người hình dung. “Ngày bé tôi cũng nghĩ đây là nghề “sang trọng”, nhưng thực tế là những đêm không ngủ, những chuyến công tác và nhiệm vụ đầy thách thức, có khi các đồng nghiệp còn đối mặt với nguy hiểm”, bà nói.

Ví như công tác bảo hộ công dân, cán bộ ngoại giao phải trực tiếp có mặt tại các khu vực xung đột để hỗ trợ sơ tán trong khi bản thân họ là những người rời đi sau cùng khi nguy hiểm vẫn còn hiện hữu. Hay như cán bộ làm công tác biên giới lãnh thổ cũng đòi hỏi sự kiên trì và kiên cường, nhiều khi cũng trèo đèo lội suối, và làm việc trong điều kiện khắc nghiệt.

Theo bà, để theo đuổi ngành này, trước hết cần nền tảng kiến thức vững chắc, đặc biệt là ngoại ngữ thì càng nhiều càng tốt. Ngoài tiếng Anh, mỗi người nên thành thạo thêm ít nhất một ngoại ngữ khác để nâng cao lợi thế. Bên cạnh đó, các kỹ năng mềm như giao tiếp, thuyết trình, làm việc nhóm, quản lý thời gian cũng đóng vai trò quan trọng. Đặc biệt, yếu tố quyết định vẫn là đam mê, trách nhiệm và sự kiên trì.

Theo Thứ trưởng Lê Thu Hằng, không có con đường nào dẫn đến thành công mà hoàn toàn trải đầy hoa hồng.Trong quá trình công tác, mỗi người đều phải đối mặt với khó khăn, áp lực. Có những thời điểm tưởng chừng không thể vượt qua. “Chỉ có tình yêu nghề mới giúp bạn đi qua những giai đoạn đó”, bà chia sẻ.

Dù năng lực hay điều kiện tốt đến đâu, nếu thiếu đi sự gắn bó với nghề, rất khó để đi đường dài. Ngược lại, khi thực sự yêu nghề, mỗi người sẽ có thêm động lực để vượt qua mọi thử thách. “Tôi nghĩ, yêu nghề phải là yếu tố số một”, Thứ trưởng Lê Thu Hằng khẳng định.

Phụ nữ và hành trình vượt qua định kiến

Hành trình trở thành nữ Thứ trưởng Bộ Ngoại giao của bà Lê Thu Hằng cũng là câu chuyện về việc vượt qua những định kiến giới. Theo bà, môi trường đối ngoại có những thuận lợi nhất định khi vấn đề bình đẳng giới được đề cao. Tuy nhiên, những thách thức vẫn tồn tại, đặc biệt khi làm việc trong môi trường đa văn hóa.

Một khó khăn lớn khi công tác dài hạn “theo nhiệm kỳ” ở nước ngoài, nhiều nữ cán bộ phải đảm nhiệm đồng thời vai trò gánh vác cả gia đình, thậm chí “vừa làm bố, vừa làm mẹ”. Dù vậy, bà nhấn mạnh rằng điều quan trọng nhất vẫn là sự tự tin và quyết tâm của mỗi cá nhân. Khi phụ nữ dám dấn thân và không tự giới hạn mình, họ hoàn toàn có thể vượt qua mọi rào cản.

Theo Thứ trưởng, phụ nữ có nhiều phẩm chất tưởng chừng là điểm yếu nhưng lại có thể trở thành lợi thế trong ngoại giao.Sự mềm mại, linh hoạt, khéo léo và tinh tế giúp xử lý hiệu quả những tình huống nhạy cảm, căng thẳng. Trong nhiều trường hợp, chính sự mềm dẻo lại là chìa khóa tạo đồng thuận. “Tùy cách nhìn nhận và vận dụng, điểm yếu có thể trở thành điểm mạnh”, bà nhấn mạnh.

Giữ vị trí lãnh đạo với áp lực cao, Thứ trưởng Lê Thu Hằng cho rằng cân bằng giữa công việc và cuộc sống là yếu tố then chốt. Theo bà, sức khỏe thể chất và tinh thần là nền tảng để hoàn thành tốt công việc. Đồng thời, mỗi người cần tạo niềm vui trong cuộc sống, duy trì các hoạt động cá nhân như thể thao, văn hóa.

Chia sẻ về thói quen cá nhân, bà cho biết thường dậy sớm, đi bơi để bắt đầu ngày mới tích cực, sau đó tập trung hoàn toàn cho công việc. “Có thể làm việc đến khuya, nhưng tôi cố gắng hoàn thành tại cơ quan. Khi về nhà là thời gian dành cho mình và gia đình”, bà nói.

Từ hành trình của mình, Thứ trưởng Lê Thu Hằng gửi gắm thông điệp tới thế hệ trẻ, “hãy theo đuổi đam mê, không ngừng rèn luyện và dám dấn thân”. Ngành ngoại giao không chỉ cần trí tuệ mà còn đòi hỏi bản lĩnh, sự hy sinh và tinh thần trách nhiệm cao.

“Nếu chọn được nghề mình yêu thích và sẵn sàng cống hiến, đó chính là hạnh phúc lớn nhất”, Thứ trưởng Lê Thu Hằng chia sẻ.