VOV.VN - Ngoài trồng lúa và chăn nuôi gia súc, người Việt ở Xiengvang, huyện Nongbok, tỉnh Khammouane, Lào, còn duy trì nhiều nghề phụ với những sản phẩm truyền thống Việt Nam đã có tuổi đời hàng trăm năm trên đất nước bạn Lào như làm bánh gai, bánh phở khô, bánh chưng, nấu rượu...
Nằm nép mình yên bình bên dòng sông Mê Công hùng vĩ, làng kiều bào cổ Xiêng Vang vẫn giữ gìn vẹn nguyên nếp sống và bản sắc văn hóa Việt Nam giữa lòng đất nước bạn Lào.Con đường nhựa rực rỡ dưới ánh nắng vàng dẫn vào làng Xiêng Vang.Trong số 5 hộ gia đình còn giữ được nghề bánh gai truyền thống tại làng Xiêng Vang, gia đình anh Nguyễn Văn Thú và chị Lê Thị Tịa là lò bánh lâu đời và quy mô nhất với 4 đời nối nghiệp.Sức nóng nghi ngút phả ra từ mẻ đỗ xanh vừa đồ chín, được giã mịn bằng phương pháp thủ công truyền thống tại nhà chị Lê Thị Tịa. Khâu chuẩn bị nhân bánh đòi hỏi sự kỳ công tỉ mỉ để tạo độ ngọt bùi, béo ngậy nguyên bản cho bánh gai.Chị Lê Thị Tịa có cha là người Lào, mẹ người Việt – được truyền dạy nghề từ nhỏ. Dù lập gia đình ra ở riêng hơn 20 năm, nhưng chị vẫn chuyên tâm gắn bó với chiếc bánh gai mộc mạc.Để có được lớp vỏ bánh đạt độ dẻo mịn hoàn hảo, lá gai phải được rửa thật kỹ, chưng chín rồi vắt cho kiệt nước.Để kịp giao bánh vào sáng sớm, quy trình sản xuất được chia làm hai ca khép kín. Từ 14 giờ đến 16 giờ chiều sẽ gói trước một nửa, và ca thứ hai bắt đầu từ 12 giờ đêm khi cả làng Xiêng Vang đã chìm sâu vào giấc ngủ.Cuộc sống dù vất vả, nhưng gia đình anh Thú và chị Tịa vẫn giữ cách gói cổ truyền độc đáo của người Việt là ở trong lót một lớp lá chuối khô tiếp xúc trực tiếp với vỏ bánh, bên ngoài bọc nhiều lớp lá tươi, khi gói phải thật khéo léo để nhân luôn được kín thì bánh mới chín đều và không bị thiu.Ca gói bánh thứ hai bắt đầu từ 12 giờ đêm khi cả làng Xiêng Vang đã chìm sâu vào giấc ngủ.Mẻ bánh cuối cùng được xếp vào nồi luộc trên bếp củi cũng là lúc 2 giờ sáng.Người thợ phải canh lửa đều tay liên tục suốt hai giờ đồng hồ từ lúc nước sôi để bánh chín đều và giữ vẹn nguyên hương vị thơm ngon.Đúng 4 giờ sáng, mẻ bánh gai nóng hổi, nghi ngút khói chính thức ra lò kịp xếp vào giỏ để giao cho khách hàng vào sáng sớm.Người con gái lớn của anh Thú và chị Tịa dù đã lập gia đình riêng những vẫn trở về sát cánh cùng cha mẹ để giữ lửa bánh gai truyền thống Việt.Bánh gồm 3 kích cỡ với mức giá hợp lý từ 2.000, 3.000 đến 5.000 kíp, phục vụ nhu cầu đa dạng của người dân.
Từ khóa: Lào, Lào, người Việt, kiều bào, bánh gai, nghề làm bánh gai, làng nghề truyền thống, Xiengvang