NATO không tự giải thể, vẫn tiếp tục nhắm vào Nga

Khi được thành lập cách đây 3/4 thế kỷ, NATO hướng tới mục tiêu ngăn chặn sự mở rộng của chủ nghĩa xã hội, đồng thời đối đầu với sức mạnh quân sự của Liên Xô. Nói cách khác, mục đích của NATO là giữ cho Tây Âu trong quỹ đạo của chủ nghĩa tư bản và chịu sự kiểm soát của Mỹ. Giai đoạn đó, NATO là một liên minh thiên về phòng thủ hơn là một liên minh tiến công. Trải qua tất cả các cuộc khủng hoảng của thời kỳ Chiến tranh Lạnh, NATO vẫn đứng vững.

Khi Chiến tranh Lạnh kết thúc và Liên Xô tan rã, NATO đã có được một chiến thắng không phải do tổ chức này giành được. Khối quân sự do Mỹ dẫn đầu đã từ chối giải thể sau khi hoàn thành nhiệm vụ ban đầu. Thay vào đó, liên minh quân sự này tìm cách trở thành cơ quan điều tiết an ninh duy nhất cho châu Âu. NATO phát động tấn công và gây chiến với Serbia, rồi “vượt ra ngoài khung” để chiến đấu ở Afghanistan. NATO bắt đầu một cuộc mở rộng ồ ạt để kết nạp các quốc gia trong không gian hậu Xô viết ở Đông Âu, và một số nước cộng hòa cũ của chính Liên Xô.

Tuy nhiên, NATO đã thất bại trong xử lý quan hệ với đối thủ cũ là Nga. NATO từ chối yêu cầu của Moscow muốn gia nhập khối này. Thay vào đó, NATO đề xuất một quan hệ đối tác mà về cơ bản dừng lại ở nói suông. Họ bỏ qua các mối quan tâm của Nga về an ninh bằng cách từ chối ngừng mở rộng khối về phía Đông (về phía biên giới Nga) và bác bỏ đề xuất của Moscow về một trật tự an ninh toàn châu Âu. Vấn đề Ukraine gia nhập NATO, mà điện Kremlin coi là mối đe dọa không thể chấp nhận được đối với an ninh quốc gia, được Moscow xem là nguyên nhân chính của xung đột Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5.

Xung đột vũ trang đang diễn ra tại Ukraine đã mang lại cho NATO một sức sống mới. Nga một lần nữa trở thành đối thủ hàng đầu của NATO, còn liên minh phương Tây này lại trở nên mạnh mẽ hơn và có vị thế tốt hơn để đối phó với Nga.

Bước ngoặt thời Tổng thống Donald Trump 2.0

Từ năm 2025, các chính sách của tân Tổng thống Mỹ Donald Trump đã khởi động quá trình chuyển đổi nội bộ của NATO. Chiến lược Quốc phòng của Mỹ đã chỉ rõ trách nhiệm của châu Âu trong vấn đề “xử lý” Nga. Do đó, khi Washington xem xét lại các ưu tiên chiến lược toàn cầu, các thành viên châu Âu của liên minh đang được yêu cầu gánh vác nhiều gánh nặng tài chính và quân sự hơn. Trong bối cảnh chiến sự đang diễn ra tại Ukraine, điều này đồng nghĩa với sự tham gia sâu rộng hơn vào cuộc xung đột đó. Giới tinh hoa châu Âu, vốn từ lâu không muốn tăng chi tiêu quốc phòng và lo sợ bị lôi kéo vào chiến tranh, rốt cuộc đã thay đổi quan điểm và háo hức đón nhận những trách nhiệm và rủi ro mới như một cơ hội.

Có những lý do cho sự thay đổi đó. Quân sự hóa hiện được coi là động lực để vực dậy nền kinh tế đang suy yếu của Liên minh châu Âu (EU). Một châu Âu mạnh về quân sự sẽ tự chủ hơn về mặt chiến lược trong một thế giới mà Mỹ đang giảm bớt các cam kết với các đồng minh. Việc bổ sung khía cạnh quân sự vào EU có thể củng cố liên minh này trước nhiều thách thức ngày càng gia tăng. Về mặt chính trị, việc tái vũ trang và huy động lực lượng trước “kẻ thù ngay trước cửa” giúp giới cầm quyền có cớ để củng cố quyền lực của mình. Về mặt ý thức hệ, việc đối phó Nga đã trở thành sợi dây mới để đoàn kết EU lại.

Nga xem học thuyết NATO 3.0 là lần đầu tiên kể từ khi Đức Quốc xã và các đồng minh bị đánh bại năm 1945, châu Âu lại trở thành đối thủ rõ ràng và trực tiếp của Nga, trong khi Mỹ hiện chỉ đóng vai trò thứ yếu trong cuộc xung đột Nga - Ukraine. Điều này khác với thời Chiến tranh Lạnh, khi NATO hiện ra trước mắt người Nga như “nước Mỹ ở châu Âu”.

Điều quan trọng hơn nữa là NATO 3.0 rõ ràng đang ở thế tấn công, với những mục tiêu dứt khoát nhất. Chiến lược của giới tinh hoa châu Âu đối với Nga không còn là răn đe như thời Chiến tranh Lạnh nữa. Mục tiêu của họ bây giờ là làm cho Nga không còn là một cường quốc lớn. Đó chính là ý nghĩa của khái niệm “thất bại chiến lược”. Giới chức châu Âu mơ ước loại bỏ Nga như một yếu tố quan trọng trong địa chính trị Á-Âu.

Nguy cơ Nga đáp trả cứng rắn

Nhiều chính trị gia và phương tiện truyền thông châu Âu giờ đây hy vọng rằng máy bay không người lái (UAV) tầm xa mà họ đã giúp Ukraine sản xuất sẽ là vũ khí thần kỳ cho Kiev trong xung đột Nga - Ukraine. Họ đang tìm cách tăng cường sức mạnh Ukraine bằng cách cung cấp cho Kiev các tên lửa hành trình tầm xa và sau đó là tên lửa đạn đạo. Người ta hy vọng rằng những vũ khí này sẽ định đoạt số phận của Nga một lần và mãi mãi.

Tuy nhiên, điều này khó xảy ra. Moscow cho rằng EU mắc sai lầm cơ bản trong tư duy, đó là tin rằng Nga thà chấp nhận thất bại, suy yếu và tan rã hơn là sử dụng kho vũ khí mà họ hiện đang sở hữu, bao gồm không chỉ vũ khí hạt nhân mà còn cả những vũ khí “thông thường” nhưng vẫn có sức hủy diệt cực mạnh, Cho đến nay, điện Kremlin vẫn kiềm chế trong việc sử dụng các năng lực quân sự này.

Xem thêm:

>> Tổng thống Nga Putin tiếp tục lên tiếng về khó khăn nhiên liệu ở Crimea

>> Tổng thư ký NATO ủng hộ chiến dịch quân sự của Mỹ chống Iran

>> Tàu chiến Nga đã đến căn cứ hải quân Thanh Đảo (Trung Quốc)