Sức công phá đáng gờm của bom FAB-3000

Nga một lần nữa khẳng định sức mạnh của một trong những vũ khí thông thường đáng gờm nhất của nước này khi công bố đoạn video được cho là ghi lại cảnh bom lượn FAB-3000 đánh trúng các mục tiêu của Ukraine gần thị trấn tiền tuyến Orikhiv. Đoạn video do Bộ Quốc phòng Nga chia sẻ cho thấy một vụ nổ lớn, sau đó là sóng xung kích và những cột khói đen dày đặc.

Trong đoạn clip dài 20 giây, một phi công nhận xét: “Thật khó tưởng tượng có mục tiêu nào không bị phá hủy bởi một quả bom thả từ trên không có kích thước như thế này”. Động thái công bố video diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Vladimir Putin cam kết tăng cường các cuộc tấn công để đáp trả những đợt tiến công gần đây của Ukraine.

FAB-3000 là bom trên không nổ mạnh nặng 3.000 kg, được phát triển từ thời Liên Xô. Khoảng 1,2-1,4 tấn trọng lượng bom là thuốc nổ, phần còn lại gồm vỏ thép và các bộ phận khác. Vũ khí này được thiết kế để tấn công các mục tiêu kiên cố, cơ sở hạ tầng quân sự, công trình công nghiệp và khu vực tập trung lực lượng.

Mặc dù FAB-3000 lần đầu được sử dụng trong Chiến tranh Liên Xô - Afghanistan vào những năm 1980, loại bom này hầu như không được sử dụng trong nhiều năm. FAB-3000 được đưa trở lại chiến trường trong cuộc xung đột Ukraine, ban đầu được sử dụng như bom không dẫn đường vào tháng 4/2022. Một trong những lần sử dụng đáng chú ý đầu tiên là trong cuộc bao vây nhà máy thép Azovstal ở Mariupol.

Đến tháng 2/2024, Nga nối lại hoạt động sản xuất hàng loạt loại bom này và nâng cấp nó bằng mô-đun lập kế hoạch và hiệu chỉnh hợp nhất (UMPK), cho phép FAB-3000 được sử dụng như một loại bom lượn dẫn đường. Cải tiến này cho phép máy bay mang bom thả vũ khí từ khoảng cách xa hơn, giúp chúng giảm nguy cơ lọt vào tầm hoạt động của nhiều hệ thống phòng không Ukraine.

Các nhà phân tích cho rằng việc nâng cấp bằng UMPK đã giúp Nga hồi sinh giá trị chiến đấu của những quả bom từ thời Liên Xô. FAB-3000 nằm trong số những loại bom thông thường lớn nhất mà Nga sử dụng trong cuộc xung đột hiện nay. Sức công phá của nó có thể san phẳng các công trình kiên cố, phá hủy boong-ke và các cơ sở ngầm, làm sập chiến hào và các công sự phòng thủ, tạo ra những hố bom lớn và gây thiệt hại cho các tòa nhà cách khu vực bom rơi hàng trăm mét.

Theo thông tin được hãng tinAntikor củaUkraine đăng tải, vụ tấn công được cho là bằng FAB-3000 gần Orikhiv đã tạo ra một hố bom lớn và gây thiệt hại trên diện rộng. Tuy nhiên, các thông tin này chưa thể được kiểm chứng độc lập.

Thách thức lớn cho phòng không Ukraine

Các chuyên gia quân sự cho rằng việc đưa vào sử dụng FAB-3000 chủ yếu xuất phát từ các yếu tố kinh tế. So với tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo, bom FAB có chi phí sản xuất rẻ hơn nhiều.

Bằng cách trang bị các bộ kit dẫn đường UMPK, Nga có thể biến những kho bom được tích trữ từ thời Chiến tranh Lạnh thành vũ khí chính xác mà không cần phải sản xuất tên lửa mới. Chiến lược này cho phép Moscow duy trì các cuộc không kích, đồng thời tiết kiệm kho tên lửa hiện đại.

Việc FAB-3000 được sử dụng trở lại cho thấy một sự thay đổi rộng hơn trong chiến thuật quân sự của Nga. Moscow ngày càng dựa vào các loại bom lượn cỡ lớn để tấn công hệ thống phòng thủ và cơ sở hạ tầng của Ukraine ở khoảng cách giúp máy bay mang bom nằm ngoài tầm hoạt động của nhiều hệ thống phòng không của đối phương.

Ukraine liên tục kêu gọi các đồng minh phương Tây cung cấp thêm hệ thống phòng không để đối phó với mối đe dọa này. Các nhà phân tích cho rằng những loại bom lượn như FAB-3000 đặc biệt khó đánh chặn, bởi chúng rất khó bị nhắm tới sau khi được thả, trong khi máy bay triển khai chúng.