Theo các chuyên gia chiến trường và giới phân tích quân sự, đến giữa tháng 5/2026, lực lượng Ukraine đã giành lại nhiều lãnh thổ hơn. Dù vậy, các bước tiến vẫn diễn ra chậm và chưa đủ để tạo ra bước ngoặt mang tính quyết định. Một phần nguyên nhân nằm ở cách tính toán thay đổi trên chiến trường; với sự thay đổi liên tục về chiến thuật và công nghệ.

Tuy nhiên, theo nhóm giám sát DeepState -tổ chức có liên hệ với quân đội Ukraine -đà tiến công của Nga gần như chững lại vào giữa tháng 5. Đánh giá này cũng tương đồng với nhận định của Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) có trụ sở tại Mỹ.

“Cục diện chưa hoàn toàn nghiêng về phía Ukraine và cũng chưa có dấu hiệu cho thấy Kiev có thể sớm mở một cuộc phản công quy mô lớn. Tuy nhiên, Nga đang gặp khó khăn trong việc duy trì đà tiến công và cuộc chiến dường như đang tiến dần tới trạng thái bế tắc”, ông Pasi Paroinen - nhà phân tích quân sự thuộc Nhóm Black Bird lưu ý.

Cục diện chiến sự bất lợi đối với Ukraine

Khi thời tiết ấm lên, mặt đất khô cứng trở lại và cây cối phát triển dày hơn, tạo thêm lớp che chắn tự nhiên trước máy bay không người lái, cường độ giao tranh cũng gia tăng. Các nhà quan sát từ Ukraine, Nga và phương Tây cho rằng diễn biến này phù hợp với quy luật thường thấy trên chiến trường trong những năm gần đây.

Theo các chuyên gia quân sự, sự gia tăng nhanh chóng của máy bay không người lái, các hệ thống phòng thủ chống UAV cùng những cải tiến công nghệ mới đang làm thay đổi cách vận hành chiến trường. Ngày càng xuất hiện nhiều “vùng xám” nguy hiểm kéo dài phía sau tiền tuyến, nơi binh sĩ và các tuyến tiếp tế luôn đối mặt nguy cơ bị tấn công.

Trong các đợt phản công được ghi nhận vào cuối tháng 1 và tháng 2, lực lượng Ukraine giành lại khoảng 37 km² lãnh thổ, chủ yếu quanh thị trấn Hulyaypolye. Tuy nhiên, quân đội Nga sau đó đã tái kiểm soát một phần khu vực này.

Đầu tháng 5, quân đội Ukraine tiếp tục đạt một số bước tiến nhỏ tại vùng Kharkov ở miền đông, gần thành phố Kupyansk. Theo các blogger quân sự của cả Ukraine và Nga, ngày 15/5, lực lượng Ukraine đã kiểm soát làng Odradne ở phía bắc Kupyansk.

Lần gần nhất Ukraine giành lại được diện tích lãnh thổ đáng kể là trong các chiến dịch phản công tại Kharkov và Kherson vào cuối năm 2022.

“Trên thực tế, thế chủ động nhìn chung vẫn nghiêng về phía Nga, dù tốc độ tiến quân của nước này đang gặp nhiều trở ngại. Những tháng mùa hè tới có thể sẽ cho thấy rõ hơn liệu lực lượng Nga có thực sự rơi vào trạng thái bế tắc hay có thể khôi phục lại đà tiến công ở một mức độ nhất định”, nhà phân tích quân sự Pasi Paroinen nhận định.

Trong phần lớn thời gian của cuộc cxung đột, Nga duy trì sức ép trên chiến trường bằng việc liên tục bổ sung lực lượng từ nguồn nhân lực dồi dào. Nhiều binh sĩ mới được triển khai vào các đợt tấn công bộ binh trực diện nhằm gây áp lực lên hệ thống phòng thủ của Ukraine.

Từ Kupyansk đến mặt trận phía nam

Nếu như khu vực Kupyansk được xem là một trong những điểm tích cực hiếm hoi đối với Ukraine dọc theo tuyến tiếp xúc dài gần 1.100 km, tình hình tại khu vực quanh các thành phố Kramatorsk và Slovyansk ở tỉnh Donetsk - nơi Ukraine gọi là “vành đai pháo đài” lại diễn biến phức tạp hơn.

Giới chức Nga nhiều lần khẳng định mục tiêu ưu tiên là kiểm soát hai thành phố này, bằng biện pháp quân sự hoặc thông qua đàm phán. Từ đầu năm đến nay, lực lượng Nga từng bước tiến về phía Kostyantynivka, cách Kramatorsk khoảng 30 km về phía nam.

Theo nhà phân tích quân sự Pasi Paroinen, Kostyantynivka có thể trở thành điểm nóng giao tranh trong mùa hè năm nay. Ông dự đoán Nga có khả năng kiểm soát thành phố này vào cuối mùa hè.

Trong khi đó, thành phố Lyman - nơi Nga từng mở chiến dịch tiến công không thành công hồi tháng 3 - cũng được đánh giá đang đối mặt nhiều sức ép. Theo nhà phân tích Paroinen, nguyên nhân chủ yếu đến từ tình trạng suy giảm sức chiến đấu của các đơn vị Ukraine đang phòng thủ tại đây.

Ở hướng tây nam Lyman, cách khoảng 200 km, lực lượng Nga tiếp tục tiến về khu vực Hulyaypole và mở rộng theo hướng tây tới nút giao thông quan trọng Orikhiv, dù tốc độ tiến quân vẫn được đánh giá là chậm.

Trong khi đó, Ukraine tiếp tục mở rộng các hoạt động tấn công ngoài tiền tuyến bằng máy bay không người lái, nhằm vào các nhà máy lọc dầu, cảng xuất khẩu và nhiều mục tiêu hạ tầng nằm sâu trong lãnh thổ Nga. Theo một số đánh giá, các đợt tấn công này đã tạo thêm sức ép đối với Moscow.

Dù đà tiến công của Nga có dấu hiệu chậm lại và Ukraine giành được một số bước tiến cục bộ, giới quan sát cho rằng cục diện chiến trường vẫn chưa nghiêng hẳn về bên nào. Trong bối cảnh chiến sự ngày càng phụ thuộc vào công nghệ, đặc biệt là máy bay không người lái, mùa hè năm nay có thể trở thành giai đoạn then chốt quyết định liệu cuộc chiến sẽ tiếp tục rơi vào thế giằng co kéo dài hay xuất hiện một bước chuyển mới trên chiến trường.