Nga đang thử nghiệm một hệ thống phòng thủ nổi mới, được thiết kế để bảo vệ các cảng và khu vực neo đậu tàu thuyền trước các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) của Ukraine. Động thái này diễn ra trong bối cảnh các hệ thống không người lái ngày càng phát triển, buộc các bên tham chiến phải liên tục điều chỉnh phương thức tác chiến và bảo vệ mục tiêu trên biển.

Hệ thống mới có tên gọi là PLOT-40 hoặc PLOT-47, với hình dạng giống một lô cốt nổi cỡ nhỏ hơn là một tàu tuần tra thông thường và được trang bị pháo tự động. Sự xuất hiện của hệ thống này diễn ra sau hàng loạt cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào các mục tiêu hàng hải của Nga, trong đó có Novorossiysk, một cảng biển quan trọng bên bờ Biển Đen.

Sự xuất hiện của hệ thống khác thường này cho thấy cách các loại UAV có chi phí tương đối thấp đang thúc đẩy quân đội nhiều nước tìm kiếm những phương án mới để bảo vệ cơ sở hạ tầng ven biển có giá trị cao, trong đó có các giải pháp cơ động, chi phí thấp và kết hợp nhiều lớp phòng thủ.

Lô cốt nổi trang bị pháo

PLOT là một cấu trúc phao đơn giản, có kích thước khoảng 4,5 x 2,4 m, được đặt trên bốn phao hình trụ. Phía trên là một cấu trúc nhỏ với các vách nghiêng, khiến hệ thống hình dáng giống một lô cốt thu nhỏ. Trên cấu trúc này được lắp một vũ khí trông giống súng máy hạng nặng 12,7 mm hoặc pháo tự động 20 mm, cùng hệ thống dẫn đường có khả năng phát hiện và tấn công các mục tiêu tiếp cận. Hệ thống có các khe hở ở hai bên, phía trước và phía sau.

TheoMaritime Executive, hình ảnh xuất hiện trên mạng xã hội cho thấy bên trong hệ thống có ghế ngồi. Tuy nhiên, chưa rõ hệ thống này được thiết kế để tự động hóa hay cần người vận hành thường trong quá trình phát hiện và ngắm bắn mục tiêu.

PLOT dường như không được trang bị động cơ riêng, vì vậy có thể phải được tàu khác lai dắt hoặc đưa đến vị trí triển khai. Hệ thống được bảo vệ bằng lớp giáp hạn chế, do đó dễ trở thành mục tiêu tấn công trực tiếp.

Việc thiếu khả năng cơ động cho thấy PLOT phù hợp hơn với vai trò một vị trí phòng thủ nổi cố định hoặc bán cố định thay vì một tàu chiến thông thường.

Việc phát triển hệ thống này diễn ra trong bối cảnh Ukraine tăng cường sử dụng UAV để tấn công các phương tiện hải quân, cảng biển và tàu thuyền liên quan đến hoạt động xuất khẩu năng lượng của Nga. Các cuộc tấn công của Ukraine sử dụng hàng trăm UAV đã làm bộc lộ những điểm yếu trong hệ thống bảo vệ các cảng biển Nga.

Mặt trận mới trong cuộc chiến chống UAV trên biển

Đối với Nga, bảo vệ các cảng biển lớn là bài toán phức tạp, bởi những cơ sở này có diện tích lớn, đồng thời tập trung nhiều tàu thuyền, cơ sở nhiên liệu và các tài sản có giá trị khác. Trong khi đó, các hệ thống phòng không triển khai trên bờ có thể không bao quát toàn bộ các hướng tiếp cận cảng và khu vực neo đậu.

Các loại vũ khí nổi có thể bổ sung thêm một lớp phòng thủ bằng cách đưa pháo và cảm biến đến gần hơn với những hướng mà UAV có khả năng tiếp cận. Với kết cấu tương đối đơn giản, chi phí triển khai những hệ thống như vậy cũng có thể thấp hơn so với tàu chiến truyền thống hoặc các hệ thống phòng không phức tạp.

Sự xuất hiện của PLOT cũng phản ánh tính chất ngày càng mang tính ứng biến của hoạt động chống UAV. Một nền tảng không có hệ thống động lực và lớp giáp bảo vệ đáng kể có thể trở thành mục tiêu dễ bị tấn công, đặc biệt trước những UAV có kích thước lớn hoặc khả năng mang tải trọng cao hơn.

Theo các chuyên gia quân sự, PLOT-40 có thể chỉ là một thành phần trong mạng lưới phòng thủ mà Nga đang thử nghiệm để đối phó với mối đe dọa UAV trên biển. Sự xuất hiện của nền hệ thống đồng thời cho thấy cuộc xung đột tại đang thúc đẩy các bên tìm cách kết hợp pháo, cảm biến, tác chiến điện tử và những nền tảng chi phí thấp nhằm xây dựng các lớp phòng thủ bổ sung trước UAV.