Phó Thủ tướng Nga Marat Khusnullin mới đây cho biết, nước này đang xem xét khả năng xây dựng tuyến đường sắt hướng tới Ấn Độ Dương. Một phương án được đề cập có thể đi qua Turkmenistan, Iran, Afghanistan và Pakistan trước khi kết nối với Ấn Độ. Đề xuất được đưa ra trong bối cảnh Nga muốn giảm rủi ro từ các tuyến hàng hải chiến lược như Bosphorus và Hormuz.

Với Ấn Độ, tuyến đường này có thể mở thêm đường vận chuyển hàng hóa tới Nga và Trung Á, giảm phụ thuộc vào đường biển. Đây cũng là hướng mà New Delhi đang thúc đẩy nhằm đa dạng hóa các tuyến kết nối thương mại và hạn chế tác động khi các tuyến hàng hải gặp gián đoạn.

Ý tưởng này cũng gắn với Hành lang Vận tải Quốc tế Bắc - Nam, do Ấn Độ, Nga và Iran khởi xướng từ năm 2000. Đây là mạng lưới kết hợp đường biển, đường sắt và đường bộ. Một số tuyến trong hành lang đã được đưa vào khai thác và đã có hàng hóa vận chuyển giữa Ấn Độ và Nga, nhưng toàn bộ mạng lưới vẫn đang tiếp tục được hoàn thiện.

Tuy nhiên, khả năng triển khai tuyến đường sắt kết nối Nga và Ấn Độ vẫn là câu hỏi lớn. Phương án đi qua Afghanistan và Pakistan sẽ phải đối mặt với những trở ngại về hạ tầng, an ninh và quan hệ giữa các nước. Đặc biệt, quan hệ Ấn Độ - Pakistan còn nhiều bất đồng, trong khi Afghanistan chưa có mạng lưới đường sắt hoàn chỉnh để hình thành một tuyến liên tục.

Đây cũng là lý do Ấn Độ lâu nay ưu tiên các tuyến kết nối với Trung Á và Nga không đi qua Pakistan, trong đó có việc phát triển cảng Chabahar của Iran như một cửa ngõ để tiếp cận khu vực.

Nếu được triển khai, tuyến đường sắt có thể giúp Ấn Độ đa dạng hóa chuỗi cung ứng, mở rộng tiếp cận các thị trường Trung Á và tăng thêm lựa chọn vận tải tới Nga và châu Âu. Tuy nhiên, hiện chưa có quyết định xây dựng tuyến đường sắt trực tiếp Nga - Ấn Độ. Ý tưởng của Nga mới chỉ dừng ở việc đề xuất nghiên cứu khả năng kết nối, trong bối cảnh cả Nga, Ấn Độ và các đối tác ngày càng coi trọng việc đa dạng hóa các tuyến thương mại và giảm phụ thuộc vào những điểm nghẽn địa chính trị.