Theo đánh giá của giới chuyên gia nghiên cứu quốc tế, Hội nghị Thượng đỉnh NATO tại Ankara diễn ra trong bối cảnh châu Âu đang thúc đẩy tăng chi tiêu quân sự, Mỹ gây sức ép buộc các đồng minh gánh vác trách nhiệm lớn hơn trong bảo đảm an ninh, xung đột Nga-Ukraine và căng thẳng tại khu vực Trung Đông tiếp tục diễn biến phức tạp. Hội nghị lần này có ý nghĩa then chốt khi NATO đang phải đối mặt với hàng loạt các thách thức như củng cố cam kết của Mỹ dưới thời Tổng thống Trump đối với Điều 5 về đảm bảo phòng thủ tập thể của liên minh, mở rộng sản xuất quốc phòng và duy trì hoạt động hỗ trợ Ukraine.

Để giải quyết các thách thức chiến lược này, các đồng minh châu Âu cần chủ động chia sẻ vai trò bảo đảm an ninh thông qua việc tăng chi tiêu quốc phòng, từng bước thay thế việc cắt giảm năng lực quân sự Mỹ trong khu vực. Bên cạnh đó, NATO cần thích ứng với sự chuyển dịch chiến lược của Mỹ ưu tiên cạnh tranh với Trung Quốc, đẩy mạnh mở rộng sản xuất công nghiệp quốc phòng và duy trì cam kết chính trị, tài chính bền vững.

Cuộc xung đột tại Ukraine cũng đã cho thấy những hạn chế trong lĩnh vực công nghiệp quốc phòng của EU, đòi hỏi liên minh tăng cường dự trữ đạn dược, vũ khí, trang thiết bị. Ngoài ra, việc tiếp tục hỗ trợ Kiev đang trở nên khó khăn hơn về mặt chính trị khi một số nước thành viên phải đối mặt với áp lực ngân sách và những lo ngại của người dân về chi phí của việc hỗ trợ quân sự kéo dài. Do đó, EU cần duy trì sự đoàn kết trong việc viện trợ Ukraine và có các cam kết chính trị bền vững để cân bằng giữa nhu cầu an ninh và áp lực ngân sách nội địa.

Dự kiến, Hội nghị Thượng đỉnh sắp tới sẽ tập trung vào việc củng cố quá trình chuyển đổi dài hạn của NATO thay vì tạo ra thay đổi chính sách đột phá. Các nước châu Âu sẽ tiếp tục tăng chi tiêu quân sự, từng bước lấp đầy khoảng trống an ninh do Mỹ để lại thông qua việc mở rộng hợp tác quốc phòng. Các quyết định tại Ankara được cho là sẽ tác động sâu rộng đến an ninh châu Âu, cũng như quan hệ xuyên Đại Tây Dương trong nhiều năm tới.