Thỏa thuận hòa bình, nếu được xác nhận, sẽ là bước đột phá ngoại giao quan trọng nhất cho đến nay để chấm dứt cuộc chiến kéo dài hơn 3 tháng qua ở Iran, vốn đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng và đẩy giá năng lượng toàn cầu tăng mạnh.

Truyền thông Iran đưa tin, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Esmaeil Baghaei cho biết phần lớn văn bản đang được đàm phán đã được hoàn thiện nhưng Iran sẽ không thỏa hiệp về các lằn ranh đỏ của mình.

"Chúng tôi chưa có kết luận cuối cùng về vấn đề này", ông Baghaei nói. "Đây là một vấn đề rất quan trọng hiện đang được các cơ quan liên quan có thẩm quyền ra quyết định xem xét".

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cũng nói với hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA rằng, thông tin về một thỏa thuận cuối cùng với Mỹ chỉ là "suy đoán" và "các hành động của Mỹ đang ảnh hưởng đến tiến trình ngoại giao".

Trong khi đó, Tổng thống Trump nói với các phóng viên tại Nhà Trắng: "Chúng ta vừa đạt được một thỏa thuận tuyệt vời về cuộc chiến với Iran".

"Eo biển Hormuz sẽ chính thức mở cửa ngay khi chúng ta ký kết, điều này có thể sớm thôi, rất sớm, có thể vào cuối tuần này ở châu Âu", ông Trump nói, đồng thời cho biết thêm Phó Tổng thống JD Vance có thể tham gia ký kết thay mặt chính quyền Mỹ.

Khi được hỏi liệu Lãnh tụ tối cao của Iran, Ayatollah Mojtaba Khamenei, có chấp thuận thỏa thuận này hay không, ông Trump nói: "Tôi hiểu câu trả lời là có".

Thông báo của Tổng thống Trump được đưa ra sau khi ông hủy bỏ kế hoạch tiến hành các cuộc tấn công quân sự nhằm vào Iran, viện dẫn những tiến triển trong các cuộc đàm phán. Chứng khoán Mỹ tăng và giá dầu giảm sau tin tức này.

Kể từ giữa tháng 3, ông Trump nhiều lần tuyên bố rằng một thỏa thuận với Iran để chấm dứt chiến tranh sắp đạt được. Hai bên đã có các đòn tấn công qua lại trong tuần này, đe dọa sự sống còn của thỏa thuận ngừng bắn được công bố vào tháng 4.

"Đó là một bản ghi nhớ rất mạnh mẽ, nhưng vẫn còn mang tính khái niệm", ông Trump nói với các phóng viên.

Tổng thống Trump cũng nhiều lần nói rằng bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào cũng phải đảm bảo Iran không thể phát triển vũ khí hạt nhân. Iran từ trước đến nay vẫn luôn phủ nhận việc nước này đang tìm cách phát triển vũ khí hủy diệt hàng loạt.

Các yêu cầu của Iran để tiến tới ký kết một thỏa thuận với Mỹ bao gồm việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt quốc tế, giải phóng hàng tỷ USD tài sản bị đóng băng và công nhận quyền kiểm soát eo biển Hormuz của nước này.

"Điều quan trọng là sẽ không có vũ khí hạt nhân ở Iran. Điều đó có nghĩa là họ không được phát triển và cũng không được mua", ông Trump nói trong một sự kiện gần đây.

Mỹ - Irantấn công "ăn miếng trả miếng"

Cuộc chiến giữa Iran với Mỹ và Israel cho đến nay đã cướp đi sinh mạng của hàng nghìn người, chủ yếu ở Iran và Lebanon, gây ảnh hưởng đến nền kinh tế thế giới, đẩy giá năng lượng lên cao kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc không kích vào Iran ngày 28/2.

Trong những ngày gần đây, xung đột đã leo thang bất chấp một thỏa thuận ngừng bắn mong manh có hiệu lực vào đầu tháng 4.

Sau khi một máy bay trực thăng Apache của Mỹ bị bắn rơi, tuần này ông Trump đã ra lệnh tiến hành các cuộc tấn công mới quanh eo biển Hormuz. Để đáp trả, Iran đã phóng tên lửa và máy bay không người lái tấn công các căn cứ của Mỹ trong khu vực.

Trước khi thông báo Mỹ và Iran có thể ký một thỏa thuận hòa bình ngay trong những ngày tới, ông Trump cùng ngày nói rằng Mỹ sẽ tấn công Iran "rất mạnh tối nay (11/6)" và chiếm đóng đảo Kharg - một trung tâm quân sự và sản xuất dầu mỏ quan trọng của Iran.

Đảo Kharg giữ vai trò sống còn đối với nền kinh tế Iran. Đây là đầu mối xuất khẩu khoảng 90% lượng dầu thô của nước này ra thị trường quốc tế, được ví như "huyết mạch năng lượng" của Tehran. Việc chiếm giữ hòn đảo này sẽ cho phép Mỹ làm gián đoạn nghiêm trọng hoạt động thương mại năng lượng của Iran, gây áp lực rất lớn lên nền kinh tế của Tehran.

Sáng sớm nay (12/6), truyền thông nhà nước Iran đưa tin, lực lượng nước này đã ngăn chặn một tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz mà không có sựphối hợp. Khoảng 1/5 lượng vận chuyển năng lượng của thế giới thường đi qua tuyến đường thủy hẹp này, nhưng nó đã bị đóng cửa phần lớn kể từ khi chiến tranh bắt đầu.

Áp lực trong nước với ông Trump

Xung đột với Iran đã trở thành vấn đề chính trị nan giải đối với Nhà Trắng. Các cuộc thăm dò dư luận gần đây cho thấy tỷ lệ ủng hộ Tổng thống Trump đang giảm mạnh trong bối cảnh cử tri không hài lòng vì giá xăng dầu cao.

Một số đảng viên Cộng hòa đã công khai lo ngại rằng, việc cuộc chiến hiện nay không được lòng dân có thể khiến họ mất quyền kiểm soát Quốc hội trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới.

Mặc dù vậy, những tính toán chính trị của Trump cũng bao gồm việc làm hài lòng phe theo "chủ nghĩa diều hâu" về Iran trong đảng Cộng hòa - những người kiên quyết cho rằng bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải buộc Tehran từ bỏ hoàn toàn tham vọng phát triển vũ khí hạt nhân.

Bên cạnh đó, phản ứng của các quốc gia Trung Đông khác cũng sẽ rất quan trọng. Ông Trump tuyên bố trên mạng xã hội rằng thỏa thuận đã được các quốc gia bao gồm Israel, Saudi Arabia, Qatar và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất phê chuẩn.

Trong khi đó, Văn phòng Thủ tướng Benjamin Netanyahu cho biết trong một tuyên bố sau cuộc điện đàm giữa lãnh đạo Israel và Mỹ rằng Israel không phải là một bên tham gia bản ghi nhớ với Iran.

Theo thông cáo, ông Netanyahu đánh giá cao cam kết của ông Trump trong việc đạt được một thỏa thuận bao gồm việc buộc Iran loại bỏ vật liệu uranium làm giàu, phá dỡ cơ sở hạ tầng làm giàu, hạn chế sản lượng tên lửa và chấm dứt hỗ trợ cho các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực.

Tehran đang yêu cầu Israel chấm dứt các cuộc tấn công ở Lebanon, nơi giao tranh vẫn tiếp diễn trong cuộc chiến song song giữa Israel và lực lượng Hezbollah được Iran hậu thuẫn.