Một số quan chức Mỹ cho biết, quân đội nước này đã xây dựng các phương án tấn công mới vào Iran, trong đó có kế hoạch sử dụng bom MOAB, được mệnh danh là “mẹ của các loại bom”, để đánh vào cơ sở hạ tầng năng lượng và các cơ sở hạt nhân của Tehran nếu Tổng thống Donald Trump quyết định nối lại chiến dịch quân sự, dù trước hay sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Mỹ cảnh báo sử dụng “mẹ của các loại bom” tấn công Iran

Việc sử dụng bom GBU-43/B MOAB _ loại bom phi hạt nhân lớn nhất trong kho vũ khí của Mỹ _ trong cuộc xung đột với Iran sẽ đánh dấu một bước leo thang đáng kể. Tuy nhiên, theo các nguồn tin nắm rõ những cuộc thảo luận nội bộ của quân đội Mỹ, vẫn có nhiều hoài nghi về hiệu quả thực tế của loại vũ khí này trong việc giúp ông Trump đạt được các mục tiêu chiến lược cũng như khả năng thay đổi cục diện cuộc chiến.

Ông Trump đang chịu sức ép phải chấm dứt cuộc chiến không nhận được nhiều sự ủng hộ của công chúng Mỹ. Đảng Cộng hòa lo ngại xung đột có thể gây phản ứng tiêu cực từ cử tri trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới. Trong khi đó, sau hơn 6 tháng Mỹ tiến hành các cuộc không kích, chưa có dấu hiệu cho thấy Washington và Tehran đang tiến gần đến một giải pháp đàm phán.

Quân đội Mỹ vẫn tiếp tục trình lên Tổng thống các phương án tấn công những mục tiêu còn lại của Iran. Tuy nhiên, một số quan chức đặt câu hỏi liệu Nhà Trắng đã xây dựng được chiến lược tổng thể nhằm kết hợp các phương án quân sự này để thực sự chấm dứt cuộc chiến hay chưa. Quyết định cuối cùng thuộc về Tổng thống.

Trong nhiều tháng qua, ông Trump và các cố vấn đã thảo luận về những phương án có thể tạo ra một kết thúc được xem là “dứt điểm” cho cuộc chiến, ít nhất trên phương diện truyền thông. Các cuộc thảo luận diễn ra trong bối cảnh chính quyền Mỹ nhận thức rõ mức độ phản đối ngày càng tăng của công chúng đối với cuộc xung đột.

Trong các cuộc trao đổi kín, ông Trump cũng bày tỏ hoài nghi về quan điểm của một số đồng minh từng thúc giục ông đưa quân đội về nước và khép lại chiến dịch. Theo lập luận của ông Trump, lựa chọn này chẳng khác nào thừa nhận thất bại.

Trong vài tuần qua, các cố vấn Nhà Trắng đã tổ chức nhiều cuộc họp để thảo luận những phương án khác nhau liên quan đến Iran. Dù công khai tuyên bố sẽ không tiến hành các hành động quân sự mới trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, một số cố vấn cho biết trong các cuộc trao đổi riêng rằng họ chưa rõ đây có phải quyết định cuối cùng của ông Trump hay không, hoặc liệu ông có thể thay đổi lập trường trước ngày bầu cử.

Theo CNN, ông Trump đã chỉ đạo quân đội xây dựng thêm các phương án tấn công Iran, trong đó có kế hoạch nhắm vào “nhiều cơ sở hạ tầng năng lượng” và khả năng sử dụng bom MOAB. Nguồn tin này cho biết một phương án là Mỹ sẽ tiến hành cuộc tấn công trước khi rút lực lượng khỏi khu vực phụ trách của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM). Kịch bản này làm dấy lên khả năng Washington có thể mở thêm các đợt tấn công, tuyên bố chiến thắng rồi nhanh chóng rút lực lượng về nước.

Bên cạnh đó, kế hoạch quân sự nhằm vào những cơ sở hạt nhân của Iran, trong đó có địa điểm được gọi là Núi Pickaxe cũng đề cập đến khả năng sử dụng bom MOAB.

Trong những tháng gần đây, dù đã tạm dừng các hoạt động tác chiến toàn diện từ đầu năm nay, ông Trump vẫn nhiều lần đe dọa tấn công khu vực Núi Pickaxe. Mỹ và Israel tin rằng Iran đang lưu giữ tại đây các thành phần liên quan đến chương trình hạt nhân của nước này. Ông Trump nhiều lần khẳng định mục tiêu của Mỹ là ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.

Điểm yếucủa bom MOAB

Một quan chức Mỹ cho biết trong quá trình lập kế hoạch quân sự, quân đội thường xây dựng nhiều phương án để trình các nhà hoạch định chính sách, từ mức độ hạn chế đến những kịch bản có quy mô lớn hơn. Các mục tiêu có mức độ bảo vệ cao, trong đó có những cơ sở nằm sâu dưới lòng đất, đòi hỏi vũ khí có sức công phá lớn hơn. Theo quan chức này, MOAB là loại bom phi hạt nhân lớn nhất trong kho vũ khí của Mỹ.

Tuy nhiên, hiệu quả của MOAB đối với các cơ sở hạt nhân của Iran và những mục tiêu nằm sâu dưới lòng đất vẫn là vấn đề gây tranh cãi. Theo các nguồn tin, loại bom dẫn đường bằng GPS này có thể phá hủy một khu vực rộng tương đương 9 dãy nhà, nhưng khó có khả năng xuyên sâu xuống lòng đất để phá hủy các cơ sở hạt nhân tại Núi Pickaxe, nơi được cho là có nhiều lớp đá granite gia cố, cũng như những cơ sở tương tự khác của Iran.

Một nguồn tin thứ ba am hiểu các cuộc thảo luận về kế hoạch quân sự liên quan đến Iran cho rằng: “MOAB giống như một loại vũ khí phục vụ các chiến dịch thông tin quy mô lớn. Nó rất hiệu quả trong việc san phẳng một khu vực rộng lớn, nhưng ngoài ra không có nhiều tác dụng khác. Loại bom này chắc chắn không được thiết kế để xuyên phá sâu”.

Theo các chuyên gia quân sự, nếu được sử dụng, MOAB có thể gây thiệt hại nghiêm trọng tại khu vực bị tấn công, nhưng tác động chủ yếu tập trung trên bề mặt. Bên cạnh đó, phạm vi phá hủy rộng của loại bom này gần như chắc chắn sẽ làm dấy lên lo ngại về thương vong dân thường, đặc biệt nếu các mục tiêu là cơ sở hạ tầng của Iran nằm gần khu dân cư hoặc các công trình dân sự.

Dù vậy, ông Trump vẫn có thể lựa chọn MOAB như một công cụ gây sức ép tâm lý trong bối cảnh chính quyền Iran tiếp tục giữ lập trường cứng rắn và không có dấu hiệu nhượng bộ trước các yêu cầu ngoại giao của ông. Các quan chức Mỹ cảnh báo việc sử dụng loại bom này khó có thể buộc Tehran đầu hàng hoặc tạo ra bước ngoặt mang tính chiến lược trên chiến trường. Tuy nhiên, MOAB có thể cung cấp cho ông Trump thêm một lựa chọn để thay đổi cục diện hiện tại mà không nhất thiết phải nối lại chiến dịch quân sự toàn diện.

Một nguồn tin nắm rõ các cuộc thảo luận hoạch định quân sự gần đây nhận định: “Đáng tiếc là Tổng thống đã tự đặt mình vào tình thế gần như buộc phải hành động. Khi không có những loại vũ khí đủ khả năng xuyên phá ở cấp độ đó, người ta buộc phải cân nhắc đến MOAB”.

Nhiều quan chức trong chính quyền Mỹ và các nhà phân tích bên ngoài cho rằng, để khuất phục Iran, Washington có thể phải tiến hành một chiến dịch quy mô lớn với sự tham gia của lực lượng bộ binh. Kịch bản này tiềm ẩn nguy cơ khiến hàng nghìn binh sĩ Mỹ thiệt mạng. Lầu Năm Góc vẫn xây dựng kế hoạch cho nhiều tình huống tác chiến khác nhau, nhưng hiện chưa có quan chức nào trong chính quyền công khai ủng hộ một chiến dịch quyết liệt đến mức đó.

Ông Trump từng bày tỏ không muốn đưa bộ binh Mỹ vào Iran. Tuy nhiên, mong muốn sớm chấm dứt xung đột đang đặt Tổng thống Mỹ trước một thế tiến thoái lưỡng nan về chính trị: ông nhận thức rõ cuộc chiến ngày càng không được cử tri ủng hộ, nhưng vẫn chưa đạt được thỏa thuận ngoại giao nào để khép lại xung đột.

Dù gần đây cam kết tạm dừng các cuộc tấn công mới trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ, quân đội Mỹ vẫn chuẩn bị cho khả năng Iran trả đũa nếu ông Trump ra lệnh nối lại hoạt động tác chiến.

Theo một quan chức Mỹ, đợt luân chuyển quân tiếp theo tới khu vực phụ trách của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) dự kiến diễn ra trong vài tuần tới. Quan chức này cũng thừa nhận một số binh sĩrời khỏi khu vực có thể sẽ không được thay thế bằng lực lượng mới.

Một quan chức Lầu Năm Góc cho biết: “Bộ Quốc phòng xây dựng kế hoạch cho nhiều kịch bản tác chiến khác nhau nhằm thực hiện các chỉ đạo của Tổng thống và Bộ trưởng Quốc phòng, đồng thời đảm bảo hoàn thành nhiệm vụ trong mọi môi trường tác chiến”.