Cuộc họp sáng 22/5 giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và các quan chức an ninh quốc gia được cho là để bàn bạc các khả năng nối lại các hoạt động quân sự khi mà các cuộc đàm phán với Iran vẫn chưa đạt đột phá. Ông Trump rất sốt ruột khi các nỗ lực ngoại giao không thể khiến Iran từ bỏ tham vọng hạt nhân, khác xa với những gì mà Mỹ kỳ vọng. Khả năng tái khởi động một chiến dịch không kích mới để gây sức ép buộc Iran chấp nhận các điều kiện của Mỹ lại được nhắc tới, và có thể đang được cân nhắc một cách nghiêm túc.

Không thiếu mục tiêu trên lãnh thổ Iran nếu chính quyền của ông Trump cùng với đồng minh Israel sẵn sàng nối lại cuộc tấn công vào nước Cộng hòa Hồi giáo, vốn tạm dừng từ ngày 8/4.

Hạ tầng năng lượng

Một lựa chọn trước tiên của Mỹ là việc tăng cường tấn công vào các nhà máy điện, nhà máy lọc nước biển, giếng dầu, đường sá, cầu cống và các cơ sở hạ tầng khác tại Iran. Nếu ông Trump chọn con đường đó, nó sẽ đánh dấu sự trở lại với chiến lược mà ông đã cân nhắc vào tháng 4, ngay trước khi tạm dừng không kích. Khi đó, ông đã cảnh báo, trong một bài đăng gây sốc trên Truth Social, rằng “cả một nền văn minh sẽ biến mất đêm nay, không bao giờ được hồi sinh nữa”.

Nhiều ý kiến chỉ trích chính quyền Mỹ, lưu ý rằng việc tấn công các mục tiêu dân sự có thể cấu thành tội ác chiến tranh. Trong khi, các quan chức Lầu Năm Góc cho biết các chuyên gia pháp lý đã xem xét hàng trăm mục tiêu như vậy và chỉ chấp thuận nhắm mục tiêu vào những mục tiêu có liên hệ rõ ràng với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran. Nhiệm vụ của các đòn không kích (nếu sắp tới xảy ra) sẽnhằm làm suy yếu và phá vỡ trụ cột quyền lực quan trọng này trong hệ thống lãnh đạo của Iran. Theo suy nghĩ của chính quyền Trump, việc ném bom các mục tiêu mà họ cho là hợp pháp có liên hệ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng sẽ buộc Iran phải nhượng bộ sâu hơn tại bàn đàm phán.

Lập luận pháp lý về việc mục tiêu nào là hợp pháp và mục tiêu nào là bất hợp pháp rất phức tạp. Nhưng không thể phủ nhận rằng việc phá hủy các nhà máy điện, cầu và các nhà máy lọc nước biển có thể gây ra hệ quả nghiêm trọng trên diện rộng với cuộc sống của 93 triệu người dân Iran. Và điều đó chưa chắc đảm bảo rằng chính phủ Iran sẽ khuất phục trước áp lực.

Ở lựa chọn khác, các chiến lược gia của quân đội Mỹ cũng cân nhắc một chiến dịch ném bom dữ dội dọc theo eo biển Hormuz để làm suy yếu sự kiểm soát của Iran đối với tuyến đường thủy chiến lược này. Đây là các mục tiêu đáng giá, bởi theo các thông tin tình báo, phần lớn các bãi phóng tên lửa dọc theo eo biển đã được Iran khôi phục hoạt động trở lại kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực.

Lực lượng Mỹ đã tấn công các mục tiêu dọc theo eo biển này vào đầu cuộc chiến, nhưng các nhà hoạch định của Lầu Năm Góc phải đối mặt với câu hỏi khó khăn về việc sử dụng loại vũ khí nào. Các quan chức quân sự cấp cao đã bày tỏ lo ngại về lượng dự trữ tên lửa tầm xa và các loại vũ khí hạng nặng khác của Mỹ đang ở mức thấp nghiêm trọng; trong khi đây chính là những vũ khí cần thiết để phá hủy các địa điểm phóng tên lửa ngầm kiên cố của Iran.

Thay vì theo đuổi việc phá hủy hoàn toàn, Lầu Năm Góc đã chọn các loại vũ khí nhẹ hơn nhằm bịt ​​kín các lối vào các địa điểm đó. Nhưng ngay cả mục tiêu khiêm tốn hơn đó cũng đã vượt khỏi tầm với. Các đánh giá tình báo mật của Mỹ hồi đầu tháng này cho thấy Iran đã giành lại quyền tiếp cận 30 trong số 33 địa điểm phóng tên lửa mà nước này vận hành dọc theo eo biển.

Tình hình với các mục tiêu quân sự trên đất liền cũng không khả quan hơn. Báo cáo tình báo cho thấy khoảng 90% các cơ sở bảo quản và phóng tên lửa ngầm của Iran trên toàn quốc hiện đang “hoạt động một phần hoặc toàn bộ”. Với tất cả những dữ liệu đó, một điều chắc chắn là ông Trump sẽ phải đặt lên bàn cân câu hỏi liệu có nên sử dụng thêm số tên lửa trong kho vốn đang cạn kiệt để gây thiệt hại lâu dài hơn cho chương trình tên lửa của Iran, vốn đã cho thấy sức chống chịu tốt như thế nào, nữa hay không.

Uranium làm giàu

Trong số các giải pháp quân sự mà chính quyền Mỹ đang cân nhắc, khả năng tấn công trực tiếp vào kho dự trữ uranium làm giàu cao của Iran cũng được tính đến. Tổng thống Trump liên tục nhắc lại rằng các vật liệu này nên được chuyển ra khỏi Iran, đến Mỹ hoặc một quốc gia khác. Tuyên bố với các phóng viên hôm 21/5, ông nói: “Chúng ta không cần nó, chúng ta không muốn nó. Chúng ta có thể sẽ phá hủy nó sau khi lấy được, nhưng chúng ta sẽ không để họ có được nó”.

Nhưng bên trong hậu trường, nhà lãnh đạo Mỹ đang tranh luận về một lựa chọn khác, ít rủi ro hơn so với việc cố gắng chiếm đoạt vật liệu này: sử dụng bom cỡ lớn để phá hủy kho dự trữ, nằm sâu dưới lòng đất tại một địa điểm hạt nhân lớn gần thành phố Isfahan, hoặc chôn vùi nó sâu hơn nữa.

Tờ New York Times đưa tin hồi tháng 3 rằng Iran đã giành lại quyền tiếp cận kho dự trữ uranium, vốn bị chôn vùi dưới đống đổ nát sau vụ tấn công tên lửa Tomahawk vào khu phức hợp hạt nhân Isfahan của Iran năm ngoái. Nhưng vào thời điểm đó, không có bằng chứng nào cho thấy bất kỳ phần nào của kho dự trữ đã được di chuyển.

Khi cuộc xung đột bắt đầu hồi tháng 2, Mỹ và Israel đã chuẩn bị một kế hoạch phức tạp để đưa các đội biệt kích xuống mặt đất nhằm thu hồi uranium. Trong đó, lực lượng đặc nhiệm Mỹ đã được triển khai đến khu vực cho sứ mệnh đặc biệt này. Các đội biệt kích còn lên kế hoạch xây dựng một đường băng thô sơ ở Iran để vận chuyển các thùng chứa vật liệu vốn đã được làm giàu đến độ tinh khiết 60%. Nhưng chiến dịch này có vẻ rất rủi ro do nguy cơ rò rỉ và phơi nhiễm phóng xạ cao. Ông Trump cuối cùng đã phủ quyết cuộc đột kích của biệt kích, vì lo ngại về thương vong và vì sứ mệnh này quá phức tạp.

Hiện, đang có cuộc thảo luận về việc sử dụng các loại bom xuyên hầm tiên tiến nhất, có khả năng xuyên sâu, nhằm phá hủy uranium trong các hầm chứa ngầm. Ưu điểm của việc ném bom vào địa điểm này là nếu các thùng chứa bị xuyên thủng, có lẽ sẽ không có người nào ở trong khu vực lưu trữ sâu dưới lòng đất. Nhưng bất kỳ cuộc tấn công nào cũng sẽ gây khó khăn trong việc kiểm kê kho dự trữ; do đó khó xác định liệu Iran có chuyển một phần uranium đến địa điểm khác hay không.

Và nếu cuộc không kích chỉ đơn thuần niêm phong lại uranium đã được làm giàu dưới lòng đất, nó sẽ đặt dấu chấm hết cho quá trình bàn giao khoảng 400 kg vật liệu trong bất kỳ thỏa thuận hòa bình cuối cùng nào.

Nhắm mục tiêu vào các lãnh đạo Iran

Nhiệm vụ ám sát các lãnh đạo chính trị và quân sự cấp cao của Iran cũng được đưa vào danh sách của Mỹ và Israel. Trong các cuộc tấn công trước đây, quân đội Israel đã hạ sát hàng chục nhà lãnh đạo Iran, gia đình họ và những người có liên quan đến chương trình hạt nhân của nước này. Khi Đại giáo chủ Ayatollah Ali Khamenei, lãnh đạo tối cao của Iran thiệt mạng, Mỹ và Israel cho rằng chế độ mới ôn hòa hơn và sẵn sàng hợp tác với phương Tây. Nhưng cho đến nay điều đó vẫn chưa xảy ra, và ông Trump ngày càng thất vọng khi mà các mục tiêu chính trị lần lượt đều bị bỏ lỡ, những nhà lãnh đạo mới của Iran đã đưa ra phản ứng không như cách mà Washington mong đợi.

Chính ông Mojtaba Khamenei, con trai và là người kế vị của Đại giáo chủ Ayatollah, thực ra là một giáo sĩ cứng rắn, và lựa chọn ưu tiên của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran. Các đòn tập kích, phong tỏa và đe dọa chỉ càng khiến người Iran cứng rắn và kiên trì hơn với những lựa chọn của mình.

Vậy nên, việc tiếp tục chiến thuật hạ sátlãnh đạo cấp cao đối phương sẽ còn được Mỹ cân nhắc.