Phát biểu tại trụ sở NATO ở Brussels, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth cho biết cuộc đánh giá nhằm bảo đảm NATO tiến tới mô hình trong đó các nước châu Âu giữ vai trò chủ đạo hơn trong việc bảo vệ lục địa này. Theo ông, việc Mỹ duy trì hiện diện quân sự ở mức nào sẽ phụ thuộc vào mức độ các đồng minh tăng cường năng lực quốc phòng và chia sẻ gánh nặng an ninh.

Điểm đáng chú ý là ông Pete Hegseth không chỉ đề cập tới vấn đề chi tiêu quốc phòng. Ông còn chỉ trích một số đồng minh châu Âu vì hạn chế việc sử dụng căn cứ quân sự và không phận của họ trong các chiến dịch quân sự của Mỹ, đồng thời cho biết đây sẽ là một nội dung của cuộc đánh giá.

“Nhiều đồng minh dường như vẫn chưa thực sự thấu hiểu thông điệp mà Tổng thống Donald Trump đã nhiều lần nhấn mạnh với NATO: liên minh cần được củng cố để trở thành một lực lượng quân sự mạnh mẽ và có trách nhiệm hơn. Tổng thống Trump chỉ đưa ra một yêu cầu rất đơn giản đối với các đồng minh, đó là sát cánh cùng nước Mỹ khi Washington cần sự hỗ trợ. Tuy nhiên, thực tế cho thấy vẫn có quá nhiều quốc gia chưa đáp ứng được điều đó”, ông Hegseth nhấn mạnh.

Những phát biểu này phản ánh quan điểm ngày càng rõ rệt trong chính quyền Tổng thống Donald Trump. Mỹ muốn giảm gánh nặng an ninh tại châu Âu để tập trung nhiều nguồn lực hơn cho khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương và cạnh tranh chiến lược với Trung Quốc. Vì vậy, cuộc đánh giá lực lượng lần này có thể được xem là phép thử đối với mức độ sẵn sàng của châu Âu trong việc tự bảo đảm an ninh.

Phản ứng từ châu Âu cho thấy các đồng minh đã bắt đầu điều chỉnh chính sách. Tổng thư ký NATO Mark Rutte cho biết các nước châu Âu và Canada đã tăng thêm khoảng 90 tỷ USD chi tiêu quốc phòng trong năm qua, tương đương mức tăng 20% so với năm trước đó.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz cũng khẳng định châu Âu nhận thức rõ yêu cầu phải tăng cường năng lực tự bảo đảm an ninh: “Chúng tôi đang nỗ lực mạnh mẽ để nâng cao năng lực tự bảo đảm an ninh. Đức triển khai các bước đi này cùng các đối tác châu Âu trên cơ sở phối hợp và tham vấn chặt chẽ trong NATO. Sự hợp tác không chỉ giới hạn trong Liên minh châu Âu mà còn mở rộng tới những đối tác quan trọng như Na Uy và Anh. Các thành viên NATO tại châu Âu đang phối hợp tăng cường năng lực quốc phòng và củng cố vai trò của châu Âu trong liên minh. Chúng tôi hiểu rằng vẫn còn nhiều việc phải làm và đang quyết tâm hành động theo hướng đó”.

Giới chức NATO cũng tìm cách trấn an các đồng minh trước lo ngại về cam kết khi cho rằng các kế hoạch điều chỉnh lực lượng hiện mới mang tính chuẩn bị và chưa phản ánh đầy đủ cách thức liên minh sẽ phản ứng trong trường hợp khủng hoảng.

Mỹ tới nay vẫn khẳng định chưa có kế hoạch rút lực lượng hạt nhân khỏi châu lục, trong khi NATO cũng tái khẳng định vai trò trung tâm của năng lực răn đe hạt nhân trong cấu trúc an ninh của liên minh, coi đây là bảo đảm cuối cùng đối với an ninh của các nước. Tuy nhiên, liên tiếp những cú sốc đang làm gia tăng tính bất định của liên minh xuyên Đại Tây Dương.