Chính quyềncủa Tổng thống DonaldTrump viện dẫn Điều 338 của Đạo luật Thuế quan năm 1930. Điều khoản này cho phép Nhà Trắng áp mức thuế lên tới 50% đối với hàng hóa từ những đối tác nước ngoài bị xác định có hành vi phân biệt đối xử với thương mại Mỹ.

Tuy nhiên, các biện pháp mới gần như chắc chắn sẽ bị thách thức tại tòa án. Trước đó, Canada đã tìm cách thuyết phục Nhà Trắng từ bỏ hoàn toàn thuế quan theo Điều 338, đồng thời đề nghị giảm thuế đối với các sản phẩm công nghiệp như thép và nhôm được áp dụng trên cơ sở Điều 232.

Danh sách chịu thuế gồm hàng chục nhóm sản phẩm, từ gậy khúc côn cầu, rượu vang đến thực phẩm và đồ uống. Do một số mặt hàng quan trọng được miễn trừ, các biện pháp mới chỉ tác động đến một phần hàng nhập khẩu của Mỹ từ Canada.

Hai bên đổ lỗi cho nhau về sự đổ vỡ của cuộc đàm phánthuế quan. Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cáo buộc Canada từ chối hoàn tất thỏa thuận theo các điều khoản đã thống nhất trước đó, đưa ra yêu cầu mới và rút lại một số cam kết.Ông Greer cũng chỉ trích Ottawa tiếp tục duy trì các biện pháp trả đũa kéo dài, trong đó có việc cấm một số hàng hóa và dịch vụ của Mỹ.

Ngược lại, Thủ tướng Canada Mark Carney thông báo đình chỉ đàm phán, viện dẫn những thay đổi vào phút chót trong đề xuất của Washington mà ông gọi là “không công bằng” và “không hiệu quả về kinh tế”.

Theo ông Carney, mức thuế 50% sẽ ảnh hưởng đến khoảng 28 tỷ USD hàng hóa Canada. Ottawa sẽ đáp trả tương ứng, áp dụng biện pháp trả đũa theo nguyên tắc “một đổi một” về giá trị.

Các mặt hàng có nguy cơ chịu tác động gồm sản phẩm sữa, mật ong, đạm whey, mật đường cùng một số đồ uống có cồn. Các doanh nghiệp ở hai nước cảnh báo thuế quan có thể đẩy giá bán tăng và làm gián đoạn chuỗi cung ứng vốn liên kết chặt chẽ giữa Mỹ và Canada.

Trước đó, Tổng thống Trump đã gia hạn thời hạn áp thuế3 ngàyđể hai bên tiếp tục thương lượng. Ông từng tuyên bố đạt được thỏa thuận sơ bộ với Ottawa sau một cuộc điện đàm “rất tốt” với Thủ tướng Carney.

Theo ông Trump, thỏa thuận dự kiến đưa thuế của Canada đối với nông sản Mỹ về 0%, đồng thời có thể đề cập việc giảm thuế đối với thép và nhôm Canada. Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ cho biết thỏa thuận cuối cùng còn bao gồm quyền tiếp cận thị trường cho hàng hóa Mỹ, cam kết an ninh kinh tế và phối hợp về thương mại số.

Tuy nhiên, những bất đồng vào phút chót đã khiến nỗ lực đạt thỏa thuận thất bại. Việc thuế quan có hiệu lực đánh dấu bước leo thang mới trong quan hệ thương mại giữa hai quốc gia vốn là những đối tác kinh tế lớn nhất của nhau.