Bất đồng giữa hai nhà lãnh đạo Mỹ và Israel

Ông Trump đã nhiều kêu gọi ông Netanyahu tránh đẩy căng thẳng leo thang. Gần đây, Tổng thống Mỹ cũng xác nhận hai bên đã có ít nhất một cuộc trao đổi gay gắt, trong đó ông chỉ trích nhà lãnh đạo Israel vì tiếp tục phát động các cuộc tấn công Lebanon - động thái vốn bị Iran xem là "lằn ranh đỏ" trong bối cảnh các cuộc đàm phán mong manh giữa Washington và Tehran vẫn đang diễn ra.

Khi các cuộc không kích của Israel nhằm vào một địa điểm bị nghi là căn cứ của Hezbollah ở Beirut dẫn đến phản ứng đáp trả từ Iran, ông Trump một lần nữa kêu gọi đồng minh kiềm chế. Tuy nhiên, lời kêu gọi này không mang lại kết quả. Những diễn biến trong tuần qua đã để lộ các dấu hiệu căng thẳng ngày càng rõ giữa Washington và Tel Aviv.

Đây không phải lần đầu tiên những dấu hiệu căng thẳng xuất hiện trong quan hệ giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu.

Ngay khi trở lại Nhà Trắng trong nhiệm kỳ thứ hai, ông Trump đã hối thúc Israel chấp nhận một lệnh ngừng bắn với Hamas. Tuy nhiên, khi tiến trình đàm phán đổ vỡ và Israel nối lại chiến dịch quân sự tại Gaza, Tổng thống Mỹ hầu như không công khai phản đối, dù những bất đồng giữa hai bên đã bắt đầu lộ rõ.

Một trong những thời điểm đáng chú ý nhất diễn ra vào tháng 9/2025, khi Israel tiến hành không kích nhằm vào một cuộc họp của Hamas tại Qatar trong lúc các nỗ lực hòa bình đang được thúc đẩy. Cuộc tấn công của Israel khiến ông Trump không hài lòng. Trước sự chứng kiến của Tổng thống Mỹ tại Phòng Bầu dục, ông Netanyahu đã đưa ra một lời xin lỗi hiếm hoi và sau đó nhanh chóng ký kết một thỏa thuận hòa bình mới.

Hồ sơ Iran thậm chí còn phức tạp hơn. Trong khi theo đuổi các cuộc đàm phán với Tehran, ông Trump vẫn ủng hộ chiến dịch quân sự chưa từng có tiền lệ của Israel nhằm vào Iran, thậm chí Mỹ còn tham gia chiến dịch tấn công phá hủy 3 cơ sở hạt nhân được bảo vệ nghiêm ngặt của Tehran.

Tuy nhiên, sau đó, ông Trump đã đưa ra một trong những yêu cầu cứng rắn nhất nhằm kiềm chế các hành động quân sự tiếp theo của Israel. Theo nhiều nguồn tin, quyết định này buộc hàng chục máy bay chiến đấu Israel phải quay đầu trong giai đoạn cuối của cuộc xung đột kéo dài 12 ngày giữa Israel và Iran vào năm 2025.

Mỹ đang mất kiên nhẫn với Israel?

Những dấu hiệu bất đồng tiếp tục xuất hiện vào đầu năm 2026 khi ông Netanyahu vận động Washington can thiệp trực tiếp sau làn sóng biểu tình tại Iran và trong bối cảnh Mỹ - Iran khởi động vòng đàm phán mới. Cuối cùng, ông Trump đã chấp thuận hành động quân sự, tiến hành các tấn công cuối tháng 2 khiến Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei cùng hàng chục chỉ huy cấp cao thiệt mạng, đồng thời gây thiệt hại nặng nề cho nhiều cơ sở quân sự của Tehran.

Tuy nhiên, chiến dịch này không mang lại kết quả nhanh chóng như kỳ vọng. Iran không chỉ duy trì được năng lực chống trả mà còn gây sức ép đáng kể lên Mỹ thông qua việc kiểm soát hoạt động vận chuyển dầu khí qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược của thế giới.

Ông Dennis Ross, cựu nhà ngoại giao Mỹ từng đảm nhiệm nhiều vị trí liên quan đến Trung Đông tại Bộ Ngoại giao cho rằng, giữa ông Trump và ông Netanyahu vẫn tồn tại những khác biệt thực sự về lợi ích và ưu tiên chiến lược.

“Tổng thống Trump muốn mở lại eo biển Hormuz và chấm dứt cuộc chiến. Hiện nay, ông hầu như không còn nhấn mạnh đến tên lửa đạn đạo của Iran hay mối đe dọa từ các lực lượng ủy nhiệm. Ngay cả trong vấn đề hạt nhân, dù ông Trump khẳng định Iran không được sở hữu vũ khí hạt nhân, các tiêu chí bảo đảm mục tiêu đó của ông vẫn mềm mỏng hơn đáng kể so với quan điểm của Thủ tướng Netanyahu”, ông Dennis Ross lưu ý.

Tư trước đến nay, Thủ tướng Israel luôn muốn toàn bộ lượng urani làm giàu của Iran phải bị tiêu hủy hoặc đưa ra khỏi nước này, đồng thời ngăn chặn hoàn toàn khả năng tái thiết cơ sở hạ tầng phục vụ chu trình nhiên liệu hạt nhân.

“Không chỉ vấn đề hạt nhân, ông Netanyahu còn tập trung vào kho tên lửa đạn đạo, các cơ sở sản xuất vũ khí và mạng lưới lực lượng ủy nhiệm của Iran. Nếu như ông Trump muốn cuộc chiến sớm kết thúc, ông Netanyahu lại chưa muốn dừng lại trước khi gây thêm thiệt hại đáng kể cho năng lực tên lửa, máy bay không người lái và khả năng tái thiết sức mạnh quân sự của Tehran”, nhà phân tích Dennis Ross nhận định.

Rủi ro chính trị

Theo ông Daniel Shapiro, cựu Đại sứ Mỹ tại Israel và hiện là nghiên cứu viên cấp cao tại Hội đồng Đại Tây Dương, những khác biệt giữa Tổng thống Donald Trump và Thủ tướng Benjamin Netanyahu phản ánh sự khác biệt ngày càng lớn về lợi ích chiến lược giữa Washington và Tel Aviv.

Người đối mặt với rủi ro chính trị lớn hơn trong mối quan hệ rạn nứt này là Thủ tướng Netanyahu. Trong nhiều năm, ông đã xây dựng hình ảnh là người bảo đảm an ninh cho Israel và là đồng minh thân cận nhất của ông Trump – một chính trị gia có mức độ ủng hộ cao trong xã hội Israel.

“Giờ đây, ông Netanyahu có thể phải bước vào một chiến dịch tranh cử trong bối cảnh Israel bị hạn chế khả năng tiếp tục tấn công các đối thủ mà ông vẫn xem là mối đe dọa, đồng thời mối quan hệ với ông Trump đang xuất hiện những căng thẳng công khai. Điều đó làm suy yếu những lợi thế chính trị quan trọng nhất mà ông từng dựa vào để thuyết phục cử tri”, ông Daniel Shapiro lưu ý.

Những khó khăn của ông Netanyahu không chỉ dừng lại ở mặt trận chính trị. Ông vẫn đang đối mặt với các phiên tòa liên quan đến cáo buộc tham nhũng, bên cạnh nhiều bê bối khác có thể dẫn đến các thách thức pháp lý trong tương lai.

Đáng chú ý, ông Trump – người cũng từng vướng nhiều vụ kiện và cáo buộc hình sự trong quá khứ– đã nhiều lần công khai lên tiếng bảo vệ nhà lãnh đạo Israel. Theo một số nguồn tin, Tổng thống Mỹ thậm chí đã nhắc lại điều này trong cuộc điện đàm căng thẳng với ông Netanyahu hồi tuần trước.

Nhìn bề ngoài, những diễn biến gần đây dường như củng cố nhận định rằng quan hệ giữa hai nhà lãnh đạo đang bước vào giai đoạn đối đầu gay gắt hơn. Tuy nhiên, ông Dan Rothem, nhà phân tích cấp cao tại Diễn đàn Chính sách Israel, cho rằng dù tính toán chính trị không hoàn toàn giống nhau, cả ông Trump và ông Netanyahu đều có thể tìm cách biến những bất đồng hiện nay thành lợi thế chính trị.

“Tôi sẽ không thiên về khả năng mối quan hệ giữa ông Netanyahu và ông Trump rạn nứt. Cho đến nay, Tổng thống Trump đã gây sức ép trong một số vấn đề liên quan đến Lebanon và Iran, nhưng phần lớn vẫn tránh đối đầu trực diện với ông Netanyahu, người mà ông hiểu rất rõ cả về chiến lược lẫn chính trị”, ông Dan Rothem nhận định.

Nói cách khác, những căng thẳng hiện nay có thể phản ánh các bất đồng thực chất về chiến lược, nhưng chưa đủ để khẳng định liên minh chính trị giữa hai nhà lãnh đạo đang đổ vỡ. Trong bối cảnh cả hai đều đứng trước những tính toán quan trọng về quyền lực và tương lai chính trị, sự cạnh tranh và hợp tác nhiều khả năng vẫn sẽ tiếp tục song hành.