Những ngày cận Tết Trung thu, các vườn hồng không hạt ở vùng cao phía Bắc tỉnh Thái Nguyên bắt đầu vào vụ thu hoạch. Năm nay, thời tiết khiến nhiều vườn giảm sản lượng, nhưng quả to, mẫu mã đẹp và giá bán tại vườn cao hơn năm trước. Bên cạnh tiêu thụ quả tươi, một số địa phương đang mở rộng chế biến và tổ chức trải nghiệm tại vườn để tìm thêm đầu ra cho loại quả đặc trưng của mùa thu vùng cao.

Tại thôn Quảng Khê, xã Đồng Phúc, gia đình chị Hoàng Thị Hường đang thu hái những lứa hồng chín đầu vụ. Gần 400 cây hồng của gia đình cókhoảng 250 cây cho quả, sản lượng năm nay ước đạt 2 tấn. Dù số quả trên cây không nhiều như mọi năm, những chùm hồng vẫn khá đều, vỏ chuyển dần sang màu vàng óng.

Chị Hường cho biết: “Năm nay, sản lượnghồng của gia đình có giảm do ảnh hưởng của thời tiết, nhưng bù lại chất lượng quả khá tốt, quả to, đều, màu sắc đẹp và mẫu mã bắt mắt hơn mọi năm. Giá cả năm nay cao hơn năm ngoái, năm ngoái được 24 - 25 nghìn đồng/kg, năm nay được 27 - 28 nghìn đồng/kg tại vườn”.

Toàn khu vực hiện có hơn 800 ha hồng không hạt, với hai giống chủ yếu là LT1 và hồng ta, tập trung tại các xã Chợ Đồn, Chợ Rã, Đồng Phúc, Na Rì, Nghiên Loan, Thượng Minh, Ngân Sơn... Hồng có quả khá to, khi chín chuyển màu vàng, thịt giòn và ngọt. Sau khi thu hái, người dân thường ngâm quả trong nước sạch từ 3 đến 5 ngày để khử vị chát trước khi đưa ra thị trường.

Tại xã Na Rì, hơn 40 ha hồng không hạt LT1 đang cho thu hoạch. Sản lượng năm nay giảm nhẹ, trong khi giá bán tăng khoảng 8.000 - 10.000 đồng/kg so với vụ trước. Gia đình ông Hoàng Văn Việt, ở thôn Phiêng Cuôn, có hơn 2 ha hồng đã trồng trên 7 năm.

Ông Việt cho biết:“Cây hồng này từ năm thứ 5 là bắt đầu có quả, cho thu hoạch rồi. So với các cây trồng khác thì cây này ít sâu bệnh, chăm sóc cũng đơn giản hơn cây cam, cây quýt. Từ năm thứ 6, thứ 7 trở đi, bình quân mỗi cây cho khoảng 30 - 40 cân quả”.

Đất đồi, độ dốc và điều kiện khí hậu của Na Rì khá phù hợp với cây hồng. Địa phương hiện có khoảng 60 ha và đặt mục tiêu nâng diện tích lên khoảng 150 ha trong giai đoạn 2026 - 2030. Cùng với mở rộng vùng trồng, chính quyền xã đang hướng dẫn người dân về kỹ thuật trồng, chăm sóc và thu hái để bảo đảm chất lượng quả.

Bà Bùi Thị Thu, Phó Chủ tịch UBND xã Na Rì, cho biết:“Trên địa bàn xã trồng khoảng 60 ha và định hướng giai đoạn 2026 - 2030 là trồng khoảng 150 ha cây hồng. Cây hồng phát triển, sinh trưởng rất dễ trên địa hình đồi núi của xã Na Rì. UBND xãcũng đã hướng dẫn các quy trình kỹ thuật đối với việc trồng cũng như chăm sóc cây và chăm sóc giai đoạn thu hoạch quả. Thời điểm này cây cho thu hoạch quả khoảng hơn 40 ha, đem lại hiệu quả kinh tế rất cao, là một trong những cây xóa đói giảm nghèo của xã”.

Nếu chỉ tiêu thụ quả tươi trong thời gian ngắn, đầu ra của hồng dễ chịu áp lực khi thu hoạch đồng loạt. Vì vậy, vài năm gần đây, một số hợp tác xã trên địa bàn đã đưa hồng không hạt vào chế biến và phát triển sản phẩm OCOP. Hồng sấy dẻo, hồng treo gió giúp kéo dài thời gian bảo quản, đồng thời tạo thêm lựa chọn ngoài sản phẩm quả tươi.

Một hướng đi khác đang được thử nghiệm là kết hợp mùa hồng chín với hoạt động tham quan, trải nghiệm. Tại xã Nghiên Loan, một số vườn được lựa chọn làm điểm đón khách, để du khách tham quan và tự tay hái hồng. Hoạt động này vừa giới thiệu sản phẩm tại nơi trồng, vừa giúp người mua biết thêm cách chăm sóc, thu hái và xử lý quả trước khi sử dụng.

Ông Triệu Văn Quý, ở thôn Nà Vài, có vườn hồng được xã Nghiên Loan lựa chọn tổ chức trải nghiệm trong mùa thu hoạch năm nay, chia sẻ: “Tôi rất vui khi vườn hồng của gia đình được chọn làm điểm đón khách tham quan. Đây là cơ hội tuyệt vời để chúng tôi giới thiệu quả hồng không hạt đặc sản và hình ảnh quê hương đến du khách thập phương. Tôi rất mong hoạt động này sẽ giúp mở rộng đầu ra cho quả hồng, từ đó tăng thêm thu nhập cho gia đình”.

Mùa thu hoạch năm nay cho thấy cây hồng vẫn mang lại nguồn thu đáng kể ngay cả khi sản lượng biến động do thời tiết. Tuy nhiên, việc mở rộng diện tích cần đi cùng kiểm soát chất lượng và thị trường tiêu thụ. Chế biến sâu, xây dựng sản phẩm OCOP và tổ chức trải nghiệm tại vườn đang mở thêm những kênh tiêu thụ mới, để quả hồng không chỉ được bán gọn trong chính vụ mà còn có thể tiếp cận người tiêu dùng trong thời gian dài hơn.