Ý thức chủ động phòng tránh cần được xây dựng ra sao trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang biến những điều "bất thường" trở thành "bình thường"?Phóng viênVOV đã phỏng vấnPGS.TS Phạm Thị Thanh Ngà, Viện trưởng ViệnKhoa họcKhí tượng Thủy văn,Môi trường và biển.

PV: Thưa bà, hiện tượng mưa đá kèm dông lốc mạnh liêntục tại các tỉnh khu vực phía Bắc những ngày gần đâycó phải là một hiện tượng bất thường vào thời điểm cuối tháng 4 đầu tháng 5 này không?

PGS.TS Phạm Thị Thanh Ngà: Trước hết phải nói rằng các hiện tượng giông lốc mưa đá là một trong 22 loại hình thiên tai thường xuyên xảy ra tại Việt Nam. Loại hình giông lốc này xảy ra trong giai đoạn chuyển mùa, tháng 4, tháng 5 và tháng 9, tháng 10 đặc biệt khu vực phía Bắc. Đây là kết quả của các hình thế thời tiết gây ra hiện tượng đối lưu hình thành các đám mây giông phát triển đi kèm với đó là lốc, mưa đá sấm sét và gió giật mạnh. Giai đoạn này thường xuyên xảy ra khi có không khí lạnh xâm nhập đối với nền nhiệt độ bên dưới đang nóng. Nó là hiện tượng thường xuyên cũng không có gì quá đặc biệt.

PV: Từ lúc phát hiện dấu hiệu dông mạnh đến khi hiện tượng xảy ra thực tế là bao lâu? Liệu thời gian đó có đủ để người dân kịp phản ứngtránh trú vào nơi an toànhay không, thưa bà?

PGS.TS Phạm Thị Thanh Ngà:Chúng ta hoàn toàn có thể cảnh báo được hiện tượng này, nhưng người dân phải tiếp nhận thông tin này như là dự báo trước khoảng 30 phút đến 1 tiếng, thậm chí là 3 tiếng là chúng ta hoàn toàn có thể chủ động để phòng tránh được. Đó là khâu tiếp nhận thông tin. Khâu tiếp theo là chuẩn bị và hành động. Chúng ta phải nhận diện được là đối với từng loại hình thiên tai nguy cơ xảy ra là gì? Ví dụ đối với hiện tượng dông lốccó thể là gió giật, gió lốc, cây cối dễ đổ, các biển báo có thể rơi xuống, lốc xoáy có thể nhấc, tốc mái rất nhiều. Sấm chớp và nguy hiểm nhất là mưa đá. Như vậy chúng ta có thể chủ động phòng chống đối với nhà cửa, chuồng trại, vườn tược, cây trồng, vật nuôi và nhất là bản thân con người nữa.

PV: Khi dông lốc, mưa đá xảy ra ảnh hưởng rất lớn đến hoa màu của các tỉnh phía Bắc, bà có lời khuyên nào để bà con nông dân bảo vệ hoa màu trước nguy cơ mưa đá và gió giật mạnh như những ngày vừa rồi?

PGS.TS Phạm Thị Thanh Ngà:Quan trọng là bước nhận diện rủi ro để chủ động từ trước. Giải pháp trước tiên là phải chuẩn bị trước khi mùa dông đến, chứ không phải chờ khi xảy ra rồi chúng ta mới ứng phó, vì lúc ấy rất bị động và có thiệt hại rồi. Người dân cần thường xuyên theo dõi bản tin,đặc biệt chú trọng các tháng chuyển mùa khi chúng ta biết nó thường xuyên xảy ra, cường độ mạnh hơn, diện rộng hơn, như trận dông vừa rồi không phải uy mô nhỏ nữa mà quy mô rất lớn, kéo dài các tỉnh phía Bắc vì cùng lúc kết hợp nhiều hình thế thời tiết. Thứ hai, ở những vùng thường xuyên có mưa đá thì có những biện pháp thích ứng sử dụng các lưới phòng chống tránh đá rơi trực tiếp vào hoa màu, có lớp bảo vệ thuận tiện hơn, có gia cố trước các cây yếu trước mùa mưa dông, rồi sau khi xảy ra cần nhanh chóng kiểm tra, cắt bỏ phần dập nát. Về lâu dài sản xuất nông nghiệp gần gắn chặt với thông tin khí hậu và cảnh báo sớm.

PV: Để sống chung với thời tiết cực đoan, theo bà, hạ tầng đô thị của chúng ta cần phải thích ứng như thế nào trong tương lai?

PGS.TS Phạm Thị Thanh Ngà: Khi cải tạo hay xây dựng tiếp chúng ta cần chú trọng đến quy hoạch và quy hoạch cần tính đến những rủi ro của khí hậu để lập các bản đồ rủi ro đối với thiên tai từng loại hình để có quy hoạch phù hợp khi chúng ta cải tạo hệ thống đường sá, tàu điện ngầm,… đặc biệt trong thiết kế cần gia tăng biên an toàn, với mưa cực đoan, ngập đô thị tần suất không phải hàng trăm năm nữa mà sẽ ngắn hơn.

PV: Xin trân trọng cảm ơn bà!