Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Namvừa có báo cáo tổng kết 13 năm thực hiện Quyết định số 217-QĐ/TW về quy chế giám sát và phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội) và Quyết định số 218-QĐ/TW ngày 12/12/2013 của Bộ Chính trị (khóa XI) quy định về việc MTTQ Việt Nam, các đoàn thể chính trị - xã hội và nhân dân tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền.

Báo cáo khẳng định, hoạt động giám sát, phản biện xã hội; góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền của MTTQ Việt Nam trong những năm qua đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, nhất là từ khi Bộ Chính trị khóa XI ban hành Quyết định số 217, Quyết định số 218.

Sau 13 năm triển khai thực hiện, hoạt động giám sát, phản biện xã hội, góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền của MTTQ Việt Nam các cấp ngày càng nền nếp, sâu rộng, hiệu quả, thiết thực.

Trong 13 năm qua, MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội các cấp đã chủ trì tổ chức 825.747 cuộc giám sát.Trong đó, cấp Trung ương MTTQ Việt Nam tổ chức 32 cuộc; cấp tỉnh 36.202 cuộc; cấp huyện, xã 789.513 cuộc.

Công tác giám sát được thực hiện bài bản. Nhiều ý kiến, kiến nghị sau giám sát được các cơ quan chức năng tiếp thu và phản hồi, góp phần tạo niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước.

Tuy nhiên, theo báo cáo, tỷ lệ các ý kiến, nội dung tiếp thu, phản hồi của các cơ quan, tổ chức, cá nhân được giám sát còn thấp. Đối với các kiến nghị, một số cơ quan có phản hồi chung chung, chỉ ghi nhận sẽ nghiên cứu hoặc có văn bản chỉ đạo các cơ quan có thẩm quyền nghiên cứu, xem xét giải quyết.

Đối với công tác phản biện xã hội, theo tổng hợp số liệu, trong 13 năm từ năm 2013 – 2026, MTTQ các cấp đã chủ trì tổ chức được 104.182 cuộc, trong đó Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam chủ trì 30 cuộc phản biện; cấp tỉnh chủ trì 13.960 cuộc, cấp huyện, xã 90.192 cuộc…

Nhìn chung, công tác phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam các cấp đã dần đi vào nề nếp. Một số địa phương bước đầu đã đa dạng hóa các hình thức phản biện, bên cạnh hình thức tổ chức hội nghị đã tổ chức theo hình thức gửi dự thảo văn bản hoặc tổ chức đối thoại.

Nhiều ý kiến phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội được các cơ quan soạn thảo tiếp thu, phản hồi; được dư luận và nhân dân đồng tình, đánh giá cao như điều kiện hưởng lương hưu đối với cán bộ nữ chuyên trách cấp cơ sở (Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014), chính sách đào tạo, bồi dưỡng cho cán bộ, công chức, chính sách hỗ trợ thẻ bảo hiểm y tế cho một số nhóm đối tượng ở một số địa phương…

Hoạt động phản biện xã hội đã và đang trở thành một kênh thông tin quan trọng giúp Đảng, Nhà nước khi xem xét, quyết định các vấn đề quan trọng trong công tác lãnh đạo, quản lý, điều hành đất nước. Tuy nhiên, việc tiếp thu, phản hồi ý kiến kiến nghị sau phản biện chưa được thực hiện nghiêm túc, chủ yếu phản biện một chiều.

Xây dựng cơ chế theo dõi phản hồi kiến nghị sau giám sát,phản biện

Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam nhấn mạnh 5 nhiệm vụ, giải pháp thời gian tới, trong đó, rà soát, bổ sung và hoàn thiện cơ chế, quy định pháp luật về giám sát, phản biện xã hội, góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội.

Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam nêu sẽ xây dựng cơ chế theo dõi tiếp thu, phản hồi ý kiến kiến nghị sau giám sát, sau phản biện và góp ý; đổi mới nội dung, phương thức giám sát, phản biện xã hội, góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội.

Kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác giám sát, phản biện xã hội, góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền.

"Nghiên cứu, đề xuất có cơ chế luân chuyển cán bộ mặt trận sang làm tại các cơ quan nhà nước để rèn luyện, học tập kinh nghiệm đáp ứng yêu cầu của công tác giám sát, phản biện trong tình hình mới”, báo cáo nêu rõ.

Báo cáo của Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam cũng nêu cụ thể một số đề xuất, kiến nghị sửa đổi, bổ sung Quyết định số 217 , 218; đề xuất ban hành quyết định mới của Bộ Chính trị thay thế Quyết định số 217, 218.

Trong đó, đáng chú ý là đề nghị nghiên cứu sửa đổi, bổ sung quy định rõ hơn về quy trình giám sát; xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể, thời hạn giải quyết và chế tài trong trường hợp không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ. Trong đó xác định rõ trách nhiệm của người đứng đầu; thời hạn tiếp thu, giải trình ý kiến kiến nghị của cơ quan, tổ chức, cá nhân được giám sát; cơ quan, tổ chức có văn bản được phản biện.

Nghiên cứu mở rộng phạm vi, hình thức giám sát, phản biện xã hội; mở rộng đối tượng giám sát bao gồm doanh nghiệp cung cấp dịch vụ công, các dự án đầu tư công lớn…

Đồng thời có cơ chế bảo vệ, khuyến khích tổ chức, cá nhân tham gia giám sát, phản biện xã hội, góp ý nhằm bảo đảm tính khách quan, thẳng thắn, tránh tâm lý e ngại, nể nang.