Chuyển đổi thành công sang mô hình nông nghiệp hữu cơ đạt chuẩn PGS – phương thức canh tác không sử dụng hóa chất, dựa vào các chu trình sinh thái tự nhiên – vườn rau của một lão nông ở xã Thanh Bình, tỉnh Đồng Tháp đang trở thành điểm sáng tiêu biểu tại địa phương. Không chỉ tạo ra nguồn nông sản sạch, an toàn, mô hình còn nhận được sự đồng hành của tổ chức Seed to Table (Nhật Bản) trong hỗ trợ phát triển nông nghiệp hữu cơ, cải thiện sinh kế cho nông dân và bảo vệ môi trường, qua đó từng bước khẳng định giá trị bền vững.

Ở tuổi 71, lão nông Lê Thanh Quang là minh chứng tuyệt vời cho tinh thần nhạy bén của người nông dân thời kỳ công nghệ. Tận dụng khéo léo mảnh vườn rộng 500m2, ông biến những thùng xốp nhỏ thành các luống rau xanh mướt, ngày ngày miệt mài chăm chút bằng tất cả niềm đam mê. Không đầu tư lớn, nhưng khu vườn nhỏ của ông Quang lúc nào cũng xanh mát nhiều loại rau màu theo mùa.

Những chiếc thùng xốp cũ được tận dụng làm nơi gieo trồng cải xanh, rau thơm, mồng tơi, cà chua… Từng luống rau được chăm chút bằng sự tỉ mỉ và kinh nghiệm tích góp sau nhiều năm thay đổi cách sản xuất.Lợi nhuận từ canh tác rau theo hướng hữu cơ cao hơn khoảng 15% so với trồng các loại cây màu khác và sản xuất theo phương thức thông thường.

Tuy nhiên, theo ông Lê Thanh Quang, dù lợi nhuận không quá cao nhưng làm rau sạch không chỉ để bán hay phục vụ bữa ăn gia đình, mà còn là cách bảo vệ sức khỏe cho cộng đồng và bản thân; đồng thời góp phần định hướng người dân đến nền nông nghiệp hữu cơ, an toàn và bền vững.

“Trước kia tôi làm rẫy, nhưng khoảng 4 - 5 năm nay tôi mở ra chương trình làm rau hữu cơ. Sản xuất rau hữu cơ khó nhưng an toàn cho sức khỏe con người vì không có dùng phân thuốc hóa học, chỉ làm thảo dược như tỏi, ớt xịt xua đuổi côn trùng. Thuốc dưỡng cây cũng được ủ men vi sinh, chuối chín,…”, ông Quang cho biết.

Không còn phân thuốc hóa học như trước kia, khu vườn của ông Quang được vun trồng bằng các chế phẩm sinh học từ gừng, tỏi, ớt và men vi sinh,... Một mô hình nhỏ, nhưng đang cho thấy giá trị lớn từ nông nghiệp an toàn, bền vững và gần gũi với sức khỏe cộng đồng.

Bà Trần Thị Thuỳ, Trung tâm Cung ứng dịch vụ công,xã Thanh Bình, tỉnh Đồng Tháp cho biết, mô hình sản xuất rau hữu cơ của ông Quang mang lại hiệu quả. “Vườn rau hữu cơ không phải tiếp xúc với thuốc bảo vệ thực vật, rất an toàn đảm bảo sức khỏe. Sau khi thu hoạch, sản phẩm đưa ra thị trường rất an toàn, bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình và xã hội, cũng như mang lại lợi ích kinh tế cao. Để tận dụng lúc nhàn rỗi của bà con, thay vì đi làm thuê làm mướn bằng việc canh tác ngay tại gia đình, tránh bị lệ thuộc”, bà Thùy nhận xét.

Để làm được nông nghiệp theo hướng hữu cơ, sinh học, người nông dân phải thay đổi nhiều tập quán cũ. Từ cách xử lý sâu bệnh, chăm đất đều đòi hỏi sự kiên trì và chịu khó học hỏi. Những ngày đầu chuyển đổi, ông Quang cũng gặp không ít khó khăn vì chưa quen kỹ thuật, hiệu quả chưa thấy ngay. Nhưng nhờ sự hỗ trợ từ ngành chuyên môn, các lớp tập huấn và những mô hình thực tế, ông dần tích lũy kinh nghiệm, để duy trì khu vườn nhỏ của mình.

Điều đáng quý và cũng là thành quả lớn nhất sau nhiều năm kiên trì theo đuổi mô hình canh tác hưu cơ của ông Lê Thanh Quang, không còn chỉ nằm ở những luống rau xanh sạch, cho hiệu quả kinh tế ổn định, còn ở chính sức khỏe và tinh thần của người nông dân; bởi vì giờ không phải thường xuyên tiếp xúc với thuốc bảo vệ thực vật hóa học độc hại như trước đây.

Mặc dù đã bước sang tuổi“xưa nay hiếm”,ông Quang vẫn giữ được sự dẻo dai, minh mẫn và nguồn năng lượng tích cực mỗi ngày. Với ông, việc được tự tay chăm sóc từng luống rau, tận hưởng không khí trong lành của khu vườn mỗi sáng sớm không chỉ là công việc quen thuộc mà còn trở thành niềm vui tuổi già, giúp cuộc sống thêm ý nghĩa và an yên. “Bước đầu sản xuất cũng có khó khăn, nhưng làm dần mình rút kinh nghiệm. Các cán bộ chuyên môn cũng đưa đi thực tập ở tỉnh, hướng dẫn sử dụng thuốc men. Sản xuất rau hữu cơ không nặng nhọc nên vừa sức với người lớn tuổi”, ông Quang nói.

Bà Trần Thanh Thủy, Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã Thanh Bình, tỉnh Đồng Tháp cho biết, mặc dù hiện nay mô hình canh tác rau hữu cơ của lão nông Lê Thanh Quang vẫn còn quy mô nhỏ, lợi nhuận chưa cao, đầu ra còn gặp nhiều khó khăn khi sản phẩm chủ yếu mới được tiêu thụ tại 2 điểm bán rau hữu cơ ở TP.HCM và 2 điểm tại phường Cao Lãnh, nhưng bước đầu cho thấy sản xuất theo hướng hữu cơ đã mang lại hiệu quả tích cực về kinh tế, sức khỏe và môi trường.

“Trong thời gian tới, với vai trò là khuyến nông, Trung tâm tuyên truyền đến từng hộ dân, để bà con tiếp cận nhiều hơn và nhân rộng mô hình này trong thời gian tới, từ đó mang lại hiệu quả hơn cho bà con”, bà Thủy khẳng định.

Chỉ từ vài trăm vuông đất quanh nhà, ông Lê Thanh Quang cho thấy nông nghiệp sạch không nhất thiết phải bắt đầu từ những mô hình lớn. Đó có thể là những luống rau trong thùng xốp, là sự thay đổi từ cách nghĩ, cách làm của người nông dân, để từng ngày tạo ra những sản phẩm an toàn hơn cho gia đình và xã hội. Từ những mảnh vườn nhỏ ấy, những giá trị sống xanh, sống khỏe cũng đang dần được lan tỏa trong cộng đồng.