Theo Ủy viên phụ trách Mở rộng EU Marta Kos, sáng kiến này nhằm đẩy nhanh tiến trình gia nhập, chứ không phải giải pháp thay thế tư cách thành viên chính thức. Các quốc gia ứng viên có thể tham gia trước vào một số lĩnh vực trọng yếu như năng lượng, giao thông, trí tuệ nhân tạo và quốc phòng nếu đáp ứng yêu cầu cải cách và đồng thuận với chiến lược của Khối 27. Quyền lợi này mang tính thuận nghịch, đồng nghĩa việc tiếp cận các chính sách ngành có thể bị đình chỉ hoặc hủy bỏ nếu quốc gia liên quan quay lưng lại với các nguyên tắc cốt lõi của EU.

Đề xuất này cũng nhằm xóa bỏ rào cản từ 75 vòng bỏ phiếu đồng thuận hiện nay, vốn thường bị các nước lợi dụng để mặc cả chính trị hoặc cản trở nhau vì những bất đồng trong quá khứ. Brussels cũng đưa ra điều khoản bảo đảm nghiêm ngặt: trong vòng 15 năm đầu sau khi gia nhập, mọi biện pháp trừng phạt đối với thành viên mới vi phạm giá trị chung sẽ mặc nhiên được thông qua, trừ khi Hội đồng châu Âu bác bỏ bằng đa số đủ điều kiện. Đồng thời, các nước mới phải tự nguyện cam kết không phong tỏa tiến trình gia nhập của những ứng viên tiếp theo vì mâu thuẫn song phương, nhằm vô hiệu hóa kịch bản đối đầu giữa các quốc gia như Serbia và Kosovo.

Trên thực tế, mức độ sẵn sàng giữa các ứng viên có sự phân hóa rõ rệt. Montenegro đang dẫn đầu và là ứng viên thử nghiệm đầu tiên cho mô hình này, với mục tiêu trở thành thành viên thứ 28 của EU vào năm 2028 khi hiệp ước gia nhập đang được soạn thảo. Ukraine và Moldova được thúc đẩy mạnh mẽ vì lý do địa chính trị, nhưng tư cách gia nhập của Ukraine đối mặt thách thức lớn từ quy mô nông nghiệp khổng lồ, nguy cơ làm đảo lộn Chính sách Nông nghiệp Chung của khối. Toàn bộ gói đề xuất sẽ được lãnh đạo 27 nước thành viên đưa ra thảo luận tại hội nghị thượng đỉnh giữa tháng 10 sắp tới.