Chiều nay (25/5), Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương tổ chức hội nghị báo cáo viên Trung ương tháng 6. Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp tại Hà Nội và trực tuyến với các điểm cầu tại các địa phương. Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Phan Xuân Thủy chủ trì hội nghị.

Tại hội nghị, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Nguyễn Phương Thủycho biết, với 9 chương và 36 điều, Luật Thủ đô2026 đã điều chỉnh khá toàn diện gần như mọi vấn đề liên quan đến xây dựng, quản lý, phát triển và bảo vệ Thủ đô.

Điểm đột phá quan trọng nhất của luật là phân quyền mạnh mẽ hơn cho chính quyền Hà Nội. Luật xác lập khá rõ nguyên tắc phân quyền triệt để, toàn diện và phân định rõ thẩm quyền của Chính phủ, thành phố. Luật đã traocho Hà Nội gần 200 nhóm thẩm quyền đặc thù, vượt trội trong nhiều lĩnh vực từ quy hoạch, đầu tư, tài chính, tổ chức bộ máy, khoa học công nghệ, chuyển đổi số, quản trị đô thị, môi trường, văn hóa, y tế, giáo dục...

“Ý nghĩa của vấn đề này không chỉ nằm ở việc đơn giản hóa thủ tục hành chính mà sâu xa hơn là thay đổi cách điều hành, phát triển. Việc phân quyền mạnh hơn cho Hà Nội lần này thực chất là đưa quyền quyết định đến gần thực tiễn hơn, đáp ứng kịp thời yêu cầu phát triển đặc thù của một đô thị hiện đại, giúp chính quyềncó thể ban hành chính sách nhanh hơn, thích ứng hơn và trực tiếp chịu trách nhiệm nhiều hơn, thực sự trở thành một chính quyền gần dân, sát dân và kịp thời hơn với yêu cầu của người dân”, bà Nguyễn Phương Thủy nhận xét.

Theo bà Thủy, điều đáng chú ý là khi trao quyền mạnh hơn thì đồng thời cũng đặt ra yêu cầu tăng cường giám sát, kiểm tra hậu kiểm và trách nhiệm giải trình. Luật đặt ra những nguyên tắc, cơ chế để quy định các nội dung này với trách nhiệm rất cụ thể của các cơ quan từ Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ngành đến chính quyền địa phương. Có thể nói đây là lần đầu tiên trong một đạo luật về quản trị đô thị, vấn đề phân quyền và kiểm soát quyền lực được nhấn mạnh và đặt ra song hành ngay trong thiết kế thể chế.

"Điều đó cho thấy một nhận thức rất tiến bộ: Phân quyền mạnh hơn nhưng không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý; tăng quyền tự chủ không có nghĩa là giảm trách nhiệm; trao thêm quyền hạn đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực, trách nhiệm giải trình và yêu cầu kiểm soát quyền lực.

Một chính quyền đô thị hiện đại không thể vận hành theo mô hình mọi việc đều xin ý kiến cấp trên, càng không thể duy trì quá nhiều tầng nấc trung gian trong quá trình ra quyết định. Nhưng ngược lại, một chính quyền được phân quyền mạnh hơn thì cũng phải chịu sự giám sát chặt chẽ hơn từ các cơ quan dân cử, từ hệ thống cơ quan thanh tra, kiểm tra, giám sát của Nhà nước và quan trọng hơn là từ chính người dân và doanh nghiệp", bà Nguyễn Phương Thủy nhấn mạnh.

Điểm đột phá thứ hai là tư duy xây dựng pháp luật chuyển từ thi hành pháp luật sang chủ động kiến tạo pháp luật. Nếu như trước đây địa phương chủ yếu thực thi các quy định do Trung ương ban hành thì lần này Hà Nội đã được trao không gian rộng hơn, chủ động hơn trong việc đề xuất, thiết kế và thử nghiệm các chính sách phù hợp với yêu cầu phát triển của Thủ đô.

Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, điểm nổi bật nhất của luật lần này là quy định cho phép Hà Nội được chủ động quyết định và tổ chức triển khai thí điểm các cơ chế, chính sách mới trong một số lĩnh vực khác với quy định của luật, nghị quyết của Quốc hội hoặc đối với những vấn đề mà pháp luật chưa có quy định để áp dụng trên địa bàn thành phố Hà Nội. Đây là quy định mang tính đột phá và là một bước chuyển rất mạnh về tư duy quản lý. Thay vì cách “chưa có quy định thì chưa làm”, luật lần này bước đầu chuyển sang tư duy “thể chế mở đường cho cái mới”, sát với yêu cầu và đòi hỏi của thực tiễn.

Đột phá thứ ba là đột phá về mô hình phát triển đô thị hiện đại, tích hợp và bền vững.Nếu như trước đây phát triển đô thị chủ yếu thiên về mở rộng không gian xây dựng và phát triển hạ tầng theo chiều rộng thì lần này luật tiếp cận theo hướng tổ chức lại không gian phát triển đô thị theo mô hình hiện đại, kết hợp xanh và bền vững hơn.

Nội dung đột phá thứ tư là đột phá về huy động và khơi thông nguồn lực phát triển.Ngay từ khi soạn thảo luật, Thành ủy và chính quyền thành phố Hà Nội đã xác định rõ quan điểm: Hà Nội không xin thêm tiền, không xin thêm nguồn lực từ Trung ương mà Hà Nội chỉ cần cơ chế.Luật lần nàykhông bổ sung thêm ưu đãi, thay vào đó, luật cho Hà Nội nhiều cơ chế chủ động hơn trong quyết định các vấn đề về tài chính, ngân sách; huy động nguồn lực; khai thác tài sản công; phát triển hạ tầng theo phương thức đối tác công tư PPP; thu hút các nhà đầu tư chiến lược và phát triển các ngành kinh tế có giá trị gia tăng cao.

Nhiều quy định mới của luậtcho phép thành phố chủ động hơn trong khai thác quỹ đất, không gian ngầm, không gian vùng phụ cận, tài sản công và các nguồn lực từ chuyển đổi số để tạo thêm nguồn vốn cho đầu tư phát triển hạ tầng đô thị, giao thông công cộng và cải thiện chất lượng sống của người dân.

Nội dung đột phá thứ năm là về phát triển vùng và vai trò dẫn dắt phát triển của Thủ đô. Luật đặc biệt nhấn mạnh liên kết phát triển của vùng Thủ đô, vùng đồng bằng sông Hồng, vùng trung du và miền núi phía Bắc cũng như của cả nước; đồng thời xác định Hà Nội giữ vai trò điều phối trong một số nội dung liên kết vùng cụ thể.

"Những cơ chế, chính sách mới được thí điểm nếu triển khai hiệu quả thì Hà Nội có thêm công cụ để tháo gỡ các điểm nghẽn phát triển, hơn nữa còn trở thành một “phòng thí nghiệm thể chế” để thử nghiệm các mô hình quản trị mới. Trên cơ sở đó sẽ tổng kết thực tiễn, hoàn thiện pháp luật để nhân rộng áp dụng cho các địa phương khác trên cả nước", bàNguyễn Phương Thủy cho biết.