Mạnh dạn đề xuất các cơ chế vượt trội, bớt thí điểm

Phát biểu khai mạc, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh (UBND TP.HCM) Nguyễn Mạnh Cường cho biết, hội thảo nhằm lắng nghe góp ý của các nguyên lãnh đạo Trung ương và Thành phốcó nhiều kinh nghiệm thực tiễn trong lãnh đạo, điều hành. Qua đó, góp phần hoàn thiện dự thảo Luật Đô thị đặc biệt trước khi Thành phốphối hợp với Bộ Tư pháp và các cơ quan Trung ương thực hiện các bước tiếp theo theo trình tự xây dựng luật.

Góp ý tại hội thảo, ông Phạm Chánh Trực, nguyên Phó Bí thư Thường trực Thành ủy TP.HCM cho rằng, dự thảo cần xác định rõ tính chất đặc biệt của Thành phốlàm nền tảng xây dựng cơ chế, chính sách phù hợp.

Theo ông, TP.HCM có 6 đặc tính nổi bật gồm: Vai trò lịch sử gắn với hành trình tìm đường cứu nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh; vị thế trung tâm kinh tế lớn của vùng Nam Bộ và Nam Tây Nguyên; đầu mối liên kết với cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài; tiềm năng khoa học - công nghệ hàng đầu cả nước; truyền thống năng động, sáng tạo của người Sài Gòn; và vai trò tiên phong trong phát triển đất nước.

Ông Phạm Chánh Trực đề xuất, dự thảo luật cần có các điều khoản mạnh về phân quyền nhằm phát huy vai trò hạt nhân của Thành phốtrong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam; đồng thời xác định rõ không gian phát triển đa chiều, mô hình đô thị đa trung tâm và cơ chế quản lý hiệu quả đối với đất đai, nhà ở xã hội theo định hướng phát triển bền vững.

Trong khi đó, bà Phạm Phương Thảo, nguyên Phó Bí thư Thành ủy TP.HCM góp ý, dự thảo luật cần ngắn gọn, đầy đủ; lược bỏ những nội dung đã được quy định trong pháp luật hiện hành, đồng thời kế thừa các cơ chế đặc thù từ các nghị quyết trước đây.

Theo bà Phạm Phương Thảo, tinh thần của luật là “làm luôn”, không cần chờ hướng dẫn. Bà cũng đề xuất bỏ nội dung “tham vấn bộ, ngành” trong một số quy định để đẩy nhanh triển khai, đồng thời hạn chế các điều khoản thí điểm vì “cái gì cũng thí điểm thì ngập ngừng quá”.

"Tôi thấy rải rác trong luật chỗ này thí điểm, chỗ kia thí điểm. Trong Luật,cái gì luật hóa được thì đưa vào luôn, không thí điểm. Cần thiết theo yêu cầu thực tiễn cuộc sống, yêu cầu phát triển thì ta sửa luật", bà Phạm Phương Thảo đề xuất.

Bà Nguyễn Thị Quyết Tâm, nguyên Chủ tịch HĐND TP.HCM đánh giá, dù Thành phốmong muốn có luật riêng từ nhiều năm trước nhưng thời gian chuẩn bị dự thảo lần này khá ngắn. Tuy nhiên, ban soạn thảo đã nỗ lực xây dựng được dự thảo tương đối hoàn chỉnh.

Theo bà Nguyễn Thị Quyết Tâm, dự thảo Luật Đô thị đặc biệt tham chiếu Luật Thủ đô và có 3 điểm nhấn gồm chương III về phát triển đô thị, chương IV về phát triển kinh tế và chương VII về phát triển bền vững, bảo vệ môi trường, phù hợp với yêu cầu thực tiễn và giải quyết các điểm nghẽn hiện nay của Thành phố.

"Dự thảo luật này nhấn mạnh điều đó là điểm phù hợp với yêu cầu thực tiễn của Thành phố, giải quyết các điểm nghẽn của Thành phố hiện tại và đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững, dài hạn của TP.HCM, một đô thị đặc biệt", bà Nguyễn Thị Quyết Tâm nói.

Các đại biểu cũng nhấn mạnh yêu cầu phân cấp mạnh hơn so với khung pháp lý hiện hành, trên cơ sở năng lực thực tiễn của TP.HCM nhằm giải phóng tối đa tiềm năng phát triển, giảm phụ thuộc vào cơ chế xin ý kiến bộ, ngành.

Đáng chú ý, nhiều ý kiến đề xuất cần có điều khoản “chốt chặn”, quy định rõ trong trường hợp có sự khác nhau giữa Luật Đô thị đặc biệt và các luật khác thì ưu tiên áp dụng Luật Đô thị đặc biệt. Đồng thời, cần làm rõ cơ chế miễn trừ trách nhiệm và phạm vi áp dụng với các mô hình mới như cơ chế sandbox hay hợp tác công - tư (PPP)…

Sẵn sàng triển khai ngay

Phát biểu kết luận hội thảo, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được đánh giá cao các ý kiến tâm huyết của các nguyên lãnh đạo Trung ương và TP.HCM. Theo ông, ban hànhLuật Đô thị đặc biệt là việc khó, nhưng đưa luật vào thực tiễn hiệu quả càng khó hơn. Nội dung của luật có nhiều điều mới trong khi thời gian xây dựng rất gấp gáp khi tháng 7/2026 phải trình.

Do đó, các ý kiến góp ý là nguồn động viên lớn, có chiều sâu và giá trị thực tiễn cao, giúp tổ biên tập hoàn thiện nội dung dự thảo nhằm xây dựng dự án luật đáp ứng yêu cầu phát triển và kỳ vọng của TP.HCM trong giai đoạn tới.

Theo ông Nguyễn Văn Được, TP.HCM là đô thị đi đầu trong đổi mới sáng tạo, nơi thử nghiệm nhiều cơ chế, chính sách mới và từng duy trì tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 1991 - 2010. Tuy nhiên, tăng trưởng của TP sau đó có dấu hiệu chậm lại do nhiều nguyên nhân.

Ông cho biết, với các nghị quyết đặc thù như 98, 188, 260, kinh tế Thành phốđã bắt đầu cải thiện. Năm 2025, GRDP TP tăng 8,03%; quý I/2026 đạt 8,57% - mức tăng cao nhất trong nhiều năm gần đây, cho thấy cơ chế đặc thù đã phát huy hiệu quả bước đầu.

Đồng tình với ý kiến “không thí điểm” và giảm nội dung xin ý kiến bộ, ngành, Chủ tịch UBND TP.HCM cho biết, quan điểm của luật là xây dựng các điều khoản vượt trội nhưng vẫn trong khung thể chế.

"Sẽ tiếp thu tối đa những vấn đề, nội dung làm cho TP.HCM phát triển nhanh, bền vững trong thời gian tới, phù hợp với đặc thù của TP.HCM và khả thi trong Luật Đô thị đặc biệt", ông Nguyễn Văn Được nói.

Chủ tịch UBND TP.HCMcho biết thêm, dự thảo Luật Đô thị đặc biệt được xây dựng với khoảng 70% nội dung kế thừa và 30% đề xuất mới của TP. Đồng thời, Luật Đô thị đặc biệt sẽ không có nghị định, thông tư hướng dẫn mà Trung ương giao Thành phốchủ động ban hành để bảo đảm tính khả thi ngay khi Quốc hội thông qua.

Trong sáng 28/5, Thường trực Thành ủy cũng chỉ đạo UBND Thành phốphải chuẩn bị sẵn các văn bản quy phạm pháp luật để khi Quốc hội thông qua Luật là các văn bản này sẵn sàng.