Sáng nay (9/7), tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 4, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) cho ý kiến về dự án Luật Dầu khí (sửa đổi).

4nguyên tắc cốt lõi và 5 chính sách mới nhằm tạo đột phá

Thay mặt Thủ tướng trình bày tóm tắt Tờ trình, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh, việc xây dựng dự án Luật Dầu khí (sửa đổi) lần này nhằm bảo đảm 4 nguyên tắc căn bản.

Đó làthể chế hóa quan điểm của Đảng, Nhà nước về cơ chế, chính sách đột phá, thúc đẩy phát triển công nghiệp năng lượng nhằm đáp ứng mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số giai đoạn đến năm 2030; cắt giảm thủ tục hành chính, tăng cường phân cấp, phân quyền đi kèm giám sát; tạo sự minh bạch, phòng chống tham nhũng, lãng phí và lợi ích nhóm; kế thừa pháp luật hiện hành, bảo đảm tính ổn định và nguyên tắc không hồi tố để tránh vướng mắc cho các hợp đồng dầu khí đã ký kết; bảo đảm tự chủ trong cung cấp dịch vụ dầu khí kỹ thuật cao thông qua các chính sách kiến tạo, hỗ trợ phù hợp.

Dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) gồm 12 chương, 62 điều (so với Luật Dầu khí hiện hành bao gồm 11 chương, 69 điều), được xây dựng dựa trên cơ sở Luật Dầu khí năm 2022 và cập nhật 5 chính sách lớn đã được Chính phủ thông qua tại Nghị quyết số 81 ngày 3/4/2026.

Cụ thể, 5 chính sách bao gồm: Hoàn thiện, đơn giản hóa thủ tục, tăng cường phân cấp, giao quyền trong thẩm định, phê duyệt điều tra cơ bản và hoạt động dầu khí; bổ sung, hoàn thiện quy trình về hợp đồng và hoạt động dầu khí; bổ sung, hoàn thiện cơ chế về ưu đãi đầu tư; quy định cơ chế phát triển Quỹ giá trị dầu khí (gồm dịch vụ kỹ thuật cao và năng lượng ngoài khơi); quy định khung về giảm phát thải khí nhà kính, thu giữ, lưu trữ carbon, bảo đảm đồng bộ với pháp luật hiện hành, điều ước quốc tế và thông lệ quốc tế.

Tránh chồng chéo, làm rõ vai trò quản lý nhà nước

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãicho biết, đa số ý kiến Thường trực Ủy bannhất trí về sự cần thiết, cơ sở chính trị, thực tiễn và mục tiêu tiếp tục hoàn thiện pháp luật về dầu khí theo tờ trình của Chính phủ.

Về phạm vi điều chỉnh, Ủy ban Kinh tế và Tài chính tán thành việc bổ sung quy định điều chỉnh hoạt động đầu tư, triển khai dự án thu giữ và lưu trữ carbon (CCS), điện gió và năng lượng ngoài khơi gắn liền với hoạt động dầu khí nhằm tạo tính cộng sinh, nâng cao hiệu quả thu hút đầu tư.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra lưu ý cần rà soát kỹ để tránh chồng chéo với các luật khác. Các quy định tại luật chỉ mang tính nguyên tắc thuộc thẩm quyền của Quốc hội nhằm tạo cơ sở pháp lý để Chính phủ quy định chi tiết, bảo đảm tính linh hoạt. Về lâu dài, các bộ, ngành cần khẩn trương nghiên cứu khung pháp lý toàn diện để triển khai độc lập các dự án năng lượng ngoài khơi và CCS.

Đáng chú ý, liên quan đến quy định phân cấp và giao quyền cho Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam (nay là Tập đoàn Công nghiệp Năng lượng Quốc gia Việt Nam - PVN), ông Phan Văn Mãichỉ rõ: Dự thảo luật có sự thay đổi lớn về mô hình quản lý dầu khí thượng nguồn, giao quyền cho tập đoàn về thẩm định, phê duyệt, điều chỉnh hợp đồng dầu khí và cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, thay đổi cơ chế kiểm soát so với luật hiện hành.

"Do dầu khí là tài nguyên đặc thù thuộc sở hữu toàn dân, đề nghị Chính phủ thuyết minh rõ cơ sở thay đổi này; làm rõ vai trò, phạm vi trách nhiệm quản lý nhà nước của Bộ Công Thương và Bộ trưởng trước Chính phủ, Quốc hội. Đặc biệt, phải làm rõ vai trò kiểm tra, giám sát, bảo đảm quyền hạn của tập đoàn tương xứng với vị trí, vai trò nhưng không phát sinh vướng mắc mới" - ôngPhan Văn Mãinhấn mạnh.

Chuyển tư duy từ "ưu đãi" sang "cạnh tranh toàn cầu"

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho biết, UBTVQH cơ bản thống nhất sự cần thiết ban hành Luật Dầu khí (sửa đổi) nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng, bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật và tháo gỡ triệt để các vướng mắc.

Để hoàn thiện hồ sơ dự án luật, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ lưu ý quán triệt sâu sắc các yêu cầu về đổi mới tư duy và phương thức quản lý. Về mặt chủ trương, phải thể chế hóa đầy đủ Nghị quyết 70, Kết luận 76 của Bộ Chính trị về an ninh năng lượng và chiến lược ngành dầu khí; gắn phát triển kinh tế với bảo vệ quyền, lợi ích trên biển theo luật pháp quốc tế; đồng thời tuân thủ nghiêm Quy định 178 của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng trong xây dựng pháp luật.

"Về đổi mới tư duy, cần thực hiện nghiêm Nghị quyết 66 của Bộ Chính trị. Luật sửa đổi phải tạo ra bước đột phá mạnh mẽ, chuyển tư duy từ ưu đãi sang cạnh tranh toàn cầu; linh hoạt trong hợp đồng chia sẻ sản phẩm mỏ tận thu; đơn giản thủ tục hành chính, giao quyền tự quyết cho doanh nghiệp và mở rộng không gian khai thác ngoài dầu khí như điện gió ngoài khơi, công nghiệp năng lượng hay đầu tư ra nước ngoài", Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên lưu ý.

Bên cạnh đó, Chính phủ cần làm rõ cơ sở bổ sung chính sách khai thác tận thu; hoàn thiện mô hình quản lý dầu khí thượng nguồn và xác định rõ nguyên tắc phân cấp, phân quyền từ Thủ tướng Chính phủ cho Bộ Công Thương. Đối với việc giao quyền cho PVN, phải đi kèm cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ, xác định rõ các trường hợp đặc biệt thuộc thẩm quyền quyết định của Thủ tướng Chính phủ.

Về phạm vi điều chỉnh, luật chỉ quy định các nội dung mang tính nguyên tắc thuộc thẩm quyền Quốc hội đối với các hoạt động thu giữ, xử lý, vận chuyển, lưu trữ CO2, dịch vụ kỹ thuật cao hay năng lượng ngoài khơi khi gắn trực tiếp với hoạt động dầu khí, tránh can thiệp sâu vào công tác điều hành của Chính phủ hay nội bộ tập đoàn.

UBTVQH thống nhất sẽ trình Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Dầu khí (sửa đổi) tại kỳ họpdiễn ra vào tháng 8 tới;giao Ủy ban Kinh tế vàTài chính phối hợp với Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban tiếp tục thẩm tra chính thức. Cơ quan chủ trì soạn thảo chịu trách nhiệm toàn diện về chất lượng, khẩn trương hoàn thiện hồ sơ trìnhthông qua để gửi đại biểu Quốc hội trước ngày 20/7.