Sự kiện Ukraine dùng đồng loạt gần 600 máy bay không người lái (UAV) để tấn công vào sâu bên trong lãnh thổ Nga ngày 17/5 đánh dấu một giai đoạn mới của cuộc xung đột này. Đây được coi như một trong những cuộc tấn công bằng UAV lớn nhất từ trước đến nay nhằm vào lãnh thổ nước Nga; cho thấy chiến thuật và khả năng phản công của Ukraine đã có những thay đổi.

Cập nhật chiến thuật

Các cuộc không kích bằng UAV của Ukraine đã buộc Nga phải hạn chế đáng kể việc di chuyển các phương tiện quân sự hạng nặng và thực hiện phân bổ nhiên liệu theo định mức trên những tuyến vận tải trọng yếu, trong đó có tuyến cao tốc M-14 dẫn tới Crimea. Đồng thời, các đòn tấn công cũng đang gây thiệt hại nặng nề cho hạ tầng dầu khí của Nga.

Từ đầu tháng 5, Lực lượng Hệ thống Không người lái (USF) tinh nhuệ của Ukraine đã triển khai một chiến dịch quy mô lớn nhằm cắt đứt nguồn cung vật tư quân sự của Nga cho các đơn vị tiền tuyến.

Mục tiêu của chiến dịch là các xe tải quân sự, đoàn tàu vận tải và các đầu mối hậu cần của Nga, thông qua các đợt tấn công bằng UAV theo đội hình bầy đàn. Ngoài ra, Ukraine còn tập trung đánh phá các nhà máy vi điện tử, cơ sở hạ tầng nhiên liệu và các cơ sở liên quan đến tên lửa trong khu vực thủ đô Nga.

Các cuộc tập kích này đã khiến lực lượng hậu cần Nga bất ngờ và được đánh giá là đạt hiệu quả đáng kể.

Theo Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW), từ tháng 5/2026, Ukraine bắt đầu ngăn chặn các tuyến liên lạc hậu cần trên bộ quan trọng của Nga tại các khu vực Donetsk, Zaporizhia và Kherson do Moscow kiểm soát.

Đáng chú ý là tuyến cao tốc T-0509 nối Mariupol với thành phố Donetsk (còn gọi là H-20) và tuyến M-14 (phía Nga gọi là R-280). Cùng với tuyến M-18, đây là các hành lang giao thông chiến lược kết nối lãnh thổ Nga với bán đảo Crimea.

Chất lượng không đồng đều

Tuy nhiên, không phải tất cả UAV của Ukraine đều được chuyển tới chiến trường trong trạng thái sẵn sàng tác chiến. Trong nỗ lực đưa càng nhiều thiết bị ra tiền tuyến càng nhanh càng tốt, nhiều UAV được bàn giao cho các lực lượng Ukraine với hàng loạt lỗi kỹ thuật, buộc các kíp vận hành phải dành thời gian để kiểm tra và khắc phục những vấn đề vốn cần được xử lý trước khi đưa vào sử dụng.

Dù năng lực UAV của Ukraine đã tiến bộ rất nhiều, chất lượng của lực lượng này lại không đồng đều. Một kỹ thuật viên điều khiển UAV thuộc Đơn vị Typhoon của Vệ binh Quốc gia Ukraine cho biết tờ Business Insider biết, đơn vị của cô đã thử nghiệm hơn 10 loại UAV khác nhau, phần lớn được sản xuất trong nước.

“Tuy nhiên, trong mỗi phi vụ, hầu như mọi sự cố có thể xảy ra đều đã xảy ra”, cô nói.

Theo nữ quân nhân này, các vấn đề thường gặp bao gồm hình ảnh từ camera trên UAV cánh cố định bị gián đoạn, thiết bị bị chết máy giữa chuyến bay hoặc hệ thống điều khiển đột ngột mất phản hồi.

Kho vũ khí UAV của Ukraine đang có những gì?

Khái niệm “UAV tầm trung” của Ukraine thường dùng để chỉ các hệ thống cánh cố định có tầm hoạt động từ khoảng 30 đến gần 290 km.

Nữ kỹ thuật viên UAV, sử dụng bí danh Spring để bảo vệ danh tính, cho biết cô thường thử nghiệm và vận hành các UAV có tầm hoạt động từ 40-60 km.

Một trong những tiêu chí quan trọng để Đơn vị Typhoon lựa chọn UAV là khả năng chống chế áp điện tử của Nga. Theo đó, một số UAV tầm trung được trang bị công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), cho phép tiếp tục bay và tự động tìm kiếm mục tiêu ngay cả khi mất liên lạc với trạm điều khiển.

UAV Hornet: do công ty Perennial Autonomy có trụ sở tại bang California, Mỹ phát triển. Hornet là UAV cánh cố định có kích thước tương đương một tấm ván lướt sóng. Thiết bị bay ở độ cao thấp, sử dụng công nghệ thị giác máy tính để khóa mục tiêu và tiêu diệt phương tiện quân sự Nga bằng đầu đạn nặng khoảng 5 kg. Hiện nay, Lục quân Mỹ cũng đang tiến hành huấn luyện khai thác loại UAV này cho nhu cầu tác chiến riêng.

Darts-2: Đây là phiên bản nâng cấp hai động cơ của dòng UAV cảm tử cánh cố định Darts do Ukraine chế tạo. Được phát triển cho các nhiệm vụ tấn công tầm trung, Darts-2 là phiên bản có tải trọng lớn hơn và độ chính xác cao hơn so với mẫu Darts một động cơ trước đó. Do công ty Norda Dynamics của Ukraine sản xuất, loại UAV cảm tử này có chi phí tương đối thấp, từ 1.000 đến 3.000 USD, nhưng mang được đầu đạn nặng từ 8-10 kg với tầm hoạt động từ 48 đến gần 100 km.

Morrigan: Đây là UAV tấn công cánh cố định do Ukraine phát triển với sự tham gia trực tiếp của các đơn vị chiến đấu tiền tuyến. Nhiệm vụ chính của MORRIGAN là săn lùng các mục tiêu hậu cần Nga và vô hiệu hóa những hệ thống phòng không ưu tiên cao dọc hành lang trên bộ dài khoảng 600 km nối lãnh thổ Nga với bán đảo Crimea. Loại UAV này do các binh sĩ thuộc Lữ đoàn Nemesis số 412 của Lực lượng Hệ thống Không người lái Ukraine phát triển, nhằm lấp khoảng trống tác chiến giữa UAV góc nhìn thứ nhất (FPV) tầm ngắn và các phương tiện tấn công chiến lược tầm xa.

Shark và Lelka-100: Hai dòng UAV này đóng vai trò là “đôi mắt chiến thuật” của chiến dịch, thực hiện nhiệm vụ trinh sát, lập bản đồ và cung cấp dữ liệu mục tiêu cho các đơn vị tấn công. Chúng có thể hoạt động sâu tới 80 km phía sau chiến tuyến đối phương và duy trì thời gian tuần tra từ 4-5 giờ. Shark và Lelka-100 được đánh giá có khả năng chống tác chiến điện tử và gây nhiễu tín hiệu GPS rất cao.

Thông qua việc triển khai các UAV tiên tiến, chủ yếu được sản xuất trong nước, Ukraine đang chuyển hướng nhắm vào cơ sở hạ tầng dầu khí, các tuyến tiếp vận và các cơ sở công nghiệp quốc phòng – những điểm yếu trong hệ thống phòng thủ và hậu cần của Nga.