Bảo vệ thực chất người đấu tranh chống tham nhũng

Chiều 4/8, tại phiên thảo luận tổ về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, ĐBQHthống nhất sự cần thiết sửa đổi luật nhằm thể chế hóa chủ trương bảo vệ quyền con người, quyền công dân, đồng thời khắc phục những bất cập sau gần 8 năm thi hành.

Đóng góp về nguyên tắc bồi thường của Nhà nước, đại biểu Đỗ Thị Việt Hà (Đoàn ĐBQH tỉnh Bắc Ninh) tán thành việc bổ sung quy định: "Trường hợp luật khác có quy định về phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước thì việc xác định phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước áp dụng theo luật đó".

Theo đại biểu, quy định này tạo sự linh hoạt trong áp dụng pháp luật, bảo đảm tính ổn định của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, tránh phải sửa đổi luật mỗi khi luật chuyên ngành bổ sung các trường hợp phát sinh trách nhiệm bồi thường.

Đối với việc bổ sung quyền được bồi thường đối với người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và người thân của họ, đại biểu Đỗ Thị Việt Hà bày tỏ đồng tình cho biết,quy định này nhằm thể chế hóa Quy định số 231-QĐ/TW, góp phần hoàn thiện cơ chế bảo vệ những người đấu tranh vì lợi ích chung. Người đấu tranh chống tiêu cực chỉ được áp dụng cơ chế bảo vệ khi thực hiện đúng quy định của pháp luật về tố cáo, tố giác hoặc phản ánh. Khi cơ quan có thẩm quyền không áp dụng, áp dụng không đúng hoặc không kịp thời các biện pháp bảo vệ dẫn đến thiệt hại thì việc được yêu cầu Nhà nước bồi thường là cần thiết và phù hợp.

Cùng quan tâm đến nội dung này, Phó Trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng Dương Khắc Mai cũng tán thành việc bổ sung trách nhiệm bồi thường khi cơ quan có thẩm quyền không áp dụng hoặc áp dụng không đúng, không kịp thời các biện pháp bảo vệ người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị dự thảo luật cần làm rõ nội hàm pháp lý của khái niệm "tiêu cực", xác định cụ thể đối tượng được bảo vệ, cơ quan có trách nhiệm bảo vệ, thời điểm phát sinh nghĩa vụ bảo vệ, các biện pháp phải áp dụng cũng như căn cứ xác định mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và thiệt hại. Theo đại biểu, nếu những nội dung này không được quy định rõ thì quyền được ghi nhận trong luật sẽ khó triển khai trên thực tế. Đồng thời, cần nghiên cứu sửa đổi đồng bộ với Luật Phòng, chống tham nhũng, Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và Luật Tố cáo để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Đánh giá kỹ tác động khi mở rộng phạm vi bồi thường trong quản lý thuế

Liên quan đến trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong hoạt động quản lý thuế, đại biểu Đỗ Thị Việt Hà cho rằng, việc dự thảo sửa đổi theo hướng quy định chung là "thực hiện hành vi trái pháp luật trong hoạt động quản lý thuế và các khoản thu khác theo Luật Quản lý thuế" thay cho việc liệt kê từng hành vi cụ thể sẽ bảo đảm thống nhất với Luật Quản lý thuế, khắc phục những điểm chưa rõ của quy định hiện hành và chưa hẳn làm mở rộng phạm vi trách nhiệm bồi thường, mà chủ yếu là hoàn thiện kỹ thuật lập pháp để thuận lợi hơn trong quá trình áp dụng. Tuy nhiên, đại biểu cũng đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục đánh giá tác động để bảo đảm tính khả thi nếu còn có ý kiến cho rằng phạm vi bồi thường được mở rộng.

Ở góc độ khác, đại biểu Dương Khắc Mai cho rằng việc mở rộng từ 4 nhóm hành vi cụ thể như luật hiện hành sang toàn bộ các hành vi trái pháp luật trong hoạt động quản lý thuế là thay đổi chính sách lớn. Theo đại biểu, quy định này có thể làm phát sinh trách nhiệm bồi thường đối với nhiều nhóm hành vi hơn, trong khi hồ sơ dự án luật chưa đánh giá đầy đủ tác động về ngân sách, nhân lực và ảnh hưởng đối với doanh nghiệp.

Vì vậy, đại biểu đề nghị trước mắt tiếp tục giữ quy định hiện hành, chỉ mở rộng phạm vi bồi thường khi đã có đánh giá tác động đầy đủ và xác định rõ danh mục hành vi phát sinh trách nhiệm bồi thường, tránh quy định mang tính dẫn chiếu quá khái quát khiến cả những sai sót thủ tục nhỏ cũng có thể phát sinh yêu cầu bồi thường.