Lâm Đồng từ lâu được biết đến là vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm của cả nước với nhiều sản phẩm rau, hoa, trái cây chất lượng cao. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường ngày càng cạnh tranh, việc chỉ dựa vào tiêu thụ nông sản tươi không còn là hướng đi bền vững. Phát triển công nghiệp chế biến đang trở thành giải pháp tất yếu để gia tăng giá trị sản phẩm, nâng cao thu nhập cho người dân và giảm tổn thất sau thu hoạch.

Tại xã Đam Rông 1, tỉnh Lâm Đồng, anh Phạm Văn Hội là một trong những nông dân tiên phong đưa hạt mắc ca vào chế biến sâu. Từ việc bán quả tươi phụ thuộc thương lái, anh mạnh dạn đầu tư máy tách vỏ, hệ thống sấy và xây dựng thương hiệu "Mắc ca Hội Dung". Sản phẩm hạt mắc ca sấy của cơ sở đạt OCOP 3 sao, đồng thời liên kết thu mua nguyên liệu của nhiều hộ dân trong vùng để chế biến, tiêu thụ tại các thị trường lớn như Hà Nội và TP. HCM. Theo anh Hội, muốn sản phẩm đi xa thì phải kiểm soát chất lượng ngay từ vườn đến tay người tiêu dùng.

"Chế biến sâu phải là tính toán từlúc mà từ ởvườn cho đếnkhâu cuối cùng ra đến tay người tiêu dùng. Nguồn chính của bọn em là chất lượng đi hàng đầu để đi sâu được, đi xa được", anh Phạm Văn Hội chia sẻ.

Từ mô hình của anh Hội, chế biến sâu đang trở thành hướng đi được nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ sở sản xuất tại Lâm Đồng lựa chọn nhằm nâng cao giá trị nông sản. Hiện toàn tỉnh có hơn 500 cơ sở sơ chế, đóng gói với tổng công suất trên 1,53 triệu tấn mỗi năm, tạo nền tảng để nông sản địa phương đáp ứng yêu cầu của các hệ thống phân phối hiện đại và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Theo chị Nguyễn Thị Thùy Minh, chủ một cơ sở chế biến nông sản tại phường Lâm Viên – Đà Lạt, chế biến sâu đang mở ra hướng đi bền vững cho nông sản địa phương. Không chỉ giải quyết bài toán dư thừa nông sản trong mùa thu hoạch, hoạt động chế biến còn giúp nâng giá trị sản phẩm, kéo dài thời gian bảo quản, tạo thêm việc làm cho lao động địa phương và thúc đẩy hình thành chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ.

"Vào vụ mùa thì bị rộ sản phẩm nông sản nên mình tiêu thụ không kịp, lượng nông sản đósẽ bị hư hỏng. Do đó, cơ sở chúng tôi chọn công nghệ sấy khô này để sử dụng được dài ngày hơn mà sản phẩm cũng đa dạng hơn, ngon hơn", chị Nguyễn Thị Thùy Minh cho biết.

Thực tế cho thấy, cùng một loại nông sản nhưng khi được chế biến có thể gia tăng đáng kể giá trị thương mại, đồng thời giúp người sản xuất chủ động hơn trước những biến động của thị trường. Để tạo bước đột phá cho ngành chế biến nông sản, tỉnh Lâm Đồng đã ban hành kế hoạch phát triển chế biến rau quả giai đoạn 2026-2030. Mục tiêu đến năm 2030, tỷ lệ rau quả qua chế biến sâu đạt khoảng 30% tổng sản lượng, từng bước đưa công nghiệp chế biến trở thành động lực tăng trưởng quan trọng của kinh tế nông nghiệp địa phương.

Theo ông Phan Nguyễn Hoàng Tân, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, chế biến sâu là chìa khóa nâng cao giá trị gia tăng, tăng sức cạnh tranh và mở rộng thị trường xuất khẩu cho nông sản địa phương.

"Để nâng cao giá trị cạnh tranh của ngành cũng như phát triển thị trường, đặc biệt là xuất khẩu thì chúng ta cần phải xác định những vùng chuyên canh, sản xuất phải gắn với tiêu chuẩn. Đồng thời, cùng với đó, tăng tỷ lệ chế biến trong ngành nông nghiệp để tạo ra giá trị gia tăng và nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành", ông Phan Nguyễn Hoàng Tân nhấn mạnh.

Từ những cơ sở sản xuất quy mô hộ gia đình đến các doanh nghiệp đầu tư dây chuyền hiện đại, chế biến sâu đang tạo ra sự thay đổi mạnh mẽ trong tư duy phát triển nông nghiệp ở Lâm Đồng. Mỗi sản phẩm nông sản sau chế biến không chỉ góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, giảm tổn thất sau thu hoạch mà còn nâng cao sức cạnh tranh, mở rộng thị trường tiêu thụ. Đây là hướng đi quan trọng để nông sản Lâm Đồng gia tăng giá trị và phát triển bền vững.