Vô hiệu hóa hàng chục tên lửa Kh-47M2 Kinzhal?

Cascade Systems – công ty phát triển hệ thống Lima cho biết, hệ thống này đã vô hiệu hóa 26 tên lửa đạn đạo Kh-47M2 Kinzhal của Nga trong 3 tháng đầu năm 2026, nâng tổng số tên lửa bị đánh chặn lên 58 quả.

Tuyên bố này cũng được đơn vị quân sự Nichna Varta (Đội Canh Đêm) – lực lượng trực tiếp vận hành hệ thống Lima xác nhận. “Ở những khu vực triển khai Lima, chúng tôi ghi nhận hiệu quả bảo vệ mục tiêu ở mức rất cao. Cụ thể, 58 trong số 59 tên lửa Kinzhal nhằm vào các cơ sở do chúng tôi bảo vệ đã bị vô hiệu hóa. Hệ thống tạo ra một lá chắn điện tử, làm gián đoạn tín hiệu định vị vệ tinh của UAV cảm tử, đồng thời ảnh hưởng đáng kể đến độ chính xác của các loại vũ khí dẫn đường phụ thuộc vào tín hiệu vệ tinh”, một đại diện của đơn vị Nichna Varta cho biết.

Theo Giám đốc điều hành Cascade Systems, Lima bổ sung thêm một lớp phòng thủ không phụ thuộc vào biện pháp đánh chặn động học, như tên lửa phòng không, qua đó giúp tối ưu hóa việc sử dụng nguồn lực phòng không hiện có. Ông lưu ý, hệ thống này còn giúp Ukraine không phải dùng nhiều tên lửa đánh chặn đắt đỏ để đối phó với các mối đe dọa, đặc biệt trong những đợt tập kích quy mô lớn.

“Đây là một phản ứng bất đối xứng. Thay vì tham gia vào cuộc đối đầu tiêu hao bằng tên lửa, chúng tôi sử dụng một công cụ có khả năng khiến vũ khí chính xác của đối phương lệch đáng kể khỏi mục tiêu ở giai đoạn cuối quỹ đạo bay”, vị giám đốc này lưu ý.

Ngoài tên lửa Kinzhal, nhà sản xuất cho biết Lima đã đánh chặn gần 10.000 máy bay không người lái (UAV) và 33 tên lửa hành trình chỉ trong quý I/2026, đồng thời vô hiệu hóa hơn 98% bom dẫn đường.

Cascade Systems cũng nhấn mạnh rằng Lima được tích hợp vào mạng lưới phòng không tổng thể của Ukraine, giúp chuyển hướng các đòn tấn công đường không của Nga khỏi mục tiêu dự kiến tới những khu vực ít nguy hiểm hơn.

“Việc tích hợp Lima vào mạng lưới phòng không tạo thêm một lớp bảo vệ bổ sung, cho phép hệ thống vô hiệu hóa các UAV và tên lửa đã vượt qua vòng đánh chặn bên ngoài. Điều này hình thành một lá chắn phòng không đa tầng thực sự và làm tăng đáng kể tỷ lệ vũ khí đường không của đối phương không thể đánh trúng mục tiêu”, ông Maksym Skoretskyi, Trưởng bộ phận tác chiến điện tử thuộc Lực lượng Lục quân Ukraine, cho biết.

Cách thức hoạt động của hệ thống LIMA

LIMA là hệ thống tác chiến điện tử (EW) mang tính chiến lược, được triển khai theo mô hình cố định và sử dụng phương pháp kết hợp “ba lớp”, khác với các hệ thống gây nhiễu chiến thuật thông thường.

Cụ thể, hệ thống này được cho là hoạt động dựa trên ba cơ chế chính: gây nhiễu tín hiệu định vị vệ tinh như GLONASS của Nga hoặc GPS; giả mạo tín hiệu (spoofing) nhằm đánh lừa hệ thống dẫn đường của vũ khí và tác động mạng vào bộ thu tín hiệu, làm sai lệch hoặc phá vỡ dữ liệu bên trong thiết bị dẫn đường.

Nhiều loại vũ khí tầm xa của Nga – từ tên lửa Kinzhal đến UAV Shahed – sử dụng hệ thống dẫn đường vệ tinh trong giai đoạn bay nhất định, đôi khi chúng dựa vào quán tính, cảm biến quang học hoặc các phương thức dẫn đường khác. Tuy nhiên, định vị vệ tinh vẫn là chế độ mặc định khi có tín hiệu.

Để đối phó với các biện pháp gây nhiễu, Nga đã phát triển hệ thống ăng-ten CRPA (Controlled Reception Pattern Antenna), điển hình như lớp Kometa. Đây là loại ăng-ten đa kênh có khả năng lọc và ưu tiên tín hiệu vệ tinh “thật”, đồng thời triệt tiêu nguồn nhiễu bằng cách định hướng chùm thu.

Theo Ukraine, tính ưu việt của LIMA không chỉ là gây nhiễu hoặc giả mạo tín hiệu, mà còn tìm cách làm gián đoạn khả năng xác định nguồn tín hiệu của CRPA. Nhờ đó, hệ thống có thể “cắt liên kết” giữa tên lửa và tín hiệu dẫn đường vệ tinh.

Một số nguồn cho biết Ukraine chỉ cần khoảng 32 trạm LIMA để làm gián đoạn hệ thống dẫn đường của tên lửa trong giai đoạn bay. Ngoài hai cơ chế gây nhiễu và giả mạo, LIMA còn có thể triển khai một “lớp tấn công thứ ba” mang tính mạng lưới.

Ông Alkhimyk, đại diện đơn vị Đội Canh đêm giải thích: “Đó là một dạng tấn công vào bộ thu tín hiệu”.

Ông cho biết hệ thống khai thác quá trình tải dữ liệu kỹ thuật từ vệ tinh của bộ thu, khiến thiết bị tiếp nhận thông tin sai lệch, qua đó làm gián đoạn quá trình hiệu chỉnh dẫn đường trong một khoảng thời gian nhất định.

Ukraine tuyên bố LIMA là một trong những hệ thống đầu tiên có khả năng đối phó hiệu quả với các anten CRPA nhiều kênh hiện đại. Tuy nhiên, tuyên bố này vẫn gây tranh luận trong giới chuyên gia. Một số nhà quan sát cho rằng việc vô hiệu hóa tên lửa đạn đạo bằng tác chiến điện tử vẫn còn gây tranh cãi về mặt nguyên lý vật lý, vì tác chiến điện tử chủ yếu ảnh hưởng đến hệ thống dẫn đường chứ không làm thay đổi cấu trúc vật lý của tên lửa.

Ngược lại, một số ý kiến khác đánh giá LIMA là một bước tiến công nghệ đáng chú ý trong lĩnh vực tác chiến điện tử hiện đại, đặc biệt trong bối cảnh Ukraine đang phát triển nhiều giải pháp phi đối xứng chi phí thấp để đối phó UAV và tên lửa Nga. Dù vậy, nhiều chuyên gia quốc phòng quốc tế vẫn cho rằng các thông tin về hiệu quả của LIMA cần được kiểm chứng thêm trong thực tế chiến trường.