Từ "động lực quan trọng" đến trụ cột dẫn dắt tăng trưởng

Trong suốt giai đoạn tăng trưởng dựa vào vốn, gia công lắp ráp và khai thác tài nguyên, khối kinh tế tư nhân Việt Nam chủ yếu phát triển ở phân khúc tiểu thương, doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) hoặc tập trung ở các lĩnh vực phi sản xuất như bất động sản và thương mại dịch vụ đơn thuần. Tuy nhiên, khi mô hình phát triển cũ chạm trần dư địa, Nghị quyết số 19-NQ/TW đã mở ra một bước chuyển chiến lược: xây dựng nền kinh tế tự cường, tự chủ thông qua việc nâng cao năng lực nội sinh và làm chủ công nghệ. Khối tư nhân giờ đây không còn đứng ở vị trí "phụ trợ" mà được kỳ vọng đảm nhận vai trò tiên phong trong 3 không gian tăng trưởng then chốt.

Thứ nhất là tiên phong chuyển đổi số và phát triển công nghệ lõi. Doanh nghiệp tư nhân được định hướng trở thành đầu tàu trong việc nghiên cứu, ứng dụng và thương mại hóa các công nghệ cốt lõi như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, điện toán đám mây và tự động hóa. Việc chuyển từ "gia công" sang "làm chủ công nghệ" giúp tạo ra giá trị gia tăng cao cho nền kinh tế, thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình.

Thứ hai là làm trụ cột xây dựng hạ tầng chiến lược và kinh tế xanh. Khu vực tư nhân được khuyến khích tham gia sâu vào các dự án hạ tầng lớn, từ năng lượng tái tạo, hạ tầng dữ liệu quốc gia đến logistics hiện đại. Đây là những lĩnh vực có độ lan tỏa cao, thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh và chuyển đổi số đồng bộ trên toàn quốc.

Thứ ba là hình thành các tập đoàn kinh tế mạnh đóng vai trò "sếu đầu đàn". Nghị quyết đặt mục tiêu tạo dựng các tập đoàn tư nhân đủ năng lực cạnh tranh quốc tế, đủ sức dẫn dắt hệ sinh thái doanh nghiệp vệ tinh trong nước tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, giải bài toán "độc lập, tự chủ" về mặt kinh tế.

Đánh giá về yêu cầu chuyển đổi tư nhân thành lực lượng sản xuất cốt lõi tại Tọa đàm về Cải cách thể chế và Mô hình tăng trưởng mới, TS. Nguyễn Quốc Việt, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách - VEPR cho rằng: “Nhà nước cần chuyển từ “xin - cho”, tiền kiểm và kiểm soát sang kiến tạo, dẫn dắt, hậu kiểm, qua đó mở rộng không gian phát triển cho doanh nghiệp và khơi thông các nguồn lực của nền kinh tế".

Giải phóng nguồn lực - xóa bỏ rào cản thể chế

Để kinh tế tư nhân gánh vác được sứ mệnh trong mô hình tăng trưởng mới, bài toán then chốt không nằm ở việc cấp ưu đãi ngân sách, mà là đột phá thể chế và bình đẳng hóa tiếp cận nguồn lực. Nghị quyết 19 đặt trọng tâm vào việc tháo gỡ các điểm nghẽn pháp lý, giảm thiểu chi phí tuân thủ và bảo hộ quyền sở hữu tài sản, quyền tự do kinh doanh một cách thực chất, đặc biệt là tạo cơ chế cho tài sản trí tuệ trở thành vốn chiến lược.

Một trong những định hướng cốt lõi là bình đẳng hóa các nguồn lực phát triển. Nghị quyết xóa bỏ sự phân biệt đối xử giữa các thành phần kinh tế trong việc tiếp cận đất đai, tín dụng, dữ liệu và cơ hội đầu tư công. Doanh nghiệp tư nhân được tạo điều kiện tham gia bình đẳng vào các dự án trọng điểm quốc gia, đồng thời tiếp cận môi trường kinh doanh minh bạch.

Song song đó là việc chuyển đổi sang phương thức quản trị theo kết quả tác động. Thay vì kiểm soát rủi ro bằng quy trình thủ tục hành chính rườm rà, nhà nước chuyển sang quản trị theo mục tiêu, lấy hiệu quả phát triển làm thước đo. Tinh thần này giúp doanh nghiệp giảm thiểu tối đa rủi ro pháp lý và rút ngắn thời gian đưa sản phẩm đổi mới sáng tạo ra thị trường.

Cuối cùng là phát triển thị trường nhân tố sản xuất hiện đại, đặc biệt là thị trường vốn và nhân lực chất lượng cao. Việc xây dựng hạ tầng tài chính đa dạng (trái phiếu doanh nghiệp, quỹ đầu tư mạo hiểm) kết hợp với các chính sách thu hút nhân tài sẽ hình thành bệ phóng vững chắc cho các dự án quy mô lớn của khối tư nhân.

Phát biểu tại Hội thảo "Tăng trưởng 2 con số - động lực từ doanh nghiệp" do VCCI phối hợp tổ chức mới đây, PGS. TS Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI đánh giá về tiềm năng và vai trò hạt nhân của khối tư nhân đối với mô hình phát triển mới: "Xu hướng bứt phá này của kinh tế tư nhân có thể được coi là nền tảng cốt lõi, là bệ phóng hướng tới mục tiêu xác lập mô hình tăng trưởng kinh tế mới và mục tiêu tăng trưởng 2 con số".

Kinh tế tư nhân trong mô hình tăng trưởng mới theo Nghị quyết 19 không chỉ dừng lại ở vai trò đóng góp ngân sách hay giải quyết việc làm, mà đã trở thành lực lượng sản xuất tiên phong định hình vị thế độc lập, tự chủ và hiện đại của Việt Nam trên bản đồ kinh tế toàn cầu.