Báo cáo tại cuộc họp, Bộ Tư pháp cho biết, đã phối hợp với UBND thành phố Hồ Chí Minh và các cơ quan liên quan xây dựng Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt trên cơ sở tinh thần Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 19/5/2026 của Bộ Chính trị. Mục tiêu của Dự án Luật là tạo hành lang pháp lý ổn định, đột phá, khả thi về cơ chế chính sách, thẩm quyền cho các đô thị đặc biệt nói chung và thành phố Hồ Chí Minh nói riêng. Cơ chế đặc thù này cũng có thể mở rộng áp dụng cho các đô thị khác trong tương lai.

Về đặc khu kinh tế, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm cho biết Bộ đề xuất cấp có thẩm quyền 8 tiêu chí xác định "đặc khu kinh tế". Cụ thể: là khu kinh tế ven biển đã được Thủ tướng quyết định thành lập, bao gồm cả khu kinh tế nằm trên nhiều địa bàn đơn vị hành chính cấp xã; phù hợp với định hướng phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng an ninh; có quy mô dân số từ 50.000 người trở lên; là khu vực có không gian tương đối độc lập, dễ kiểm soát với quy mô diện tích từ 500 km2 trở lên; có cảng hàng không quốc tế hoặc cảng biển loại I trở lên; có các điều kiện thuận lợi để huy động nguồn lực đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, tiềm năng, lợi thế phát triển các ngành nghề ưu tiên, có khả năng phát huy tiềm năng tại chỗ và tạo ảnh hưởng phát triển lan tỏa trong cả nước và khu vực; có điều kiện bảo đảm yêu cầu về môi trường, phát triển bền vững, ứng phó với biến đổi khí hậu; được cấp có thẩm quyền định hướng ưu tiên phát triển ngành thành cực tăng trưởng đột phá quốc gia.

Dự kiến, 6 nhóm cơ chế, chính sách lớn để thúc đẩy phát triển KTXH đối với các đặc khu kinh tế gồm: Mô hình tổ chức bộ máy chính quyền; quy hoạch, xây dựng; nguồn lực phát triển; phát triển kinh tế biển; khu phi thuế quan và hoạt động kinh doanh cửa hàng miễn thuế; cơ chế chính sách đặc biệt khác.

Liên quan đến tích hợp cơ chế, chính sách đặc thù cho các đặc khu kinh tế vào Dự án Luật Đô thị đặc biệt, Bộ Tư pháp và Bộ Tài chính đã cùng làm việc, trao đổi nội dung và đề xuất 2 phương án thực hiện. Theo đó, phương án 1 cho phép các đặc khu kinh tế được áp dụng ngay các cơ chế, chính sách tại Dự án Luật Đô thị đặc biệt. Phương án 2 tích hợp hồ sơ Đề án về đặc khu kinh tế vào 1 chương trong Luật Đô thị đặc biệt, trong đó Dự án luật sẽ gồm 4 phần: Quy định chung cho đô thị đặc biệt và đặc khu kinh tế; cơ chế, chính sách cho đô thị đặc biệt; cơ chế, chính sách cho đặc khu kinh tế; tổ chức thực hiện và điều khoản thi hành.

Thảo luận về Dự án luật, lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương đã luận bàn, cho ý kiến về tên gọi, phạm vi điều chỉnh, phương án, tiến độ, cách tiếp cận, tổ chức bộ máy và các quy định liên quan.

Phát biểu chỉ đạo, hai Phó Thủ tướng nhấn mạnh đây là nhiệm vụ khó, yêu cầu chất lượng cao nhưng thời gian rất gấp, đòi hỏi các bộ, ngành phải tập trung cao độ.

Cơ bản đồng tình với quan điểm áp dụng các cơ chế chính sách đối với đặc khu trên nền chính sách dành cho đô thị đặc biệt, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đề nghị các đơn vị phối hợp nghiên cứu kỹ để đưa ra tên gọi phù hợp nhất cho luật; đồng thời rà soát, đánh giá ưu nhược điểm của các phương án tổ chức bộ máy để trình cấp có thẩm quyền lựa chọn.

Nhấn mạnh tầm quan trọng của tính khả thi, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu yêu cầu hồ sơ luật phải đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý, thực tiễn và có đánh giá tác động rõ ràng nhằm tháo gỡ triệt để các điểm nghẽn về đất đai, quy hoạch, tài chính... Đặc biệt, Phó Thủ tướng lưu ý, cơ chế đặc thù phải đi kèm với cam kết về tăng trưởng và thu ngân sách. Không được để xảy ra tình trạng xin cơ chế nhưng tăng trưởng không tương xứng hoặc thu ngân sách giảm đi. Các quy định phải được rà soát chặt chẽ, bảo đảm phù hợp với Hiến pháp.