Quy định mới tạo cơ sở pháp lý để tổ chức kiểm tra trên môi trường số, góp phần hiện đại hóa công tác quản lý thuế, đồng thời mang lại nhiều thuận lợi cho người nộp thuế.

Theo quy định, toàn bộ quá trình kiểm tra được thực hiện thông qua cổng giao tiếp điện tử trên cơ sở hệ thống thông tin quản lý thuế và dữ liệu điện tử do người nộp thuế cung cấp. Các hoạt động trao đổi, giải trình, thu thập thông tin, tài liệu; lập biên bản; ban hành thông báo, kết luận và quyết định xử lý đều được thực hiện bằng phương thức điện tử. Hồ sơ, tài liệu sử dụng trong quá trình kiểm tra phải được ký số theo quy định của pháp luật.

Việc triển khai kiểm tra thuế bằng phương thức điện tử được kỳ vọng mang lại nhiều lợi ích cho người nộp thuế. Thay vì phải trực tiếp làm việc với cơ quan thuế, người nộp thuế có thể cung cấp hồ sơ, tài liệu, giải trình và trao đổi thông tin hoàn toàn trên môi trường điện tử. Cách thức này giúp giảm đáng kể thời gian đi lại, chi phí chuẩn bị hồ sơ, đồng thời hạn chế ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Thông qua cổng giao tiếp điện tử, người nộp thuế có thể theo dõi toàn bộ quá trình xử lý hồ sơ, chủ động tiếp cận các thông tin liên quan đến cuộc kiểm tra và phối hợp với cơ quan thuế trong suốt quá trình thực hiện. Đây cũng là giải pháp góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch trong hoạt động kiểm tra thuế.

Một điểm đáng chú ý là việc giảm tiếp xúc trực tiếp giữa công chức thuế và người nộp thuế sẽ góp phần hạn chế nguy cơ phát sinh phiền hà, sách nhiễu, tiêu cực, đồng thời tăng cường tính khách quan trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Để việc kiểm tra thuế bằng phương thức điện tử diễn ra thuận lợi, người nộp thuế cần chủ động duy trì hiệu lực của chứng thư số, chữ ký số của tổ chức và người đại diện theo pháp luật. Bên cạnh đó, việc lưu trữ chứng từ, hóa đơn, sổ sách kế toán và các tài liệu liên quan dưới dạng điện tử cần được thực hiện đầy đủ, có hệ thống nhằm bảo đảm khả năng tra cứu, trích xuất và cung cấp kịp thời khi cơ quan thuế yêu cầu.

Theo Thông tư, toàn bộ văn bản và dữ liệu điện tử phát sinh trong quá trình kiểm tra sẽ được lưu trữ trong hồ sơ điện tử của cuộc kiểm tra. Sau khi kết thúc, cổng giao tiếp điện tử được đóng theo quy định, bảo đảm mọi hoạt động xử lý đều được ghi nhận đầy đủ, minh bạch và có thể tra cứu, đối chiếu, kiểm chứng khi cần thiết.

Đối với những trường hợp dữ liệu điện tử chưa đủ căn cứ để đưa ra kết luận hoặc cần xác minh thực tế, cơ quan thuế sẽ thực hiện kiểm tra trực tiếp tại trụ sở người nộp thuế theo quy định. Quy định này cho thấy việc kiểm tra trực tiếp chỉ được áp dụng khi thật sự cần thiết, vừa bảo đảm yêu cầu quản lý, vừa tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho người nộp thuế.

Không chỉ mang lại lợi ích cho doanh nghiệp và người nộp thuế, việc số hóa toàn bộ quy trình kiểm tra còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý của cơ quan thuế. Quá trình kiểm tra được thực hiện trên môi trường điện tử giúp tăng cường khả năng giám sát hoạt động của các đoàn kiểm tra, nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm và kỷ luật trong thực thi công vụ.

Bên cạnh đó, việc chuẩn hóa và lưu trữ tập trung dữ liệu điện tử tạo nền tảng để ngành Thuế đẩy mạnh quản lý rủi ro dựa trên phân tích dữ liệu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và các công nghệ số trong lựa chọn đối tượng kiểm tra, cảnh báo sớm các dấu hiệu vi phạm. Qua đó, nguồn lực kiểm tra được tập trung vào các trường hợp có rủi ro cao hoặc có dấu hiệu vi phạm pháp luật, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về thuế.

Việc lần đầu tiên đưa kiểm tra thuế bằng phương thức điện tử vào quy định pháp luật đánh dấu bước tiến trong quá trình chuyển đổi số của ngành Thuế. Đây là giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý, thể hiện định hướng lấy người nộp thuế làm trung tâm phục vụ, tạo môi trường thực hiện nghĩa vụ thuế công khai, minh bạch và thuận lợi hơn.