Sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị và sắp xếp đơn vị hành chính theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, công tác quản lý, xử lý và khai thác tài sản công đang được các bộ, ngành, địa phương tập trung triển khai.

Theo bà Trần Diệu An, Phó Cục trưởng Cục Quản lý công sản (Bộ Tài chính), việc bố trí trụ sở làm việc cho bộ máy mới cơ bản đã được bảo đảm. Bộ Tài chính đã trình Chính phủ ban hành các nghị định về quản lý, xử lý tài sản công, tiêu chuẩn, định mức sử dụng trụ sở làm việc, đồng thời hướng dẫn các bộ, ngành và địa phương rà soát, sắp xếp trụ sở phù hợp với mô hình tổ chức mới.

Đến nay, các địa phương đã hoàn thành bước đầu việc sắp xếp, xử lý 26.447 cơ sở nhà, đất thuộc phạm vi quản lý sau sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính. Trong số này, 3.015 cơ sở được bố trí làm cơ sở giáo dục, đào tạo; 648 cơ sở làm cơ sở y tế; 2.385 cơ sở được sử dụng cho các thiết chế văn hóa, thể thao và 626 cơ sở phục vụ các mục đích công cộng khác.

Theo đánh giá của Bộ Tài chính, việc sắp xếp và khai thác lại quỹ nhà, đất dôi dư đã góp phần tạo thêm nguồn lực cho các lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa và thể thao, đồng thời tiết kiệm khoảng 30.000 tỷ đồng chi phí bồi thường, giải phóng mặt bằng nếu phải xây dựng mới các công trình công cộng tương tự.

Hơn 11.400 cơ sở nhà, đất dôi dư chưa được khai thác triệt để

Theo thống kê của Bộ Tài chính, đối với các cơ sở đã thu hồi, chuyển giao về địa phương quản lý để tiếp tục xử lý, kết quả vẫn còn chậm. Tính đến ngày 27/5, mới có 4.709 cơ sở nhà, đất dôi dư được hoàn thành xử lý hoặc đưa vào khai thác. Trong khi đó, còn 11.412 cơ sở chưa hoàn thành xử lý hoặc chưa được khai thác triệt để.

Đáng chú ý, trong số các cơ sở chưa được khai thác hiệu quả có 5.329 cơ sở đã giao cho tổ chức kinh doanh nhà hoặc tổ chức phát triển quỹ đất quản lý nhưng vẫn chưa đưa vào khai thác; 2.823 cơ sở đã được phê duyệt phương án xử lý nhưng chưa hoàn thành; 3.260 cơ sở chưa có phương án xử lý, khai thác.

Đối với khối bộ, ngành Trung ương, Bộ Tài chính cho biết đã xử lý 3.446 cơ sở nhà, đất, song vẫn còn 702 cơ sở chưa hoàn thành xử lý. Trong đó, 474 cơ sở chưa có quyết định xử lý.

Tuy nhiên, tiến độ xử lý nhà, đất dôi dư giữa các địa phương còn chưa đồng đều. Một số địa phương còn số lượng lớn cơ sở phải tiếp tục xử lý ở giai đoạn 2, trong khi một số bộ, ngành vẫn còn nhiều nhà, đất dôi dư chưa hoàn thành xử lý.

Trong đó, có 5 địa phương báo cáo còn ít cơ sở đã thu hồi, chuyển giao chưa hoàn thành khai thác, xử lý triệt để gồm: Lai Châu, Điện Biên, Cao Bằng, Lạng Sơn, An Giang nhưng vẫn còn nhiều địa phương có số lượng lớn cơ sở nhà, đất cần tiếp tục xử lý bước 2.

“Một số Bộ, cơ quan trung ương còn nhiều nhà, đất dôi dư chưa hoàn thành việc xử lý là Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Tòa án nhân dân tối cao”, đại diện Bộ Tài chính cho biết.

Theo lãnh đạo Cục Quản lý công sản, hiện nay vẫn còn một số địa phương có số lượng lớn nhà, đất dôi dư cần tiếp tục xử lý. Nguyên nhân chủ yếu là quy mô sắp xếp lớn, khối lượng tài sản phát sinh nhiều trong khi thời gian thực hiện ngắn và phải triển khai đồng thời nhiều nhiệm vụ khác.

Ngoài ra, hệ thống công sở hiện hữu được xây dựng cho mô hình tổ chức cũ, trong khi bộ máy mới có yêu cầu sử dụng khác biệt. Cùng với đó, đội ngũ cán bộ thực hiện nhiệm vụ quản lý tài sản công cũng chịu nhiều tác động từ quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy.

Theo bà Trần Diệu An, giai đoạn xử lý tiếp theo đang gặp không ít khó khăn do cung - cầu đối với tài sản công dôi dư chưa cân bằng. Sau sắp xếp tổ chức bộ máy, số lượng lớn trụ sở, nhà, đất dôi dư được đưa ra thị trường cùng lúc trong khi nhu cầu sử dụng của cả khu vực nhà nước và khu vực tư nhân tại nhiều địa phương lại giảm do sự dịch chuyển của cơ quan hành chính và thay đổi mô hình kinh doanh.

Ngoài ra, nhiều cơ sở nhà, đất có quy mô nhỏ lẻ, nằm tại vùng sâu, vùng xa hoặc không có lợi thế thương mại nên khó tìm được tổ chức, cá nhân có nhu cầu thuê hoặc khai thác. Bên cạnh đó, một số cơ sở được giao cho cấp xã quản lý nhưng năng lực tổ chức thực hiện còn hạn chế, dẫn đến tiến độ khai thác chưa đạt yêu cầu.

Đề xuất cơ chế đặc thù để đẩy nhanh xử lý tài sản công dôi dư

Để đẩy nhanh tiến độ xử lý, Bộ Tài chính cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công; tăng cường chỉ đạo các bộ, ngành và địa phương đưa tài sản vào khai thác hiệu quả; đồng thời xem kết quả xử lý nhà, đất dôi dư là một tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu.

"Bộ Tài chính đang tích cực phối hợp với Văn phòng Chính phủ, Bộ đã trình Chính phủ dự thảo nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù nhằm đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư sau quá trình tinh gọn tổ chức bộ máy và sắp xếp đơn vị hành chính theo thủ tục rút gọn", bà Trần Thị Diệu An nói.

Hiện nay, Bộ Tài chính đang phối hợp với Văn phòng Chính phủ hoàn thiện dự thảo nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn trong quá trình xử lý tài sản công dôi dư.

Theo ông Nguyễn Tân Thịnh, Cục trưởng Cục Quản lý công sản, dự thảo đề xuất nhiều giải pháp nhằm rút ngắn quy trình xử lý như đơn giản hóa cách xác định giá cho thuê, phân cấp mạnh hơn cho địa phương, cho phép điều chỉnh linh hoạt các phương án quản lý, khai thác và cắt giảm các thủ tục hành chính không cần thiết. Đáng chú ý, dự thảo cũng đề xuất cho phép điều chỉnh giá cho thuê trong trường hợp đã công khai nhưng chưa lựa chọn được người thuê nhằm tránh tình trạng tài sản bị bỏ không kéo dài.

“Thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; tăng cường trách nhiệm của các bộ, ngành và địa phương trong khai thác, sử dụng hiệu quả tài sản công. Đồng thời, các cơ quan, đơn vị sẽ tiếp tục rà soát các cơ sở nhà, đất đang quản lý để bảo đảm sử dụng đúng tiêu chuẩn, định mức, kịp thời xử lý tài sản dôi dư, tránh thất thoát và lãng phí”, lãnh đạo Cục Quản lý công sản thông tin.

Theo Cục trưởng Cục Quản lý công sản, việc xử lý khối lượng rất lớn nhà, đất dôi dư trong thời gian ngắn là nhiệm vụ chưa từng có tiền lệ. Vì vậy, các bộ, ngành và địa phương đang nỗ lực tăng tốc để hoàn thành nhiệm vụ được giao, đưa nguồn lực tài sản công vào phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, góp phần thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản nhà nước.