Trao đổi với PV Báo điện tử Tiếng nói Việt Nam, PGS.TS Nguyễn Hoàng Hiển, Bí thư Đảng ủy Học viện Khoa học xã hội cho rằng, chúng ta có quyền tin tưởng rằng với khí thế mới này, "sức ỳ" của bộ máy sẽ bị phá vỡ, đưa Nghị quyết vào cuộc sống nhanh và hiệu quả hơn.

Tạokhí thế hừng hực và động lực mạnh mẽ cho toàn hệ thống

PV:Lần đầu tiên trong lịch sử các kỳ đại hội, Nghị quyết Đại hội được ban hành kèm theo chương trình hành động. Sự đổi mới này nói lên điều gì trong phương thức lãnh đạo của Đảng trong kỷ nguyên mới, thưa ông?

PGS.TS Nguyễn Hoàng Hiển:Việc làm này thể hiện bước tiến quan trọng trong phương thức, tư duy lãnh đạo của Đảng. Đảng không chỉ dừng lại ở định hướng chiến lược mà còn trực tiếp gắn với kế hoạch thực thi cụ thể, bảo đảm tính khả thi và hiệu quả. Đây là minh chứng cho sự chuyển biến từ "nói" sang "làm", từ tư duy định hướng sang hành động thực tiễn, phù hợp với yêu cầu của kỷ nguyên mới - nơi mà tốc độ và hiệu quả triển khai là yếu tố quyết định. Sự đổi mới này mang ba thông điệp cốt lõi.

Đảng ta ngày càng đề cao tính thực tiễn, tính khả thi và tính hành động. Nghị quyết không chỉ dừng lại ở định hướng chiến lược, mục tiêu lớn mà đã được cụ thể hóa ngay từ đầu bằng chương trình hành động, với lộ trình, nhiệm vụ, giải pháp và trách nhiệm rõ ràng. Đây là bước chuyển mạnh từ "định hướng" sang "tổ chức thực hiện", từ "nói đúng" sang "làm thật" tính "thực chiến" và sẵn sàng cao độ: Đảng không chỉ dừng lại ở việc hoạch định đường lối, định hướng tư tưởng mà đã chuẩn bị sẵn sàng các giải pháp thực thi cụ thể. Điều này xóa bỏ "độ trễ" thường thấy giữa việc ban hành Nghị quyết và việc triển khai thực tế.

Sự đổi mới này phản ánh phương thức lãnh đạo khoa học, hiện đại, gần với quản trị phát triển, phù hợp với yêu cầu quản lý một đất nước đang hội nhập sâu rộng và đối mặt với nhiều thách thức mới. Nghị quyết gắn với chương trình hành động giúp các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, Mặt trận và các đoàn thể dễ triển khai, dễ kiểm tra, dễ đánh giá kết quả, tránh tình trạng hiểu khác nhau hoặc vận dụng tùy tiện.

Đó còn thể hiện cam kết chính trị trước nhân dân. Việc công bố lộ trình hành động cụ thể cho thấy Đảng dám chịu trách nhiệm và đặt mình dưới sự giám sát của nhân dân ngay từ những bước đi đầu tiên của nhiệm kỳ mới.

PV:Thưa PGS.TS, sau thành công của Đại hội XIV của Đảng, thay mặt Bộ Chính trị, Tổng Bí thư Tô Lâm đã ký ban hành Chỉ thị số 01 về việc nghiên cứu, học tập, quán triệt, tuyên truyền và triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội. Sau đó Tổng Bí thư còn cóbài viết "Tiến lên! Toàn thắng ắt về ta! Với sự chỉ đạo sát sao của người đứng đầu Đảng có tránh được việc, nghị quyết hay nhưng triển khai chậm hoặc hình thức không?

PGS.TS Nguyễn Hoàng Hiển:Trước hết, khi người đứng đầu Đảng trực tiếp chỉ đạo, yêu cầu và truyền cảm hứng, thì tinh thần trách nhiệm của cả hệ thống chính trị được nâng lên rõ rệt. Đây không chỉ là mệnh lệnh hành chính hay chỉ đạo chính trị, mà còn là sự định hướng về tư tưởng, về quyết tâm hành động và niềm tin chiến lược, mang ý nghĩa rất lớn trong việc khắc phục căn bệnh "đầu voi đuôi chuột" trong triển khai nghị quyết.

Chỉ thị 01 đã xác lập rõ nguyên tắc, yêu cầu và phương thức triển khai thống nhất trong toàn Đảng, qua đó hạn chế tối đa tình trạng làm qua loa, đối phó, học tập nghị quyết theo lối hình thức, nặng về nghi thức mà nhẹ về hành động.

Truyền lửa và tạo áp lực trách nhiệm: Bài viết của Tổng Bí thư như một lời "hịch" trong thời đại mới, tạo ra khí thế hừng hực và động lực mạnh mẽ cho toàn hệ thống. Khi người đứng đầu đã "truyền lửa", bộ máy bên dưới buộc phải chuyển động.

Tất nhiên để làm tốt thì yếu tố con người là quyết định. Sự chỉ đạo sát sao của đồng chí Tổng Bí thư là điều kiện cần, nhưng điều kiện đủ là sự chuyển biến của từng cán bộ, đảng viên. Chúng ta có quyền tin tưởng rằng với khí thế mới này, "sức ỳ" của bộ máy sẽ bị phá vỡ, đưa Nghị quyết vào cuộc sống nhanh và hiệu quả hơn.

Cá thể hóa trách nhiệm

PV:Trong Chỉ thị 01, Bộ Chính trị nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ phương thức triển khai, chuyển từ "học tập, quán triệt" sang "hiểu sâu - hành động đúng - làm đến cùng". PGS.TS có thể cho biết, việc đổi mới này có ý nghĩa như thế nào trong việc đưa Nghị quyết vào cuộc sống?

PGS.TS Nguyễn Hoàng Hiển:Việc chuyển mạnh từ "học tập, quán triệt" sang "hiểu sâu - hành động đúng - làm đến cùng" là một bước đột phá rất quan trọng trong tư duy tổ chức thực hiện Nghị quyết, có ý nghĩa quyết định trong việc đưa Nghị quyết vào cuộc sống. Đây là sự nâng cấp mang tính chiến lược về phương pháp luận trong triển khai Nghị quyết.

"Hiểu sâu" không chỉ là nắm được nội dung văn bản, mà là hiểu đúng tinh thần, bản chất, mục tiêu và logic phát triển của Nghị quyết, từ đó vận dụng sáng tạo, phù hợp với thực tiễn từng ngành, từng địa phương.

"Hành động đúng" đòi hỏi mỗi cấp, mỗi ngành phải cụ thể hóa Nghị quyết thành chương trình, kế hoạch, đề án, dự án khả thi, tránh sao chép máy móc, tránh chung chung, hình thức. Hành động đúng cũng đồng nghĩa với việc lựa chọn đúng trọng tâm, trọng điểm, đúng thứ tự ưu tiên,

Cụm từ "làm đến cùng" rất đắt giá. Nó triệt tiêu tư tưởng làm dở dang, bỏ cuộc khi gặp khó, hoặc làm đối phó cho xong chuyện. Nó đòi hỏi sự kiên trì, bản lĩnh và trách nhiệm cao nhất của người cán bộ. "Làm đến cùng" là khâu then chốt, khắc phục căn bệnh "đầu voi đuôi chuột". Điều này đòi hỏi sự kiên trì, quyết liệt, theo đuổi mục tiêu đến khi có kết quả cụ thể.

Việc chuyển sang "hiểu sâu - hành động đúng - làm đến cùng" là chuyển trọng tâm sang khâu thực hiện và kết quả cuối cùng, chứ không chỉ với quá trình triển khai.

PV:Theo PGS.TS cần có cơ chế kiểm tra, giám sát như thế nào để người đứng đầu thực sự chịu trách nhiệm trước tập thể và nhân dân trong việc đưa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng vào cuộc sống?

PGS.TS Nguyễn Hoàng Hiển:Để người đứng đầu thực sự chịu trách nhiệm trước tập thể và nhân dân trong việc đưa Nghị quyết Đại hội XIV vào cuộc sống, cần xây dựng cơ chế kiểm tra, giám sát đồng bộ, thực chất và có chế tài rõ ràng, và phải được "số hóa" và "cá thể hóa".

Thứ nhất, cá thể hóa trách nhiệm. Cần quy định rõ: Kết quả của đơn vị chính là thước đo năng lực và phẩm chất của người đứng đầu. Nếu Nghị quyết không đi vào cuộc sống tại địa phương/ngành đó, người đứng đầu phải chịu trách nhiệm chính trị, thậm chí là từ chức. Cần gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả thực hiện Nghị quyết, coi đây là tiêu chí quan trọng trong đánh giá, xếp loại cán bộ, quy hoạch, bổ nhiệm, đề bạt.

Thứ hai, lượng hóa tiêu chí đánh giá (KPI). Việc kiểm tra không thể chung chung. Cần xây dựng bộ chỉ số cụ thể cho từng giai đoạn triển khai Nghị quyết. Có sản phẩm thì mới được coi là hoàn thành nhiệm vụ.

Thứ ba, cần phát huy vai trò giám sát của nhân dân, Mặt trận Tổ quốc, báo chí và các tổ chức chính trị - xã hội, tạo áp lực xã hội tích cực để người đứng đầu không thể làm hình thức hay né tránh trách nhiệm.

Cuối cùng, chế tài xử lý phải nghiêm minh. Kiểm tra phải đi kèm với thanh tra và xử lý. Khen thưởng kịp thời những người làm tốt (làm đến cùng) và thay thế ngay những người đứng đầu trì trệ, "nói không đi đôi với làm".