Kekeya là một vùng đất thuộc khu vực Aksu, Tân Cương, miền Tây Bắc Trung Quốc. Nằm ở rìa phía Bắc của sa mạc Taklimakan - nơi thường được biết đến với tên gọi “Biển Tử Thần”, Kekeya từng nổi tiếng với thời tiết khắc nghiệt và những trận bão cát liên miên, gây tác động nghiêm trọng đến cuộc sống và canh tác nông nghiệp của người dân địa phương.

Để cải thiện hệ sinh thái nơi đây, Aksu đã khởi động dự án cải tạo sa mạc Kekeya vào năm 1986. Là một trong 37 kiểm lâm viên đầu tiên tại Kekeya, ông Tống Kiến Giang không thể quên cảnh ăn cơm lẫn cát những ngày đầu: “Mỗi khi gió thổi, chúng tôi ăn bánh bao khô hoặc bánh na-an (PV: loại bánh truyền thống làm từ bột mì của người Tân Cương) đầy cát, nhai lạo xạo trong miệng. Hồi đó, làm gì có nước đóng chai như bây giờ, nên chỉ mang theo bi đông. Nước rất khan hiếm, bi đông bẹp hết cái này đến cái khác, không biết thay đến bao nhiêu cái. Xe đạp cũng đi nát không biết bao nhiêu chiếc”.

Dẫn nước, làm mềm đất và giúp cây sống được trên đất sa mạc cằn cỗi là những thách thức mà người dân nơi đây phải đối mặt. Tháng 4/1986, một nhóm hơn 250 công nhân đã đến Kekeya đào kênh. Sau 4 tháng lao động không ngừng nghỉ trong điều kiện khắc nghiệt, họ đã hoàn thành một kênh chống thấm dài 16,8 km, cùng 505 công trình phụ trợ bao gồm cầu, cống và van nước. Kênh đào này đã trở thành huyết mạch, mang lại nguồn nước ổn định cho sa mạc.

Để làm mềm đất vốn bị cứng do hàng thiên niên kỷ tích tụ trầm tích và nhiễm mặn, các kỹ sư và công nhân ở Kekeya đã phải tưới đẫm nước lên đất nhiễm mặn, sau đó dùng máy móc bóc tách từng lớp đất đã tơi xốp.

Sau khi đất đã được làm mềm, các kỹ thuật viên lâm nghiệp phải phân tích mẫu đất và thử nghiệm các phương pháp phục hồi khác nhau, để giảm hàm lượng muối trong đất từ ​​mức không thể trồng trọt lên tới 9,87% xuống còn 0,8%, tạo điều kiện cần thiết cho việc trồng rừng.

Chỉ riêng tại Kekeya, đến nay, 54 chiến dịch trồng cây quy mô lớn đã được thực hiện, thu hút 3,9 triệu lượt người tham gia. Dọc theo rìa sa mạc, một “Trường Thành xanh” dài khoảng 50 km, rộng 47 km đã hình thành, tạo nên một hàng rào sinh thái chặn bão cát.

Giới thiệu về thành quả biến sa mạc thành ốc đảo ở Kekeya, chị Ayniger, Phó Giám đốc Nhà kỷ niệm Kekeya cho biết, giờ đây 85% diện tích rừng tại đây là rừng kinh tế. Sự nghiệp trồng cây gây rừng ở Kekeya luôn ở thì tiếp diễn và sẽ không dừng lại: “Chúng tôi đã làm việc này từ rất lâu rồi. Chưa năm nào chúng tôi dừng lại. Trong suốt 40 năm qua, từ năm 1986 đến nay, mỗi mùa Xuân và mùa Thu, chúng tôi đều gác lại mọi công việc để trồng rừng. Tất cả người dân, từ học sinh trên 16 tuổi, đều tham gia trồng cây”.

Tiếp nối dự án Kekeya, toàn vùng Aksu đã tập trung phục hồi sinh thái trong một nỗ lực không ngừng nghỉ. Suốt 4 thập kỷ qua, khu vực này đã trồng hơn 390.000 ha rừng và cải tạo hơn 560.000 ha đất sa mạc.

Kiểm soát sa mạc hóa không chỉ để trồng cây ngăn cát xâm lấn, quan trọng hơn là để cải thiện đời sống của nông dân. Aksu hiện có vườn cây ăn quả trải rộng trên 300.000 ha, tạo nên điều mà người dân địa phương gọi là “ngành công nghiệp ngọt ngào” và “ngân hàng xanh” - nơi cây trái tạo ra của cải. Các mặt hàng đặc sản như táo, óc chó vỏ mỏng và mơ khô đã phát triển thành những ngành công nghiệp quy mô lớn, với sản lượng hàng năm vượt 3 triệu tấn, cao nhất ở Tân Cương.

Số liệu chính thức cho thấy, sản xuất trái cây chiếm gần 30% thu nhập khả dụng bình quân đầu người của nông dân địa phương. Đối với nhiều hộ dân, việc trồng cây ăn quả đã giúp họ chuyển từ “bảo vệ” sang “thu lợi từ cây xanh”.

Những năm gần đây, Aksu đã tận dụng tối đa nguồn tài nguyên sinh thái và văn hóa để phát triển du lịch sinh thái, du lịch nông thôn. Doanh thu hàng năm từ dịch vụ tham quan đạt hơn 22 tỷ nhân dân tệ (3 tỷ USD).

Nhờ sự chuyển mình mạnh mẽ về sinh thái, Aksu đã trở thành địa điểm nổi tiếng về trái cây, rừng và du lịch. Từng là một nơi hoang vu cằn cỗi, giờ đây, vùng đất này đã trở thành điển hình quốc gia về phục hồi sinh thái và tăng trưởng xanh của Tân Cương.