Theo các nguồn tin ngoại giao, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cùng Ngoại trưởng Abbas Araghchi đã đưa ra yêu cầu này trong các cuộc gặp với giới chức Qatar tại Doha. Tehran khẳng định sẽ không tiến thêm bước nào trong tiến trình đàm phán nếu Washington chưa giải phóng ít nhất một nửa số tài sản bị đóng băng, tương đương 12 tỷ USD, ngay khi biên bản ghi nhớ được công bố. Phần còn lại phải được chuyển giao trong vòng 60 ngày tiếp theo.

“Yêu cầu của chúng tôi là giải phóng các tài sản bị đóng băng – không phải trong tương lai, mà là ngay lập tức. Không thể tiến hành đàm phán nếu Iran không giải ngân số tiền bị phong tỏa”, một quan chức Iran thân cận với các cuộc đàm phán cho biết.

Các tài sản mà Iran muốn được giải phóng chủ yếu là doanh thu dầu mỏ bị phong tỏa trong các ngân hàng nước ngoài suốt nhiều năm dưới các lệnh trừng phạt của Mỹ. Tổng giá trị tài sản bị đóng băng của Iran được cho là vượt quá 100 tỷ USD, bao gồm tiền mặt và một phần bất động sản, hiện nằm rải rác tại Hàn Quốc, Qatar, Iraq, Nhật Bản, Luxembourg, Bahrain, Thổ Nhĩ Kỳ và Đức.

Do các hạn chế tài chính quốc tế liên quan tới lệnh trừng phạt của Bộ Tài chính Mỹ, Tehran không thể chuyển số tiền này về nước dù đây là nguồn thu hợp pháp từ xuất khẩu dầu khí.

Theo các nguồn tin vùng Vịnh, Washington và các bên trung gian đang thảo luận về một “cơ chế tài chính phức tạp” nhằm bảo đảm dòng tiền không bị sử dụng cho chương trình hạt nhân hay các lực lượng ủy nhiệm của Iran trong khu vực. Tuy nhiên, yêu cầu giải ngân hàng tỷ USD trước khi Tehran ký cam kết hạn chế lâu dài chương trình hạt nhân đang gây tranh cãi gay gắt tại Mỹ.

Nhiều đồng minh của Tổng thống Donald Trump cho rằng việc chấp nhận điều kiện của Iran chẳng khác nào “phần thưởng”cho Tehran sau cuộc đối đầu quân sự kéo dài nhiều tuần và các động thái gây áp lực tại eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược từng khiến thị trường năng lượng toàn cầu chao đảo.

“Đây là một thỏa thuận mà ông Trump rất khó chấp nhận",một nguồn tin thân cận với Nhà Trắng cho biết.

Vấn đề tài sản bị phong tỏa hiện đã trở thành nút thắt then chốt trong các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt nhiều tháng bế tắc sau cuộc xung đột kéo dài 40 ngày giữa Iran và Mỹ. Theo các nguồn tin từ Tehran, bản ghi nhớ gồm 14 điểm do Pakistan và Qatar làm trung gian sẽ khó có thể đạt tiến triển nếu không giải quyết dứt điểm câu chuyện giải ngân các quỹ bị đóng băng của Iran.

Hãng tin Fars cho biết Washington trước đó từng đồng ý về nguyên tắc việc giải ngân một phần tài sản của Iran, nhưng sau đó lại rút lui ở giai đoạn thảo luận chi tiết về cơ chế thực hiện. Một nguồn tin được hãng dẫn lời cho rằng trước những gì đã từng xảy ra khiến Tehran không còn sẵn sàng tiếp tục đàm phán nếu thiếu những đảm bảo cụ thể và có thể kiểm chứng ngay lập tức.

Theo nhiều nguồn tin khu vực, Qatar đã đạt được một số bước tiến trong việc xây dựng cơ chế kỹ thuật phục vụ quá trình giải ngân. Tuy nhiên, phía Iran khẳng định mọi cam kết vẫn chỉ nằm trên giấy cho tới khi số tiền thực sự được chuyển giao cho nước này.