Saudi Arabia có một trong những ngân sách quốc phòng lớn nhất thế giới, với lực lượng vũ trang được trang bị máy bay chiến đấu và hệ thống phòng không tiên tiến do Mỹ cùng các nhà cung cấp khác sản xuất. Tuy nhiên, theo các nhà phân tích, lực lượng Houthi đã chứng tỏ là đối thủ có khả năng chống chịu cao. Lực lượng này sở hữu quân số đông trên bộ cùng năng lực tự sản xuất tên lửa và máy bay không người lái, qua đó có thể đối phó hiệu quả với những lợi thế quân sự của Saudi Arabia.

Trong các chiến dịch trên bộ, Riyadh chủ yếu dựa vào những lực lượng dân quân có quan hệ với chính phủ Yemen được Saudi Arabia hậu thuẫn. Máy bay chiến đấu và trực thăng tấn công của Saudi Arabia đảm nhiệm nhiệm vụ yểm trợ trên không.

Tuy nhiên, hoạt động phòng không của nước này đang gặp khó khăn do thiếu tên lửa đánh chặn cần thiết để tiêu diệt các tên lửa Houthi đang lao tới. Bên cạnh đó, một số đồng minh quan trọng, trong đó có Mỹ, chưa sẵn sàng cung cấp hỗ trợ quân sự trực tiếp.

Theo Wall Street Journal, Iran đã hỗ trợ Houthi tiến hành các cuộc tấn công phức tạp nhằm vào lãnh thổ Saudi Arabia và các lực lượng đồng minh của nước này tại Yemen. Sự hỗ trợ được cho là bao gồm hướng dẫn về cách thức triển khai các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái, huấn luyện, tình báo và tư vấn chiến thuật.

Saudi Arabia tìm kiếm hỗ trợtừ các đồng minh

Cho đến nay, Mỹ chủ yếu giới hạn hỗ trợ Saudi Arabia ở hoạt động tình báo và các hình thức trợ giúp khác. Trong khi đó, Tổng thống Donald Trump kêu gọi Riyadh chấp nhận hỗ trợ quân sự từ Israel để đối phó với Houthi. Tuy nhiên, Saudi Arabia chưa công khai phản hồi đề xuất của ông Trump.

Thay vào đó, Saudi Arabia đã tìm đến Thổ Nhĩ Kỳ, Pakistan và một số nước châu Âu để hỗ trợ đối phó với các cuộc tấn công của Houthi. Những nước này được cho là đã triển khai các đơn vị phòng không và cung cấp những hình thức hỗ trợ quân sự khác cho Riyadh.

Ngày 18/10, Ai Cập tuyên bố sẵn sàng hỗ trợ quân sự Saudi Arabia, theo thông báo của người phát ngôn Tổng thống Abdel Fattah al-Sisi.

Trong tuyên bố gửi Wall Street Journal, một quan chức Saudi Arabia khẳng định: “Vương quốc Saudi Arabia sẽ thực hiện mọi biện pháp cần thiết để bảo đảm an toàn cho công dân và người cư trú, đồng thời bảo vệ lãnh thổ”. Quan chức này cũng cho rằng Houthi “là mối đe dọa toàn cầu và cần một phản ứng mang tính toàn cầu”.

Riyadh đồng thời tìm cách tuyển mộ các chiến binh nước ngoài để hỗ trợ những lực lượng đồng minh tại Yemen. Dù vậy, những người am hiểu chiến lược của Saudi Arabia cho biết nước này vẫn để ngỏ giải pháp ngoại giao nhằm chấm dứt xung đột, vốn đang có nguy cơ khó kiểm soát.

Bà Allison Minor, nghiên cứu viên cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), đồng thời là cựu Phó đặc phái viên Mỹ về Yemen, nhận định Riyadh rõ ràng muốn có sự hỗ trợ để ngăn chặn những cuộc tấn công gây thiệt hại nghiêm trọng. Theo bà, Saudi Arabia cũng muốn chứng minh nước này không bị cô lập trong cuộc xung đột.

Houthi khai thác điểm yếu của Saudi Arabia

Tương tự những khó khăn mà Mỹ gặp phải khi tìm cách đánh bại Iran, Houthi đã xây dựng một hệ thống bệ phóng tên lửa cơ động cùng các cơ sở sản xuất tên lửa nằm sâu dưới lòng đất. Những năng lực này giúp lực lượng Houthi chống chịu trước các cuộc không kích của nước láng giềng có sức mạnh quân sự vượt trội.

Theo các nhà phân tích, Houthi được Iran hậu thuẫn có thể tiếp tục chịu đựng các cuộc tấn công của liên minh do Saudi Arabia dẫn đầu, đồng thời thực hiện những đòn đánh sâu vào lãnh thổ Saudi Arabia nhằm vào các mục tiêu được bảo vệ lỏng lẻo.

Ngày 18/10, chính quyền Saudi Arabia cho biết một vật thể bị nghi là đạn tấn công đã đánh trúng thành phố Najran ở miền Nam nước này, khiến 6 người bị thương. Vụ việc cũng làm hư hại 3 ngôi nhà và 3 phương tiện.

Cuộc tấn công diễn ra một tuần sau khi Houthi đánh vào sân bay quốc tế tại thủ đô Riyadh, khiến ít nhất 13 người thiệt mạng và hàng trăm người bị thương. Đây được mô tả là cuộc tấn công gây thương vong lớn nhất nhằm vào Mỹ hoặc các đồng minh vùng Vịnh trong những cuộc xung đột liên quan đến chiến tranh Iran.

Một cuộc tấn công khác nhằm vào sân bay vào ngày hôm sau khiến thêm một hành khách thiệt mạng và 11 người bị thương.

Trước khi các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Houthi gia tăng gần đây, các nhà lãnh đạo Saudi Arabia quan tâm nhiều hơn đến nguy cơ bị tấn công từ phía bên kia Vịnh Ba Tư.

Theo Wall Street Journal, Saudi Arabia từng gặp khó khăn trong việc bảo vệ lãnh thổ rộng lớn trước các cuộc tấn công từ Iran và các lực lượng dân quân Iraq được Tehran hậu thuẫn. Nước này phải liên tục điều chuyển các hệ thống phòng không nhằm bảo vệ cung điện và cơ sở hạ tầng năng lượng.

Trong bối cảnh xung đột với Iran có thể tiếp diễn sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ vào tháng tới, các nhà lãnh đạo Saudi Arabia đang phải đối mặt với nguy cơ xung đột trên nhiều mặt trận. Điều này càng làm gia tăng sức ép buộc Riyadh nhanh chóng tìm cách kiềm chế cuộc chiến với Houthi.

Ông Michael Ratney, cựu Đại sứ Mỹ tại Saudi Arabia và cố vấn cấp cao tại CSIS, cho rằng đến một thời điểm nào đó, Riyadh sẽ phải tìm lối thoát khỏi xung đột. Ông nhận định Houthi có khả năng thích ứng và thực hiện các cuộc tấn công bất đối xứng, qua đó gây ra những thiệt hại nghiêm trọng.

Saudi Arabia chật vật bảo vệ lãnh thổ trước Houthi

Houthi từng vượt qua chiến dịch không kích của Mỹ hồi năm ngoái nhằm phá vỡ quyền kiểm soát của lực lượng này đối với eo biển Bab al-Mandeb. Lực lượng này cũng từng trụ vững trước liên minh do Saudi Arabia dẫn đầu, vốn tiến hành chiến dịch kéo dài 7 năm nhằm đẩy Houthi khỏi những khu vực mà họ kiểm soát sau khi chiếm thủ đô Sanaa và một phần vùng Tây Bắc Yemen trong cuộc nội chiến.

Mục tiêu trước mắt của liên minh do Saudi Arabia dẫn đầu là đẩy Houthi khỏi các khu vực ven biển Biển Đỏ. Những vị trí này cho phép lực lượng Houthi đe dọa hoạt động vận tải biển của Saudi Arabia tại eo biển Bab al-Mandeb. Liên minh cũng muốn ngăn thành phố Taiz, thành trì đô thị lớn cuối cùng của các lực lượng chống Houthi ở miền Nam Yemen, rơi vào tay đối phương.

Trong những ngày gần đây, quân đội Saudi Arabia đã đẩy mạnh chiến dịch phản công, tiến hành nhiều đợt không kích nhằm vào các khu vực do lực lượng nổi dậy kiểm soát tại Yemen và tăng cường hệ thống phòng không, với mục tiêu ngăn chặn những cuộc tấn công xuyên biên giới mới, theo các quan chức Saudi Arabia.

Tại cuộc họp báo ở Riyadh hôm 15/10, Thiếu tướng Turki al-Maliki, người phát ngôn của liên minh do Saudi Arabia dẫn đầu, khẳng định lực lượng vũ trang nước này sở hữu các hệ thống chiến đấu tiên tiến và năng lực phòng không mạnh, có thể đánh chặn những mối đe dọa nhằm bảo vệ chủ quyền, an ninh, tài nguyên, các địa điểm linh thiêng, công dân và người cư trú.

Saudi Arabia có chung đường biên giới dài khoảng 1.300 km, hiểm trở và nhiều núi với Yemen. Địa hình này tạo điều kiện cho các bệ phóng tên lửa cơ động của Houthi ẩn náu, khai hỏa rồi nhanh chóng di chuyển.

Theo một quan chức cấp cao Mỹ được thông báo về hoạt động phòng thủ của Saudi Arabia, các lực lượng nước này đã đánh chặn thành công hơn 90% tên lửa Houthi nhắm vào những khu vực được bảo vệ bởi hệ thống tên lửa Patriot do Mỹ chế tạo và các hệ thống phòng không khác.

Tuy nhiên, hơn một nửa số cuộc tấn công của Houthi kể từ khi xung đột tái diễn nhằm vào các địa điểm không được bảo vệ, quan chức này cho biết. Houthi cũng sử dụng máy bay không người lái và tên lửa hành trình bay thấp, phóng theo từng đợt cùng với tên lửa đạn đạo nhằm làm quá tải hệ thống phòng thủ Saudi Arabia.

Trong những ngày sau các cuộc tấn công sân bay, các quan chức Saudi Arabia cho biết hệ thống phòng không đã đánh chặn một tên lửa hành trình và bắn hạ một máy bay không người lái tại tỉnh miền Đông, đồng thời đánh chặn một tên lửa đạn đạo hướng về thành phố Khamis Mushait ở Tây Nam nước này.

Các nhà phân tích cho rằng quân đội Saudi Arabia từng chống chịu được những đợt tấn công tương tự trong các giai đoạn trước của cuộc chiến Yemen và thậm chí từng tìm cách giảm thiểu chúng theo thời gian.

Tuy nhiên, bà Allison Minor nhấn mạnh rất khó bảo vệ trước mọi cuộc tấn công, ngay cả đối với những quân đội như Saudi Arabia. Bà cảnh báo đôi khi chỉ một cuộc tấn công lọt qua hệ thống phòng thủ cũng có thể gây ra hậu quả thảm khốc.

Cơ sở hạ tầng thiết yếu, sân bay dân sự và các cơ sở dầu mỏ của Saudi Aramco nằm rải rác trên những vùng sa mạc rộng lớn, thưa dân. Việc bố trí các hệ thống tên lửa cố định để bảo vệ đồng thời mọi mục tiêu tiềm tàng là điều không thể thực hiện về mặt hậu cần.

Ông David Des Roches, cựu quan chức Lầu Năm Góc phụ trách các vấn đề Arab, cho rằng Saudi Arabia đơn giản là không có đủ tên lửa đánh chặn. Do bị tấn công từ Iraq ở phía Bắc, Iran ở phía Đông và Houthi ở phía Nam, nước này buộc phải phân tán các hệ thống phòng không trên nhiều hướng.

Trong bối cảnh nguy cơ xung đột lan rộng, Saudi Arabia vừa phải tăng cường năng lực phòng thủ và tìm kiếm sự hỗ trợ từ các đối tác, vừa đứng trước sức ép tìm kiếm giải pháp ngoại giao nhằm tránh một cuộc chiến kéo dài với những tổn thất ngày càng lớn.